১. গদ্রভৰগ্গো

১. গদ্রভঙ্গপঞ্হো

১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘গদ্রভস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৰদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহারাজ, গদ্রভো নাম সঙ্কারকূটেপি চতুক্কেপি সিঙ্ঘাটকেপি গামদ্ৰারেপি থুসরাসিম্হিপি যত্থ কত্থচি সযতি, ন সযনবহুলো হোতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন তিণসন্থারেপি পণ্ণসন্থারেপি কট্ঠমঞ্চকেপি ছমাযপি যত্থ কত্থচি চম্মখণ্ডং পত্থরিত্ৰা যত্থ কত্থচি সযিতব্বং, ন সযনবহুলেন ভৰিতব্বং. ইদং, মহারাজ, গদ্রভস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন ‘কলিঙ্গরূপধানা, ভিক্খৰে, এতরহি মম সাৰকা ৰিহরন্তি অপ্পমত্তা আতাপিনো পধানস্মি’ন্তি. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনাপি –

‘‘‘পল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স, জণ্ণুকেনাভিৰস্সতি;

অলং ফাসুৰিহারায, পহিতত্তস্স ভিক্খুনো’’’তি.

গদ্রভঙ্গপঞ্হো পঠমো.

২. কুক্কুটঙ্গপঞ্হো

২. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘কুক্কুটস্স পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৰদেসি, কতমানি তানি পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহারাজ, কুক্কুটো কালেন সমযেন পটিসল্লীযতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন কালেন সমযেনেৰ চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৰা পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠপেত্ৰা সরীরং পটিজগ্গিত্ৰা নহাযিত্ৰা চেতিযং ৰন্দিত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খূনং দস্সনায গন্ত্ৰা কালেন সমযেন সুঞ্ঞাগারং পৰিসিতব্বং. ইদং, মহারাজ, কুক্কুটস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুক্কুটো কালেন সমযেনেৰ ৰুট্ঠাতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন কালেন সমযেনেৰ ৰুট্ঠহিত্ৰা চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৰা পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠপেত্ৰা সরীরং পটিজগ্গিত্ৰা চেতিযং ৰন্দিত্ৰা পুনদেৰ সুঞ্ঞাগারং পৰিসিতব্বং. ইদং, মহারাজ, কুক্কুটস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুক্কুটো পথৰিং খণিত্ৰা খণিত্ৰা অজ্ঝোহারং অজ্ঝোহরতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন পচ্চৰেক্খিত্ৰা পচ্চৰেক্খিত্ৰা অজ্ঝোহারং অজ্ঝোহরিতব্বং ‘নেৰ দৰায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৰিভূসনায, যাৰদেৰ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৰিহিংসূপরতিযা ব্রহ্মচরিযানুগ্গহায, ইতি পুরাণঞ্চ ৰেদনং পটিহঙ্খামি নৰঞ্চ ৰেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্রা চ মে ভৰিস্সতি অনৰজ্জতা চ ফাসুৰিহারো চা’তি. ইদং, মহারাজ, কুক্কুটস্স ততিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন –

‘‘‘কন্তারে পুত্তমংসংৰ, অক্খস্সব্ভঞ্জনং যথা;

এৰং আহরি আহারং, যাপনত্থমমুচ্ছিতো’তি.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুক্কুটো সচক্খুকোপি রত্তিং অন্ধো হোতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন অনন্ধেনেৰ অন্ধেন ৰিয ভৰিতব্বং, অরঞ্ঞেপি গোচরগামে পিণ্ডায চরন্তেনপি রজনীযেসু রূপসদ্দগন্ধরসফোট্ঠব্বধম্মেসু অন্ধেন বধিরেন মূগেন ৰিয ভৰিতব্বং, ন নিমিত্তং গহেতব্বং, নানুব্যঞ্জনং গহেতব্বং. ইদং, মহারাজ, কুক্কুটস্স চতুত্থং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন মহাকচ্চাযনেন –

‘চক্খুমাস্স যথা অন্ধো, সোতৰা বধিরো যথা;

