৫. বুদ্ধঅৰিহেঠকপঞ্হো

৫. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা ‘পুব্বে ৰাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৰিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি. পুন চ ভণিতং ‘লোমসকস্সপো নাম ইসি সমানো অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৰা ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজী’তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৰতা ভণিতং ‘পুব্বে ৰাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৰিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি, তেন হি ‘লোমসকস্সপেন ইসিনা অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৰা ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজিত’ন্তি যং ৰচনং, তং মিচ্ছা. যদি ‘লোমসকস্সপেন ইসিনা অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৰা ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজিতং’, তেন হি ‘পুব্বে ৰাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৰিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি তম্পি ৰচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৰানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা ‘পুব্বে ৰাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৰিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি, ‘লোমসকস্সপেন ইসিনা অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৰা ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজিতং’, তঞ্চ পন রাগৰসেন ৰিসঞ্ঞিনা, নো সচেতনেনা’’তি.

‘‘অট্ঠিমে, ভন্তে নাগসেন, পুগ্গলা পাণং হনন্তি. কতমে অট্ঠ? রত্তো রাগৰসেন পাণং হনতি, দুট্ঠো দোসৰসেন পাণং হনতি, মূল়্হো মোহৰসেন পাণং হনতি, মানী মানৰসেন পাণং হনতি, লুদ্ধো লোভৰসেন পাণং হনতি, অকিঞ্চনো জীৰিকত্থায পাণং হনতি, বালো হস্সৰসেন [অঞ্ঞাণৰসেন (ক. সী.)] পাণং হনতি, রাজা ৰিনযনৰসেন পাণং হনতি. ইমে খো, ভন্তে নাগসেন, অট্ঠ পুগ্গলা পাণং হনন্তি. পাকতিকং যেৰ, ভন্তে নাগসেন, বোধিসত্তেন কত’’ন্তি. ‘‘ন, মহারাজ, পাকতিকং বোধিসত্তেন কতং, যদি, মহারাজ, বোধিসত্তো পকতিভাৰেন ওনমেয্য মহাযঞ্ঞং যজিতুং, ন যিমং গাথং ভণেয্য –

‘‘‘সসমুদ্দপরিযাযং, মহিং সাগরকুণ্ডলং;

ন ইচ্ছে সহ নিন্দায, এৰং সেয্হ [সয্হ (সী. পী.)] ৰিজানহী’তি.

‘‘এৰংৰাদী, মহারাজ, বোধিসত্তো সহ দস্সনেন চন্দৰতিযা রাজকঞ্ঞায ৰিসঞ্ঞী অহোসি খিত্তচিত্তো রত্তো ৰিসঞ্ঞিভূতো আকুলাকুলো তুরিততুরিতো তেন ৰিক্খিত্তভন্তলুল়িতচিত্তেন মহতিমহাপসুঘাতগলরুহিরসঞ্চযং ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজি.

‘‘যথা, মহারাজ, উম্মত্তকো খিত্তচিত্তো জলিতম্পি জাতৰেদং অক্কমতি, কুপিতম্পি আসীৰিসং গণ্হাতি, মত্তম্পি হত্থিং উপেতি, সমুদ্দম্পি অতীরদস্সিং পক্খন্দতি, চন্দনিকম্পি ওল়িগল্লম্পি ওমদ্দতি, কণ্টকাধানম্পি অভিরুহতি, পপাতেপি পততি, অসুচিম্পি ভক্খেতি, নগ্গোপি রথিযা চরতি, অঞ্ঞম্পি বহুৰিধং অকিরিযং করোতি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, বোধিসত্তো সহ দস্সনেন চন্দৰতিযা রাজকঞ্ঞায ৰিসঞ্ঞী অহোসি খিত্তচিত্তো রত্তো ৰিসঞ্ঞিভূতো আকুলাকুলো তুরিততুরিতো, তেন ৰিক্খিত্তভন্তলুল়িতচিত্তেন মহতিমহাপসুঘাতগলরুহিরসঞ্চযং ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজি.

‘‘খিত্তচিত্তেন, মহারাজ, কতং পাপং দিট্ঠধম্মেপি ন মহাসাৰজ্জং হোতি, সম্পরাযে ৰিপাকেনপি নো তথা. ইধ, মহারাজ, কোচি উম্মত্তকো ৰজ্ঝমাপজ্জেয্য, তস্স তুম্হে কিং দণ্ডং ধারেথা’’তি? ‘‘কো, ভন্তে, উম্মত্তকস্স দণ্ডো ভৰিস্সতি, তং মযং পোথাপেত্ৰা নীহরাপেম, এসোৰ তস্স দণ্ডো’’তি. ‘‘ইতি খো, মহারাজ, উম্মত্তকস্স অপরাধে দণ্ডোপি ন ভৰতি, তস্মা উম্মত্তকস্স কতেপি ন দোসো ভৰতি সতেকিচ্ছো. এৰমেৰ খো, মহারাজ, লোমসকস্সপো ইসি সহ দস্সনেন চন্দৰতিযা রাজকঞ্ঞায ৰিসঞ্ঞী অহোসি খিত্তচিত্তো রত্তো ৰিসঞ্ঞিভূতো ৰিসটপযাতো আকুলাকুলো তুরিততুরিতো, তেন ৰিক্খিত্তভন্তলুল়িতচিত্তেন মহতিমহাপসুঘাতগলরুহিরসঞ্চযং ৰাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজি. যদা চ পন পকতিচিত্তো অহোসি পটিলদ্ধস্সতি, তদা পুনদেৰ পব্বজিত্ৰা পঞ্চাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেত্ৰা ব্রহ্মলোকূপগো অহোসী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

বুদ্ধঅৰিহেঠকপঞ্হো পঞ্চমো.