৫৪২. উমঙ্গজাতকং (৫)
৫৯০. ‘‘পঞ্চালো সব্বসেনায, ব্রহ্মদত্তোযমাগতো;
সাযং পঞ্চালিযা সেনা, অপ্পমেয্যা মহোসধ.
৫৯১. ‘‘ৰীথিমতী [পিট্ঠিমতী (সী. পী.), ৰিদ্ধিমতী (স্যা.)] পত্তিমতী, সব্বসঙ্গামকোৰিদা;
ওহারিনী সদ্দৰতী, ভেরিসঙ্খপ্পবোধনা.
৫৯২. ‘‘লোহৰিজ্জা অলঙ্কারা, ধজিনী ৰামরোহিনী;
সিপ্পিযেহি সুসম্পন্না, সূরেহি সুপ্পতিট্ঠিতা.
৫৯৩. ‘‘দসেত্থ পণ্ডিতা আহু, ভূরিপঞ্ঞা রহোগমা [রহোগতা (স্যা. ক.)];
মাতা একাদসী রঞ্ঞো, পঞ্চালিযং পসাসতি.
৫৯৪. ‘‘অথেত্থেকসতং খত্যা, অনুযন্তা যসস্সিনো;
অচ্ছিন্নরট্ঠা ব্যথিতা, পঞ্চালিযং [পঞ্চালীনং (বহূসু)] ৰসং গতা.
৫৯৫. ‘‘যংৰদা-তক্করা রঞ্ঞো, অকামা পিযভাণিনো;
পঞ্চালমনুযাযন্তি, অকামা ৰসিনো গতা.
৫৯৬. ‘‘তায সেনায মিথিলা, তিসন্ধিপরিৰারিতা;
রাজধানী ৰিদেহানং, সমন্তা পরিখঞ্ঞতি.
৫৯৭. ‘‘উদ্ধং তারকজাতাৰ, সমন্তা পরিৰারিতা;
মহোসধ ৰিজানাহি, কথং মোক্খো ভৰিস্সতি’’.
৫৯৮. ‘‘পাদে দেৰ পসারেহি, ভুঞ্জ কামে রমস্সু চ;
হিত্ৰা পঞ্চালিযং সেনং, ব্রহ্মদত্তো পলাযিতি’’ [পলাযতি (সী. স্যা.)].
৫৯৯. ‘‘রাজা সন্থৰকামো তে, রতনানি পৰেচ্ছতি;
আগচ্ছন্তু ইতো [ততো (সী. স্যা.)] দূতা, মঞ্জুকা পিযভাণিনো.
৬০০. ‘‘ভাসন্তু মুদুকা ৰাচা, যা ৰাচা পটিনন্দিতা;
পঞ্চালো চ ৰিদেহো চ [পঞ্চালা চ ৰিদেহা চ (সী. পী.)], উভো একা ভৰন্তু তে’’.
৬০১. ‘‘কথং নু কেৰট্ট মহোসধেন, সমাগমো আসি তদিঙ্ঘ ব্রূহি;
কচ্চি তে পটিনিজ্ঝত্তো, কচ্চি তুট্ঠো মহোসধো’’.
৬০২. ‘‘অনরিযরূপো পুরিসো জনিন্দ, অসম্মোদকো থদ্ধো অসব্ভিরূপো;
যথা মূগো চ বধিরো চ, ন কিঞ্চিত্থং অভাসথ’’ [অভাসিত্থ (ক.)].
৬০৩. ‘‘অদ্ধা ইদং মন্তপদং সুদুদ্দসং, অত্থো সুদ্ধো নরৰীরিযেন দিট্ঠো;
তথা হি কাযো মম সম্পৰেধতি, হিত্ৰা সযং কো পরহত্থমেস্সতি’’.
৬০৪. ‘‘ছন্নঞ্হি একাৰ মতী সমেতি, যে পণ্ডিতা উত্তমভূরিপত্তা;
যানং অযানং অথ ৰাপি ঠানং, মহোসধ ত্ৰম্পি মতিং করোহি’’.
৬০৫. ‘‘জানাসি খো রাজ মহানুভাৰো, মহব্বলো চূল়নিব্রহ্মদত্তো;
রাজা চ তং ইচ্ছতি মারণত্থং [কারণত্থং (সী. পী.)], মিগং যথা ওকচরেন লুদ্দো.
৬০৬. ‘‘যথাপি মচ্ছো বল়িসং, ৰঙ্কং মংসেন ছাদিতং;
আমগিদ্ধো ন জানাতি, মচ্ছো মরণমত্তনো.
