১. সুমেধাথেরীগাথা
৪৫০. মন্তাৰতিযা নগরে, রঞ্ঞো কোঞ্চস্স অগ্গমহেসিযা;
ধীতা আসিং সুমেধা, পসাদিতা সাসনকরেহি.
৪৫১. সীলৰতী চিত্তকথা, বহুস্সুতা বুদ্ধসাসনে ৰিনীতা;
মাতাপিতরো উপগম্ম, ভণতি ‘‘উভযো নিসামেথ.
৪৫২. ‘‘নিব্বানাভিরতাহং, অসস্সতং ভৰগতং যদিপি দিব্বং;
কিমঙ্গং পন [কিমঙ্গ পন (সী. স্যা.), কিং পন (?)] তুচ্ছা কামা, অপ্পস্সাদা বহুৰিঘাতা.
৪৫৩. ‘‘কামা কটুকা আসীৰিসূপমা, যেসু মুচ্ছিতা বালা;
তে দীঘরত্তং নিরযে, সমপ্পিতা হঞ্ঞন্তে দুক্খিতা [হঞ্ঞরে দুখিতা (?)].
৪৫৪. ‘‘সোচন্তি পাপকম্মা, ৰিনিপাতে পাপৰদ্ধিনো সদা;
কাযেন চ ৰাচায চ, মনসা চ অসংৰুতা বালা.
৪৫৫. ‘‘বালা তে দুপ্পঞ্ঞা, অচেতনা দুক্খসমুদযোরুদ্ধা;
দেসন্তে অজানন্তা, ন বুজ্ঝরে অরিযসচ্চানি.
৪৫৬. ‘‘সচ্চানি অম্ম বুদ্ধৰরদেসিতানি, তে বহুতরা অজানন্তা যে;
অভিনন্দন্তি ভৰগতং, পিহেন্তি দেৰেসু উপপত্তিং.
৪৫৭. ‘‘দেৰেসুপি উপপত্তি, অসস্সতা ভৰগতে অনিচ্চম্হি;
ন চ সন্তসন্তি বালা, পুনপ্পুনং জাযিতব্বস্স.
৪৫৮. ‘‘চত্তারো ৰিনিপাতা, দুৰে [দ্ৰে (সব্বত্থ)] চ গতিযো কথঞ্চি লব্ভন্তি;
ন চ ৰিনিপাতগতানং, পব্বজ্জা অত্থি নিরযেসু.
৪৫৯. ‘‘অনুজানাথ মং উভযো, পব্বজিতুং দসবলস্স পাৰচনে;
অপ্পোস্সুক্কা ঘটিস্সং, জাতিমরণপ্পহানায.
৪৬০. ‘‘কিং ভৰগতে [ভৰগতেন (স্যা.)] অভিনন্দিতেন, কাযকলিনা অসারেন;
ভৰতণ্হায নিরোধা, অনুজানাথ পব্বজিস্সামি.
৪৬১. ‘‘বুদ্ধানং উপ্পাদো ৰিৰজ্জিতো, অক্খণো খণো লদ্ধো;
সীলানি ব্রহ্মচরিযং, যাৰজীৰং ন দূসেয্যং’’.
৪৬২. এৰং ভণতি সুমেধা, মাতাপিতরো ‘‘ন তাৰ আহারং;
আহরিস্সং [আহরিযামি (সী.), আহারিসং (?)] গহট্ঠা, মরণৰসং গতাৰ হেস্সামি’’.
৪৬৩. মাতা দুক্খিতা রোদতি পিতা চ, অস্সা সব্বসো সমভিহতো;
ঘটেন্তি সঞ্ঞাপেতুং, পাসাদতলে ছমাপতিতং.
৪৬৪. ‘‘উট্ঠেহি পুত্তক কিং সোচিতেন, দিন্নাসি ৰারণৰতিম্হি;
রাজা অনীকরত্তো [অণীকদত্তো (সী. স্যা.)], অভিরূপো তস্স ত্ৰং দিন্না.
৪৬৫. ‘‘অগ্গমহেসী ভৰিস্সসি, অনিকরত্তস্স রাজিনো ভরিযা;
সীলানি ব্রহ্মচরিযং, পব্বজ্জা দুক্করা পুত্তক.
৪৬৬. ‘‘রজ্জে আণাধনমিস্সরিযং, ভোগা সুখা দহরিকাসি;
ভুঞ্জাহি কামভোগে, ৰারেয্যং হোতু তে পুত্ত’’.
৪৬৭. অথ নে ভণতি সুমেধা, ‘‘মা এদিসিকানি ভৰগতমসারং;
পব্বজ্জা ৰা হোহিতি, মরণং ৰা মে ন চেৰ ৰারেয্যং.