পঞ্ঞৰাস্স [জিৰ্হাৰস্স (সী. পী.)] যথা মূগো, বলৰা দুব্বলোরিৰ;

অত্তঅত্থে [অথ অত্থে (সী. পী.)] সমুপ্পন্নে, সযেথ মতসাযিক’ন্তি.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুক্কুটো লেড্ডুদণ্ডলগুল়মুগ্গরেহি পরিপাতিযন্তোপি সকং গেহং ন ৰিজহতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন চীৰরকম্মং করোন্তেনপি নৰকম্মং করোন্তেনপি ৰত্তপ্পটিৰত্তং করোন্তেনপি উদ্দিসন্তেনপি উদ্দিসাপেন্তেনপি যোনিসো মনসিকারো ন ৰিজহিতব্বো, সকং খো পনেতং, মহারাজ, যোগিনো গেহং, যদিদং যোনিসো মনসিকারো. ইদং, মহারাজ, কুক্কুটস্স পঞ্চমং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন ‘কো চ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো গোচরো সকো পেত্তিকো ৰিসযো? যদিদং চত্তারো সতিপট্ঠানা’তি. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনাপি –

‘‘‘যথা সুদন্তো মাতঙ্গো, সকং সোণ্ডং ন মদ্দতি;

ভক্খাভক্খং ৰিজানাতি, অত্তনো ৰুত্তিকপ্পনং.

‘‘‘তথেৰ বুদ্ধপুত্তেন, অপ্পমত্তেন ৰা পন;

জিনৰচনং ন মদ্দিতব্বং, মনসিকারৰরুত্তম’’’ন্তি.

কুক্কুটঙ্গপঞ্হো দুতিযো.

৩. কলন্দকঙ্গপঞ্হো

৩. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘কলন্দকস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৰদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহারাজ, কলন্দকো পটিসত্তুম্হি ওপতন্তে নঙ্গুট্ঠং পপ্ফোটেত্ৰা মহন্তং কত্ৰা তেনেৰ নঙ্গুট্ঠলগুল়েন পটিসত্তুং পটিবাহতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন কিলেসসত্তুম্হি ওপতন্তে সতিপট্ঠানলগুল়ং পপ্ফোটেত্ৰা মহন্তং কত্ৰা তেনেৰ সতিপট্ঠানলগুল়েন সব্বকিলেসা পটিবাহিতব্বা. ইদং, মহারাজ, কলন্দকস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন চূল়পন্থকেন –

‘যদা কিলেসা ওপতন্তি, সামঞ্ঞগুণধংসনা;

সতিপট্ঠানলগুল়েন, হন্তব্বা তে পুনপ্পুন’’’ন্তি.

কলন্দকঙ্গপঞ্হো ততিযো.

৪. দীপিনিযঙ্গপঞ্হো

৪. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘দীপিনিযা একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৰদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহারাজ, দীপিনী সকিং যেৰ গব্ভং গণ্হাতি, ন পুনপ্পুনং পুরিসং উপেতি? এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন আযতিং পটিসন্ধিং উপ্পত্তিং গব্ভসেয্যং চুতিং ভেদং খযং ৰিনাসং সংসারভযং দুগ্গতিং ৰিসমং সম্পীল়িতং দিস্ৰা ‘পুনব্ভৰে নপ্পটিসন্দহিস্সামী’তি যোনিসো মনসিকারো করণীযো. ইদং, মহারাজ, দীপিনিযা একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন সুত্তনিপাতে ধনিযগোপালকসুত্তে –

‘‘‘উসভোরিৰ ছেত্ৰ বন্ধনানি, নাগো পূতিলতংৰ দালযিত্ৰা;

নাহং পুনুপেস্সং গব্ভসেয্যং, অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰা’’’তি.

দীপিনিযঙ্গপঞ্হো চতুত্থো.