৬০৭. ‘‘এৰমেৰ তুৰং রাজ, চূল়নেয্যস্স ধীতরং;
কামগিদ্ধো ন জানাসি, মচ্ছোৰ মরণমত্তনো.
৬০৮. ‘‘সচে গচ্ছসি পঞ্চালং, খিপ্পমত্তং জহিস্সতি;
মিগং পন্থানুবন্ধংৰ [পথানুপন্নংৰ (সী. স্যা. পী.)], মহন্তং ভযমেস্সতি’’.
৬০৯. ‘‘মযমেৰ বালম্হসে এল়মূগা, যে উত্তমত্থানি তযী লপিম্হা;
কিমেৰ ত্ৰং নঙ্গলকোটিৰড্ঢো, অত্থানি জানাসি যথাপি অঞ্ঞে’’.
৬১০. ‘‘ইমং গলে গহেত্ৰান, নাসেথ ৰিজিতা মম;
যো মে রতনলাভস্স, অন্তরাযায ভাসতি’’.
৬১১. ‘‘ততো চ সো অপক্কম্ম, ৰেদেহস্স উপন্তিকা;
অথ আমন্তযী দূতং, মাধরং [মঢরং (সী.), মাধুরং (স্যা.), মাঠরং (পী.)] সুৰপণ্ডিতং.
৬১২. ‘‘এহি সম্ম হরিতপক্খ [হরীপক্খ (সী. পী.)], ৰেয্যাৰচ্চং করোহি মে;
অত্থি পঞ্চালরাজস্স, সাল়িকা সযনপালিকা.
৬১৩. ‘তং বন্ধনেন [তং পত্থরেন (সী. পী.), তং সন্থৰেন (স্যা.)] পুচ্ছস্সু, সা হি সব্বস্স কোৰিদা;
সা তেসং সব্বং জানাতি, রঞ্ঞো চ কোসিযস্স চ.
৬১৪. ‘‘‘আমো’তি সো পটিস্সুত্ৰা, মাধরো সুৰপণ্ডিতো;
অগমাসি হরিতপক্খো [হরীপক্খো (সী. পী.)], সাল়িকায উপন্তিকং.
৬১৫. ‘‘ততো চ খো সো গন্ত্ৰান, মাধরো সুৰপণ্ডিতো;
অথামন্তযি সুঘরং, সাল়িকং মঞ্জুভাণিকং.
৬১৬. ‘কচ্চি তে সুঘরে খমনীযং, কচ্চি ৰেস্সে অনামযং;
কচ্চি তে মধুনা লাজা, লব্ভতে সুঘরে তুৰং’ [তৰ (সী. পী.)].
৬১৭. ‘কুসলঞ্চেৰ মে সম্ম, অথো সম্ম অনামযং;
অথো মে মধুনা লাজা, লব্ভতে সুৰপণ্ডিত.
৬১৮. ‘কুতো নু সম্ম আগম্ম, কস্স ৰা পহিতো তুৰং;
ন চ মেসি ইতো পুব্বে, দিট্ঠো ৰা যদি ৰা সুতো’’.
৬১৯. ‘‘অহোসিং সিৰিরাজস্স, পাসাদে সযনপালকো;
ততো সো ধম্মিকো রাজা, বদ্ধে মোচেসি বন্ধনা’’.
৬২০. ‘‘তস্স মেকা দুতিযাসি, সাল়িকা মঞ্জুভাণিকা;
তং তত্থ অৰধী সেনো, পেক্খতো সুঘরে মম’’.
৬২১. ‘‘তস্সা কামা হি সম্মত্তো, আগতোস্মি তৰন্তিকে;
সচে করেয্য [করেয্যাসি (সী.), করেযু (স্যা.), করেয্যাসি মে (পী.)] ওকাসং, উভযোৰ ৰসামসে’’.
৬২২. ‘‘সুৰোৰ সুৰিং কামেয্য, সাল়িকো পন সাল়িকং;
সুৰস্স সাল়িকাযেৰ [সাল়িকায চ (সী. পী.)], সংৰাসো হোতি কীদিসো’’.
৬২৩. ‘‘যোযং কামে [যং যং কামী (সী. পী.)] কামযতি, অপি চণ্ডালিকামপি;
সব্বো হি সদিসো হোতি, নত্থি কামে অসাদিসো’’.
৬২৪. ‘‘অত্থি জম্পাৰতী [জম্বাৰতী (সী. স্যা.), চম্পাৰতী (ক.)] নাম, মাতা সিৰিস্স [সিব্বিস্স (সী. পী.)] রাজিনো;
সা ভরিযা ৰাসুদেৰস্স, কণ্হস্স মহেসী পিযা.