৪৬৮. ‘‘কিমিৰ পূতিকাযমসুচিং, সৰনগন্ধং ভযানকং কুণপং;
অভিসংৰিসেয্যং ভস্তং, অসকিং পগ্ঘরিতং অসুচিপুণ্ণং.
৪৬৯. ‘‘কিমিৰ তাহং জানন্তী, ৰিকুলকং মংসসোণিতুপলিত্তং;
কিমিকুলালযং সকুণভত্তং, কল়েৰরং কিস্স দিয্যতি.
৪৭০. ‘‘নিব্বুয্হতি সুসানং, অচিরং কাযো অপেতৰিঞ্ঞাণো;
ছুদ্ধো [ছড্ডিতো (স্যা.), ছুট্ঠো (ক.)] কল়িঙ্গরং ৰিয, জিগুচ্ছমানেহি ঞাতীহি.
৪৭১. ‘‘ছুদ্ধূন [ছড্ডূন (স্যা.), ছুট্ঠূন (ক.)] নং সুসানে, পরভত্তং ন্হাযন্তি [ন্হাযরে (?)] জিগুচ্ছন্তা;
নিযকা মাতাপিতরো, কিং পন সাধারণা জনতা.
৪৭২. ‘‘অজ্ঝোসিতা অসারে, কল়েৰরে অট্ঠিন্হারুসঙ্ঘাতে;
খেল়স্সুচ্চারস্সৰ, পরিপুণ্ণে [খেল়স্সুচ্চারপস্সৰপরিপুণ্ণে (সী.)] পূতিকাযম্হি.
৪৭৩. ‘‘যো নং ৰিনিব্ভুজিত্ৰা, অব্ভন্তরমস্স বাহিরং কযিরা;
গন্ধস্স অসহমানা, সকাপি মাতা জিগুচ্ছেয্য.
৪৭৪. ‘‘খন্ধধাতুআযতনং, সঙ্খতং জাতিমূলকং দুক্খং;
যোনিসো অনুৰিচিনন্তী, ৰারেয্যং কিস্স ইচ্ছেয্যং.
৪৭৫. ‘‘দিৰসে দিৰসে তিসত্তি, সতানি নৰনৰা পতেয্যুং কাযম্হি;
ৰস্সসতম্পি চ ঘাতো, সেয্যো দুক্খস্স চেৰং খযো.
৪৭৬. ‘‘অজ্ঝুপগচ্ছে ঘাতং, যো ৰিঞ্ঞাযেৰং সত্থুনো ৰচনং;
‘দীঘো তেসং [ৰো (ক.)] সংসারো, পুনপ্পুনং হঞ্ঞমানানং’.
৪৭৭. ‘‘দেৰেসু মনুস্সেসু চ, তিরচ্ছানযোনিযা অসুরকাযে;
পেতেসু চ নিরযেসু চ, অপরিমিতা দিস্সরে ঘাতা.
৪৭৮. ‘‘ঘাতা নিরযেসু বহূ, ৰিনিপাতগতস্স পীল়িযমানস্স [কিলিস্সমানস্স (স্যা. ক.)];
দেৰেসুপি অত্তাণং, নিব্বানসুখা পরং নত্থি.
৪৭৯. ‘‘পত্তা তে নিব্বানং, যে যুত্তা দসবলস্স পাৰচনে;
অপ্পোস্সুক্কা ঘটেন্তি, জাতিমরণপ্পহানায.
৪৮০. ‘‘অজ্জেৰ তাতভিনিক্খমিস্সং, ভোগেহি কিং অসারেহি;
নিব্বিন্না মে কামা, ৰন্তসমা তালৰত্থুকতা’’.
৪৮১. সা চেৰং ভণতি পিতরমনীকরত্তো চ যস্স সা দিন্না;
উপযাসি ৰারণৰতে, ৰারেয্যমুপট্ঠিতে কালে.
৪৮২. অথ অসিতনিচিতমুদুকে, কেসে খগ্গেন ছিন্দিয সুমেধা;
পাসাদং পিদহিত্ৰা [পিধেত্ৰা (সী. স্যা.), পিধিত্ৰা (ক.)], পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জি.
৪৮৩. সা চ তহিং সমাপন্না, অনীকরত্তো চ আগতো নগরং;
পাসাদে চ [পাসাদেৰ (সী. স্যা.)] সুমেধা, অনিচ্চসঞ্ঞং [অনিচ্চসঞ্ঞা (সব্বত্থ)] সুভাৰেতি.
৪৮৪. সা চ মনসি করোতি, অনীকরত্তো চ আরুহী তুরিতং;
মণিকনকভূসিতঙ্গো, কতঞ্জলী যাচতি সুমেধং.
৪৮৫. ‘‘রজ্জে আণাধনমিস্সরিযং, ভোগা সুখা দহরিকাসি;
ভুঞ্জাহি কামভোগে, কামসুখা দুল্লভা লোকে.