৫. দীপিকঙ্গপঞ্হো

৫. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘দীপিকস্স দ্ৰে অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৰদেসি, কতমানি তানি দ্ৰে অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহারাজ, দীপিকো অরঞ্ঞে তিণগহনং ৰা ৰনগহনং ৰা পব্বতগহনং ৰা নিস্সায নিলীযিত্ৰা মিগে গণ্হাতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন ৰিৰেকং সেৰিতব্বং অরঞ্ঞং রুক্খমূলং পব্বতং কন্দরং গিরিগুহং সুসানং ৰনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং অপ্পসদ্দং অপ্পনিগ্ঘোসং ৰিজনৰাতং মনুস্সরাহসেয্যকং পটিসল্লানসারুপ্পং; ৰিৰেকং সেৰমানো হি, মহারাজ, যোগী যোগাৰচরো নচিরস্সেৰ ছল়ভিঞ্ঞাসু চ ৰসিভাৰং পাপুণাতি. ইদং, মহারাজ, দীপিকস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেহি ধম্মসঙ্গাহকেহি –

‘‘‘যথাপি দীপিকো নাম, নিলীযিত্ৰা গণ্হতে [গণ্হতী (সী. পী.)] মিগে;

তথেৰাযং বুদ্ধপুত্তো, যুত্তযোগো ৰিপস্সকো;

অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰান, গণ্হাতি ফলমুত্তম’ন্তি.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, দীপিকো যং কিঞ্চি পসুং ৰধিত্ৰা ৰামেন পস্সেন পতিতং ন ভক্খেতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন ৰেল়ুদানেন ৰা পত্তদানেন ৰা পুপ্ফদানেন ৰা ফলদানেন ৰা সিনানদানেন ৰা মত্তিকাদানেন ৰা চুণ্ণদানেন ৰা দন্তকট্ঠদানেন ৰা মুখোদকদানেন ৰা চাতুকম্যতায ৰা মুগ্গসুপ্যতায [মুগ্গসুপ্পতায (সী. পী.)] ৰা পারিভট [পারিভট্টতায (সী. পী.)] যতায ৰা জঙ্ঘপেসনীযেন ৰা ৰেজ্জকম্মেন ৰা দূতকম্মেন ৰা পহিণগমনেন ৰা পিণ্ডপটিপিণ্ডেন ৰা দানানুপ্পদানেন ৰা ৰত্থুৰিজ্জায ৰা নক্খত্তৰিজ্জায ৰা অঙ্গৰিজ্জায [নগৰিজ্জায (ক.)] ৰা অঞ্ঞতরঞ্ঞতরেন ৰা বুদ্ধপ্পটিকুট্ঠেন মিচ্ছাজীৰেন নিপ্ফাদিতং ভোজনং ন ভুঞ্জিতব্বং [পরিভুঞ্জিতব্বং (সী. পী.)] ৰামেন পস্সেন পতিতং পসুং ৰিয দীপিকো. ইদং, মহারাজ, দীপিকস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা –

‘‘‘ৰচীৰিঞ্ঞত্তিৰিপ্ফারা, উপ্পন্নং মধুপাযসং;

সচে ভুত্তো ভৰেয্যাহং, সাজীৰো গরহিতো মম.

‘‘‘যদিপি মে অন্তগুণং, নিক্খমিত্ৰা বহী চরে;

নেৰ ভিন্দেয্যমাজীৰং, চজমানোপি জীৰিত’’’ন্তি.

দীপিকঙ্গপঞ্হো পঞ্চমো.

