১০. কোকালিকসুত্তং

এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো কোকালিকো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো কোকালিকো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘পাপিচ্ছা, ভন্তে, সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতা’’তি.

এৰং ৰুত্তে, ভগৰা কোকালিকং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘মা হেৰং, কোকালিক, মা হেৰং, কোকালিক! পসাদেহি, কোকালিক, সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং. পেসলা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা’’তি.

দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো কোকালিকো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিঞ্চাপি মে, ভন্তে, ভগৰা সদ্ধাযিকো পচ্চযিকো, অথ খো পাপিচ্ছাৰ সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতা’’তি. ততিযম্পি খো ভগৰা কোকালিকং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘মা হেৰং, কোকালিক, মা হেৰং, কোকালিক! পসাদেহি, কোকালিক, সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং. পেসলা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা’’তি.

অথ খো কোকালিকো ভিক্খু উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অচিরপ্পক্কন্তস্স চ কোকালিকস্স ভিক্খুনো সাসপমত্তীহি পিল়কাহি সব্বো কাযো ফুটো [ফুট্ঠো (স্যা.)] অহোসি; সাসপমত্তিযো হুত্ৰা মুগ্গমত্তিযো অহেসুং; মুগ্গমত্তিযো হুত্ৰা কল়াযমত্তিযো অহেসুং; কল়াযমত্তিযো হুত্ৰা কোলট্ঠিমত্তিযো অহেসুং; কোলট্ঠিমত্তিযো হুত্ৰা কোলমত্তিযো অহেসুং; কোলমত্তিযো হুত্ৰা আমলকমত্তিযো অহেসুং; আমলকমত্তিযো হুত্ৰা বেল়ুৰসলাটুকমত্তিযো অহেসুং; বেল়ুৰসলাটুকমত্তিযো হুত্ৰা বিল্লমত্তিযো অহেসুং; বিল্লমত্তিযো হুত্ৰা পভিজ্জিংসু; পুব্বঞ্চ লোহিতঞ্চ পগ্ঘরিংসু. অথ খো কোকালিকো ভিক্খু তেনেৰাবাধেন কালমকাসি. কালঙ্কতো চ কোকালিকো ভিক্খু পদুমং নিরযং উপপজ্জি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং আঘাতেত্ৰা.

অথ খো ব্রহ্মা সহম্পতি অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং, ঠিতো খো ব্রহ্মা সহম্পতি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কোকালিকো, ভন্তে, ভিক্খু কালঙ্কতো; কালঙ্কতো চ, ভন্তে, কোকালিকো ভিক্খু পদুমং নিরযং উপপন্নো সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং আঘাতেত্ৰা’’তি. ইদমৰোচ ব্রহ্মা সহম্পতি; ইদং ৰত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযি.

অথ খো ভগৰা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৰে, রত্তিং ব্রহ্মা সহম্পতি অভিক্কন্তায রত্তিযা…পে… ইদমৰোচ, ভিক্খৰে, ব্রহ্মা সহম্পতি, ইদং ৰত্ৰা মং পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযী’’তি.

এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কীৰদীঘং নু খো, ভন্তে, পদুমে নিরযে আযুপ্পমাণ’’ন্তি? ‘‘দীঘং খো, ভিক্খু, পদুমে নিরযে আযুপ্পমাণং; তং ন সুকরং সঙ্খাতুং এত্তকানি ৰস্সানি ইতি ৰা এত্তকানি ৰস্সসতানি ইতি ৰা এত্তকানি ৰস্সসহস্সানি ইতি ৰা এত্তকানি ৰস্সসতসহস্সানি ইতি ৰা’’তি. ‘‘সক্কা পন, ভন্তে, উপমা [উপমং (সী. স্যা. ক.)] কাতু’’ন্তি? ‘‘সক্কা, ভিক্খূ’’তি ভগৰা অৰোচ –