৪৮৬. ‘‘নিস্সট্ঠং তে রজ্জং, ভোগে ভুঞ্জস্সু দেহি দানানি;
মা দুম্মনা অহোসি, মাতাপিতরো তে দুক্খিতা’’ [মাতাপিতরো চ তে দুখিতা (?)].
৪৮৭. তং তং ভণতি সুমেধা, কামেহি অনত্থিকা ৰিগতমোহা;
‘‘মা কামে অভিনন্দি, কামেস্ৰাদীনৰং পস্স.
৪৮৮. ‘‘চাতুদ্দীপো রাজা মন্ধাতা, আসি কামভোগিন মগ্গো;
অতিত্তো কালঙ্কতো, ন চস্স পরিপূরিতা ইচ্ছা.
৪৮৯. ‘‘সত্ত রতনানি ৰস্সেয্য, ৰুট্ঠিমা দসদিসা সমন্তেন;
ন চত্থি তিত্তি কামানং, অতিত্তাৰ মরন্তি নরা.
৪৯০. ‘‘অসিসূনূপমা কামা, কামা সপ্পসিরোপমা;
উক্কোপমা অনুদহন্তি, অট্ঠিকঙ্কল [কঙ্খল (সী.)] সন্নিভা.
৪৯১. ‘‘অনিচ্চা অদ্ধুৰা কামা, বহুদুক্খা মহাৰিসা;
অযোগুল়োৰ সন্তত্তো, অঘমূলা দুখপ্ফলা.
৪৯২. ‘‘রুক্খপ্ফলূপমা কামা, মংসপেসূপমা দুখা;
সুপিনোপমা ৰঞ্চনিযা, কামা যাচিতকূপমা.
৪৯৩. ‘‘সত্তিসূলূপমা কামা, রোগো গণ্ডো অঘং নিঘং;
অঙ্গারকাসুসদিসা, অঘমূলং ভযং ৰধো.
৪৯৪. ‘‘এৰং বহুদুক্খা কামা, অক্খাতা অন্তরাযিকা;
গচ্ছথ ন মে ভগৰতে, ৰিস্সাসো অত্থি অত্তনো.
৪৯৫. ‘‘কিং মম পরো করিস্সতি, অত্তনো সীসম্হি ডয্হমানম্হি;
অনুবন্ধে জরামরণে, তস্স ঘাতায ঘটিতব্বং’’.
৪৯৬. দ্ৰারং অপাপুরিত্ৰানহং [অৰাপুরিত্ৰাহং (সী.)], মাতাপিতরো অনীকরত্তঞ্চ;
দিস্ৰান ছমং নিসিন্নে, রোদন্তে ইদমৰোচং.
৪৯৭. ‘‘দীঘো বালানং সংসারো, পুনপ্পুনঞ্চ রোদতং;
অনমতগ্গে পিতু মরণে, ভাতু ৰধে অত্তনো চ ৰধে.
৪৯৮. ‘‘অস্সু থঞ্ঞং রুধিরং, সংসারং অনমতগ্গতো সরথ;
সত্তানং সংসরতং, সরাহি অট্ঠীনঞ্চ সন্নিচযং.
৪৯৯. ‘‘সর চতুরোদধী [সরস্সু চতুরো উদধী (?)], উপনীতে অস্সুথঞ্ঞরুধিরম্হি;
সর এককপ্পমট্ঠীনং, সঞ্চযং ৰিপুলেন সমং.
৫০০. ‘‘অনমতগ্গে সংসরতো, মহিং [মহামহিং (?)] জম্বুদীপমুপনীতং;
কোলট্ঠিমত্তগুল়িকা, মাতা মাতুস্ৰেৰ নপ্পহোন্তি.
৫০১. ‘‘তিণকট্ঠসাখাপলাসং [সর তিণকট্ঠসাখাপলাসং (সী.)], উপনীতং অনমতগ্গতো সর;
চতুরঙ্গুলিকা ঘটিকা, পিতুপিতুস্ৰেৰ নপ্পহোন্তি.
৫০২. ‘‘সর কাণকচ্ছপং পুব্বসমুদ্দে, অপরতো চ যুগছিদ্দং;
সিরং [সর (সী.)] তস্স চ পটিমুক্কং, মনুস্সলাভম্হি ওপম্মং.
৫০৩. ‘‘সর রূপং ফেণপিণ্ডোপমস্স, কাযকলিনো অসারস্স;
খন্ধে পস্স অনিচ্চে, সরাহি নিরযে বহুৰিঘাতে.
৫০৪. ‘‘সর কটসিং ৰড্ঢেন্তে, পুনপ্পুনং তাসু তাসু জাতীসু;
সর কুম্ভীলভযানি চ, সরাহি চত্তারি সচ্চানি.