৬. কুম্মঙ্গপঞ্হো

৬. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘কুম্মস্স পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৰদেসি, কতমানি তানি পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহারাজ, কুম্মো উদকচরো উদকেযেৰ ৰাসং কপ্পেতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন সব্বপাণভূতপুগ্গলানং হিতানুকম্পিনা মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন সব্বাৰন্তং লোকং ফরিত্ৰা ৰিহরিতব্বং. ইদং, মহারাজ, কুম্মস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুম্মো উদকে উপ্পিলৰন্তো সীসং উক্খিপিত্ৰা যদি কোচি পস্সতি, তত্থেৰ নিমুজ্জতি গাল়্হমোগাহতি ‘মা মং তে পুন পস্সেয্যু’ন্তি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন কিলেসেসু ওপতন্তেসু আরম্মণসরে নিমুজ্জিতব্বং গাল়্হমোগাহিতব্বং ‘মা মং কিলেসা পুন পস্সেয্যু’ন্তি. ইদং, মহারাজ, কুম্মস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুম্মো উদকতো নিক্খমিত্ৰা কাযং ওতাপেতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন নিসজ্জট্ঠানসযনচঙ্কমতো মানসং নীহরিত্ৰা সম্মপ্পধানে মানসং ওতাপেতব্বং. ইদং, মহারাজ, কুম্মস্স ততিযং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুম্মো পথৰিং খণিত্ৰা ৰিৰিত্তে ৰাসং কপ্পেতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন লাভসক্কারসিলোকং পজহিত্ৰা সুঞ্ঞং ৰিৰিত্তং কাননং ৰনপত্থং পব্বতং কন্দরং গিরিগুহং অপ্পসদ্দং অপ্পনিগ্ঘোসং পৰিৰিত্তমোগাহিত্ৰা ৰিৰিত্তে যেৰ ৰাসং উপগন্তব্বং. ইদং, মহারাজ, কুম্মস্স চতুত্থং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন উপসেনেন ৰঙ্গন্তপুত্তেন –

‘‘‘ৰিৰিত্তং অপ্পনিগ্ঘোসং, ৰাল়মিগনিসেৰিতং;

সেৰে সেনাসনং ভিক্খু, পটিসল্লানকারণা’তি.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, কুম্মো চারিকং চরমানো যদি কঞ্চি পস্সতি ৰা, সদ্দং সুণাতি ৰা, সোণ্ডিপঞ্চমানি অঙ্গানি সকে কপালে নিদহিত্ৰা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো তিট্ঠতি কাযমনুরক্খন্তো, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন সব্বত্থ রূপসদ্দগন্ধরসফোট্ঠব্বধম্মেসু আপতন্তেসু ছসু দ্ৰারেসু সংৰরকৰাটং অনুগ্ঘাটেত্ৰা মানসং সমোদহিত্ৰা সংৰরং কত্ৰা সতেন সম্পজানেন ৰিহাতব্বং সমণধম্মং অনুরক্খমানেন. ইদং, মহারাজ, কুম্মস্স পঞ্চমং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন সংযুত্তনিকাযৰরে কুম্মূপমসুত্তন্তে –

‘‘‘কুম্মোৰ অঙ্গানি সকে কপালে, সমোদহং ভিক্খু মনোৰিতক্কে;

অনিস্সিতো অঞ্ঞমহেঠযানো, পরিনিব্বুতোনূপৰদেয্য কঞ্চী’’’তি.

কুম্মঙ্গপঞ্হো ছট্ঠো.

৭. ৰংসঙ্গপঞ্হো

৭. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘ৰংসস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৰদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহারাজ, ৰংসো যত্থ ৰাতো, তত্থ অনুলোমেতি, নাঞ্ঞত্থমনুধাৰতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন যং বুদ্ধেন ভগৰতা ভাসিতং নৰঙ্গং সত্থু সাসনং, তং অনুলোমযিত্ৰা কপ্পিযে অনৰজ্জে ঠত্ৰা সমণধম্মং যেৰ পরিযেসিতব্বং. ইদং, মহারাজ, ৰংসস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং মহারাজ থেরেন রাহুলেন –

‘‘‘নৰঙ্গং বুদ্ধৰচনং, অনুলোমেত্ৰান সব্বদা;

কপ্পিযে অনৰজ্জস্মিং, ঠত্ৰাপাযং সমুত্তরি’’’ন্তি.

ৰংসঙ্গপঞ্হো সত্তমো.

৮. চাপঙ্গপঞ্হো

৮. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘চাপস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৰদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহারাজ, চাপো সুতচ্ছিতো নমিতো [মিতো (সী. পী. ক.)] যাৰগ্গমূলং সমকমেৰ অনুনমতি নপ্পটিত্থম্ভতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন থেরনৰমজ্ঝিমসমকেসু অনুনমিতব্বং নপ্পটিফরিতব্বং. ইদং, মহারাজ, চাপস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন ৰিধুর [পুণ্ণক] জাতকে –

‘‘‘চাপোৰূনুদরো ধীরো, ৰংসো ৰাপি পকম্পযে [চাপো ৰা নুন মে ধীরো, ৰংসোৰ অনুলোমযং (সী. পী. ক.)];

পটিলোমং ন ৰত্তেয্য, স রাজৰসতিং ৰসে’’’তি.