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতিখারিকো কোসলকো তিলৰাহো; ততো পুরিসো ৰস্সসতস্স ৰস্সসতস্স অচ্চযেন একমেকং তিলং উদ্ধরেয্য. খিপ্পতরং খো সো ভিক্খু ৰীসতিখারিকো কোসলকো তিলৰাহো ইমিনা উপক্কমেন পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছেয্য, নত্ৰেৰ একো অব্বুদো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অব্বুদা নিরযা এৰমেকো নিরব্বুদো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি নিরব্বুদা নিরযা এৰমেকো অববো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অববা নিরযা এৰমেকো অহহো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অহহা নিরযা এৰমেকো অটটো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অটটা নিরযা এৰমেকো কুমুদো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি কুমুদা নিরযা এৰমেকো সোগন্ধিকো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি সোগন্ধিকা নিরযা এৰমেকো উপ্পলকো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি উপ্পলকা নিরযা এৰমেকো পুণ্ডরীকো নিরযো. সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি পুণ্ডরীকা নিরযা এৰমেকো পদুমো নিরযো. পদুমং খো পন ভিক্খু নিরযং কোকালিকো ভিক্খু উপপন্নো সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং আঘাতেত্ৰা’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা, ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

৬৬২. ‘‘পুরিসস্স হি জাতস্স, কুঠারী [কুধারী (ক.)] জাযতে মুখে;

যায ছিন্দতি অত্তানং, বালো দুব্ভাসিতং ভণং.

৬৬৩. ‘‘যো নিন্দিযং পসংসতি, তং ৰা নিন্দতি যো পসংসিযো;

ৰিচিনাতি মুখেন সো কলিং, কলিনা তেন সুখং ন ৰিন্দতি.

৬৬৪. ‘‘অপ্পমত্তো অযং কলি, যো অক্খেসু ধনপরাজযো;

সব্বস্সাপি সহাপি অত্তনা, অযমেৰ মহত্তরো [মহন্তকরো (সী.)] কলি;

যো সুগতেসু মনং পদোসযে.

৬৬৫. ‘‘সতং সহস্সানং নিরব্বুদানং, ছত্তিংসতি পঞ্চ চ অব্বুদানি [অব্বুদানং (ক.)];

যমরিযগরহী নিরযং উপেতি, ৰাচং মনঞ্চ পণিধায পাপকং.

৬৬৬. ‘‘অভূতৰাদী নিরযং উপেতি, যো ৰাপি কত্ৰা ন করোমিচাহ;

উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৰন্তি, নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থ.

৬৬৭. ‘‘যো অপ্পদুট্ঠস্স নরস্স দুস্সতি, সুদ্ধস্স পোসস্স অনঙ্গণস্স;

তমেৰ বালং পচ্চেতি পাপং, সুখুমো রজো পটিৰাতংৰ খিত্তো.

৬৬৮. ‘‘যো লোভগুণে অনুযুত্তো, সো ৰচসা পরিভাসতি অঞ্ঞে;

অসদ্ধো কদরিযো অৰদঞ্ঞূ, মচ্ছরি পেসুণিযং [পেসুণিযস্মিং (বহূসু)] অনুযুত্তো.

৬৬৯. ‘‘মুখদুগ্গ ৰিভূত অনরিয, ভূনহু [ভুনহত (স্যা. ক.)] পাপক দুক্কটকারি;

পুরিসন্ত কলী অৰজাত, মা বহুভাণিধ নেরযিকোসি.

৬৭০. ‘‘রজমাকিরসী অহিতায, সন্তে গরহসি কিব্বিসকারী;

বহূনি দুচ্চরিতানি চরিত্ৰা, গচ্ছসি খো পপতং চিররত্তং.

৬৭১. ‘‘ন হি নস্সতি কস্সচি কম্মং, এতি হতং লভতেৰ সুৰামি;

দুক্খং মন্দো পরলোকে, অত্তনি পস্সতি কিব্বিসকারী.