৫০৫. ‘‘অমতম্হি ৰিজ্জমানে, কিং তৰ পঞ্চকটুকেন পীতেন;
সব্বা হি কামরতিযো, কটুকতরা পঞ্চকটুকেন.
৫০৬. ‘‘অমতম্হি ৰিজ্জমানে, কিং তৰ কামেহি যে পরিল়াহা [সপরিল়াহা (সী. অট্ঠ.)];
সব্বা হি কামরতিযো, জলিতা কুথিতা কম্পিতা সন্তাপিতা.
৫০৭. ‘‘অসপত্তম্হি সমানে, কিং তৰ কামেহি যে বহুসপত্তা;
রাজগ্গিচোরউদকপ্পিযেহি, সাধারণা কামা বহুসপত্তা.
৫০৮. ‘‘মোক্খম্হি ৰিজ্জমানে, কিং তৰ কামেহি যেসু ৰধবন্ধো;
কামেসু হি অসকামা, ৰধবন্ধদুখানি অনুভোন্তি.
৫০৯. ‘‘আদীপিতা তিণুক্কা, গণ্হন্তং দহন্তি নেৰ মুঞ্চন্তং;
উক্কোপমা হি কামা, দহন্তি যে তে ন মুঞ্চন্তি.
৫১০. ‘‘মা অপ্পকস্স হেতু, কামসুখস্স ৰিপুলং জহী সুখং;
মা পুথুলোমোৰ বল়িসং, গিলিত্ৰা পচ্ছা ৰিহঞ্ঞসি.
৫১১. ‘‘কামং কামেসু দমস্সু, তাৰ সুনখোৰ সঙ্খলাবদ্ধো;
কাহিন্তি খু তং কামা, ছাতা সুনখংৰ চণ্ডালা.
৫১২. ‘‘অপরিমিতঞ্চ দুক্খং, বহূনি চ চিত্তদোমনস্সানি;
অনুভোহিসি কামযুত্তো, পটিনিস্সজ [পটিনিস্সর (সী.)] অদ্ধুৰে কামে.
৫১৩. ‘‘অজরম্হি ৰিজ্জমানে, কিং তৰ কামেহি [যেসু জরায চ; মরণব্যাধিহি গহিতা (?)] যেসু জরা;
মরণব্যাধিগহিতা [যেসু জরায চ; মরণব্যাধিহি গহিতা (?)], সব্বা সব্বত্থ জাতিযো.
৫১৪. ‘‘ইদমজরমিদমমরং [ইদং অজরং ইদং অমরং (?)], ইদমজরামরং পদমসোকং;
অসপত্তমসম্বাধং, অখলিতমভযং নিরুপতাপং.
৫১৫. ‘‘অধিগতমিদং বহূহি, অমতং অজ্জাপি চ লভনীযমিদং;
যো যোনিসো পযুঞ্জতি, ন চ সক্কা অঘটমানেন’’.
৫১৬. এৰং ভণতি সুমেধা, সঙ্খারগতে রতিং অলভমানা;
অনুনেন্তী অনিকরত্তং, কেসে চ ছমং খিপি সুমেধা.
৫১৭. উট্ঠায অনিকরত্তো, পঞ্জলিকো যাচিতস্সা পিতরং সো;
‘‘ৰিস্সজ্জেথ সুমেধং, পব্বজিতুং ৰিমোক্খসচ্চদস্সা’’.
৫১৮. ৰিস্সজ্জিতা মাতাপিতূহি, পব্বজি সোকভযভীতা;
ছ অভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, অগ্গফলং সিক্খমানায.
৫১৯. অচ্ছরিযমব্ভুতং তং, নিব্বানং আসি রাজকঞ্ঞায;
পুব্বেনিৰাসচরিতং, যথা ব্যাকরি পচ্ছিমে কালে.
৫২০. ‘‘ভগৰতি কোণাগমনে, সঙ্ঘারামম্হি নৰনিৰেসম্হি;
সখিযো তিস্সো জনিযো, ৰিহারদানং অদাসিম্হ.
৫২১. ‘‘দসক্খত্তুং সতক্খত্তুং, দসসতক্খত্তুং সতানি চ সতক্খত্তুং;
দেৰেসু উপ্পজ্জিম্হ, কো পন ৰাদো মনুস্সেসু.
৫২২. ‘‘দেৰেসু মহিদ্ধিকা অহুম্হ, মানুসকম্হি কো পন ৰাদো;
সত্তরতনস্স মহেসী, ইত্থিরতনং অহং আসিং.
৫২৩. ‘‘সো হেতু সো পভৰো, তং মূলং সাৰ সাসনে খন্তী;
তং পঠমসমোধানং, তং ধম্মরতায নিব্বানং’’.
৫২৪. এৰং করোন্তি যে সদ্দহন্তি, ৰচনং অনোমপঞ্ঞস্স;