চাপঙ্গপঞ্হো অট্ঠমো.

৯. ৰাযসঙ্গপঞ্হো

৯. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘ৰাযসস্স দ্ৰে অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৰদেসি, কতমানি তানি দ্ৰে অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহারাজ, ৰাযসো আসঙ্কিতপরিসঙ্কিতো যত্তপ্পযত্তো চরতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন আসঙ্কিতপরিসঙ্কিতেন যত্তপযত্তেন উপট্ঠিতায সতিযা সংৰুতেহি ইন্দ্রিযেহি চরিতব্বং. ইদং, মহারাজ, ৰাযসস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, ৰাযসো যং কিঞ্চি ভোজনং দিস্ৰা ঞাতীহি সংৰিভজিত্ৰা ভুঞ্জতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন যে তে লাভা ধম্মিকা ধম্মলদ্ধা অন্তমসো পত্তপরিযাপন্নমত্তম্পি, তথারূপেহি লাভেহি পটিৰিভত্তভোগিনা ভৰিতব্বং সীলৰন্তেহি সব্রহ্মচারীহি. ইদং, মহারাজ, ৰাযসস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা –

‘‘‘সচে মে উপনামেন্তি, যথালদ্ধং তপস্সিনো;

সব্বে সংৰিভজিত্ৰান, ততো ভুঞ্জামি ভোজন’’’ন্তি.

ৰাযসঙ্গপঞ্হো নৰমো.

১০. মক্কটঙ্গপঞ্হো

১০. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘মক্কটস্স দ্ৰে অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৰদেসি, কতমানি তানি দ্ৰে অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহারাজ, মক্কটো ৰাসমুপগচ্ছন্তো তথারূপে ওকাসে মহতিমহারুক্খে পৰিৰিত্তে সব্বট্ঠকসাখে [সব্বত্থকসাখে (স্যা.), সব্বট্ঠসাখে (ক.)] ভীরুত্তাণে ৰাসমুপগচ্ছতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন লজ্জিং পেসলং সীলৰন্তং কল্যাণধম্মং বহুস্সুতং ধম্মধরং ৰিনযধরং পিযং গরুভাৰনীযং ৰত্তারং ৰচনক্খমং ওৰাদকং ৰিঞ্ঞাপকং সন্দস্সকং সমাদপকং সমুত্তেজকং সম্পহংসকং এৰরূপং কল্যাণমিত্তং আচরিযং নিস্সায ৰিহরিতব্বং. ইদং, মহারাজ, মক্কটস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপরং, মহারাজ, মক্কটো রুক্খে যেৰ চরতি তিট্ঠতি নিসীদতি, যদি নিদ্দং ওক্কমতি, তত্থেৰ রত্তিং ৰাসমনুভৰতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, যোগিনা যোগাৰচরেন পৰনাভিমুখেন ভৰিতব্বং, পৰনে যেৰ ঠানচঙ্কমনিসজ্জাসযনং নিদ্দং ওক্কমিতব্বং, তত্থেৰ সতিপট্ঠানমনুভৰিতব্বং. ইদং, মহারাজ, মক্কটস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, থেরেন সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা –

‘‘‘চঙ্কমন্তোপি তিট্ঠন্তো, নিসজ্জাসযনেন ৰা;

পৰনে সোভতে ভিক্খু, পৰনন্তংৰ ৰণ্ণিত’’’ন্তি.

মক্কটঙ্গপঞ্হো দসমো.

গদ্রভৰগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

গদ্রভো চেৰ [ঘোরস্সরো চ (সী. স্যা. পী.)] কুক্কুটো, কলন্দো দীপিনি দীপিকো;

কুম্মো ৰংসো চ চাপো চ, ৰাযসো অথ মক্কটোতি.