৬২৫. ‘‘রট্ঠৰতী [রথৰতী (সী. পী.), রতনৰতী (স্যা.)] কিম্পুরিসী, সাপি ৰচ্ছং অকামযি;
মনুস্সো মিগিযা সদ্ধিং, নত্থি কামে অসাদিসো’’.
৬২৬. ‘‘হন্দ খ্ৰাহং গমিস্সামি, সাল়িকে মঞ্জুভাণিকে;
পচ্চক্খানুপদঞ্হেতং, অতিমঞ্ঞসি নূন মং’’.
৬২৭. ‘‘ন সিরী তরমানস্স, মাধর সুৰপণ্ডিত;
ইধেৰ তাৰ অচ্ছস্সু, যাৰ রাজান দক্খসি [দক্খিসি (পী.)];
সোস্সি [সোস্সসি (সী.)] সদ্দং মুদিঙ্গানং, আনুভাৰঞ্চ রাজিনো’’.
৬২৮. ‘‘যো নু খ্ৰাযং তিব্বো সদ্দো, তিরোজনপদে [তিরোজনপদং (পী. ক.)] সুতো;
ধীতা পঞ্চালরাজস্স, ওসধী ৰিয ৰণ্ণিনী;
তং দস্সতি ৰিদেহানং, সো ৰিৰাহো ভৰিস্সতি’’.
৬২৯. ‘‘এদিসো মা [নেদিসো তে (সী.)] অমিত্তানং, ৰিৰাহো হোতু মাধর;
যথা পঞ্চালরাজস্স, ৰেদেহেন ভৰিস্সতি’’.
৬৩০. ‘‘আনযিত্ৰান ৰেদেহং, পঞ্চালানং রথেসভো;
ততো নং ঘাতযিস্সতি, নস্স সখী ভৰিস্সতি’’.
৬৩১. ‘‘হন্দ খো মং অনুজানাহি, রত্তিযো সত্তমত্তিযো;
যাৰাহং সিৰিরাজস্স, আরোচেমি মহেসিনো;
লদ্ধো চ মে আৰসথো, সাল়িকায উপন্তিকং’’ [উপন্তিকা (সী. ক.)].
৬৩২. ‘‘হন্দ খো তং অনুজানামি, রত্তিযো সত্তমত্তিযো;
সচে ত্ৰং সত্তরত্তেন, নাগচ্ছসি মমন্তিকে;
মঞ্ঞে ওক্কন্তসত্তং [ওক্কন্তসন্তং (স্যা. পী. ক.)] মং, মতায আগমিস্সসি’’.
৬৩৩. ‘‘ততো চ খো সো গন্ত্ৰান, মাধরো সুৰপণ্ডিতো;
মহোসধস্স অক্খাসি, সাল়িকাৰচনং ইদং’’.
৬৩৪. ‘‘যস্সেৰ ঘরে ভুঞ্জেয্য ভোগং, তস্সেৰ অত্থং পুরিসো চরেয্য’’;
‘‘হন্দাহং গচ্ছামি পুরে জনিন্দ, পঞ্চালরাজস্স পুরং সুরম্মং;
নিৰেসনানি মাপেতুং, ৰেদেহস্স যসস্সিনো.
৬৩৫. ‘‘নিৰেসনানি মাপেত্ৰা, ৰেদেহস্স যসস্সিনো;
যদা তে পহিণেয্যামি, তদা এয্যাসি খত্তিয’’.
৬৩৬. ‘‘ততো চ পাযাসি পুরে মহোসধো, পঞ্চালরাজস্স পুরং সুরম্মং;
নিৰেসনানি মাপেতুং, ৰেদেহস্স যসস্সিনো’’.
৬৩৭. ‘‘নিৰেসনানি মাপেত্ৰা, ৰেদেহস্স যসস্সিনো;
অথস্স পাহিণী দূতং, [নত্থি সী. পী. পোত্থকেসু] ৰেদেহং মিথিলগ্গহং [নত্থি সী. পী. পোত্থকেসু];
এহি দানি মহারাজ, মাপিতং তে নিৰেসনং’’.
৬৩৮. ‘‘ততো চ রাজা পাযাসি, সেনায চতুরঙ্গিযা [চতুরঙ্গিনিযা (ক.)];
অনন্তৰাহনং দট্ঠুং, ফীতং কপিলিযং [কম্পিল্লিযং (সী. পী.)] পুরং’’.