৬৭২. ‘‘অযোসঙ্কুসমাহতট্ঠানং, তিণ্হধারমযসূলমুপেতি;

অথ তত্তঅযোগুল়সন্নিভং, ভোজনমত্থি তথা পতিরূপং.

৬৭৩. ‘‘ন হি ৰগ্গু ৰদন্তি ৰদন্তা, নাভিজৰন্তি ন তাণমুপেন্তি;

অঙ্গারে সন্থতে সযন্তি [সেন্তি (সী. স্যা. পী.)], গিনিসম্পজ্জলিতং পৰিসন্তি.

৬৭৪. ‘‘জালেন চ ওনহিযান, তত্থ হনন্তি অযোমযকুটেভি [অযোমযকূটেহি (সী. স্যা. পী.)];

অন্ধংৰ তিমিসমাযন্তি, তং ৰিততঞ্হি যথা মহিকাযো.

৬৭৫. ‘‘অথ লোহমযং পন কুম্ভিং, গিনিসম্পজ্জলিতং পৰিসন্তি;

পচ্চন্তি হি তাসু চিররত্তং, অগ্গিনিসমাসু [গিনিস্সমাসু (ক.)] সমুপ্পিলৰাতে.

৬৭৬. ‘‘অথ পুব্বলোহিতমিস্সে, তত্থ কিং পচ্চতি কিব্বিসকারী;

যং যং দিসকং [দিসতং (সী. স্যা. পী.)] অধিসেতি, তত্থ কিলিস্সতি সম্ফুসমানো.

৬৭৭. ‘‘পুল়ৰাৰসথে সলিলস্মিং, তত্থ কিং পচ্চতি কিব্বিসকারী;

গন্তুং ন হি তীরমপত্থি, সব্বসমা হি সমন্তকপল্লা.

৬৭৮. ‘‘অসিপত্তৰনং পন তিণ্হং, তং পৰিসন্তি সমুচ্ছিদগত্তা;

জিৰ্হং বলিসেন গহেত্ৰা, আরজযারজযা ৰিহনন্তি.

৬৭৯. ‘‘অথ ৰেতরণিং পন দুগ্গং, তিণ্হধারখুরধারমুপেন্তি;

তত্থ মন্দা পপতন্তি, পাপকরা পাপানি করিত্ৰা.

৬৮০. ‘‘খাদন্তি হি তত্থ রুদন্তে, সামা সবলা কাকোলগণা চ;

সোণা সিঙ্গালা [সিগালা (সী. পী.)] পটিগিদ্ধা [পটিগিজ্ঝা (স্যা. পী.)], কুললা ৰাযসা চ [কুললা চ ৰাযসা (?)] ৰিতুদন্তি.

৬৮১. ‘‘কিচ্ছা ৰতযং ইধ ৰুত্তি, যং জনো ফুসতি [পস্সতি (সী. স্যা. পী.)] কিব্বিসকারী;

তস্মা ইধ জীৰিতসেসে, কিচ্চকরো সিযা নরো ন চপ্পমজ্জে.

৬৮২. ‘‘তে গণিতা ৰিদূহি তিলৰাহা, যে পদুমে নিরযে উপনীতা;

নহুতানি হি কোটিযো পঞ্চ ভৰন্তি, দ্ৰাদস কোটিসতানি পুনঞ্ঞা [পনয্যে (ক.)].

৬৮৩. ‘‘যাৰ দুখা [দুক্খা (সী. স্যা.), দুক্খ (পী. ক.)] নিরযা ইধ ৰুত্তা, তত্থপি তাৰ চিরং ৰসিতব্বং;

তস্মা সুচিপেসলসাধুগুণেসু, ৰাচং মনং সততং [পকতং (স্যা.)] পরিরক্খে’’তি.

কোকালিকসুত্তং দসমং নিট্ঠিতং.