৬৩৯. ‘‘ততো চ খো সো গন্ত্ৰান, ব্রহ্মদত্তস্স পাহিণি;
‘আগতো’স্মি মহারাজ, তৰ পাদানি ৰন্দিতুং.
৬৪০. ‘দদাহি দানি মে ভরিযং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;
সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’’.
৬৪১. ‘‘স্ৰাগতং তেৰ [তে (সী.), তেপি (স্যা.), তেন (পী.)] ৰেদেহ, অথো তে অদুরাগতং;
নক্খত্তংযেৰ পরিপুচ্ছ, অহং কঞ্ঞং দদামি তে;
সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’.
৬৪২. ‘‘ততো চ রাজা ৰেদেহো, নক্খত্তং পরিপুচ্ছথ [পরিপুচ্ছতি (স্যা. ক.)];
নক্খত্তং পরিপুচ্ছিত্ৰা, ব্রহ্মদত্তস্স পাহিণি.
৬৪৩. ‘‘দদাহি দানি মে ভরিযং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;
সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’.
৬৪৪. ‘‘দদামি দানি তে ভরিযং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;
সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’.
৬৪৫. ‘‘হত্থী অস্সা রথা পত্তী, সেনা তিট্ঠন্তি ৰম্মিতা [ৰম্মিকা (স্যা. ক.)];
উক্কা পদিত্তা ঝাযন্তি, কিন্নু মঞ্ঞন্তি পণ্ডিতা.
৬৪৬. ‘‘হত্থী অস্সা রথা পত্তী, সেনা তিট্ঠন্তি ৰম্মিতা [ৰম্মিকা (স্যা. ক.)];
উক্কা পদিত্তা ঝাযন্তি, কিং নু কাহন্তি [কাহতি (ক.)] পণ্ডিত’’.
৬৪৭. ‘‘রক্খতি তং মহারাজ, চূল়নেয্যো মহব্বলো;
পদুট্ঠো ব্রহ্মদত্তেন [পদুট্ঠো তে ব্রহ্মদত্তো (সী. স্যা. পী.)], পাতো তং ঘাতযিস্সতি’’.
৬৪৮. ‘‘উব্বেধতি মে হদযং, মুখঞ্চ পরিসুস্সতি;
নিব্বুতিং নাধিগচ্ছামি, অগ্গিদড্ঢোৰ আতপে.
৬৪৯. ‘‘কম্মারানং যথা উক্কা, অন্তো ঝাযতি নো বহি;
এৰম্পি হদযং ময্হং, অন্তো ঝাযতি নো বহি’’.
৬৫০. ‘‘পমত্তো মন্তনাতীতো, ভিন্নমন্তোসি খত্তিয;
ইদানি খো তং তাযন্তু, পণ্ডিতা মন্তিনো জনা.
৬৫১. ‘‘অকত্ৰামচ্চস্স ৰচনং, অত্থকামহিতেসিনো;
অত্তপীতিরতো রাজা, মিগো কূটেৰ ওহিতো.
৬৫২. ‘‘যথাপি মচ্ছো বল়িসং, ৰঙ্কং মংসেন ছাদিতং;
আমগিদ্ধো ন জানাতি, মচ্ছো মরণমত্তনো.
৬৫৩. ‘‘এৰমেৰ তুৰং রাজ, চূল়নেয্যস্স ধীতরং;
কামগিদ্ধো ন জানাসি, মচ্ছোৰ মরণমত্তনো.
৬৫৪. ‘‘সচে গচ্ছসি পঞ্চালং, খিপ্পমত্তং জহিস্সসি;
মিগং পন্থানুবন্ধংৰ, মহন্তং ভযমেস্সতি.
৬৫৫. ‘‘অনরিযরূপো পুরিসো জনিন্দ, অহীৰ উচ্ছঙ্গগতো ডসেয্য;
ন তেন মিত্তিং কযিরাথ ধীরো [পঞ্ঞো (পী.)], দুক্খো হৰে কাপুরিসেন [কাপুরিসেহি (ক.)] সঙ্গমো.
৬৫৬. ‘‘যদেৰ [যং ত্ৰেৰ (সী. স্যা. পী.)] জঞ্ঞা পুরিসং [পুরিসো (স্যা. ক.)] জনিন্দ, সীলৰাযং বহুস্সুতো;
তেনেৰ মিত্তিং কযিরাথ ধীরো, সুখো হৰে সপ্পুরিসেন সঙ্গমো’’.
৬৫৭. ‘‘বালো তুৰং এল়মূগোসি রাজ, যো উত্তমত্থানি মযী লপিত্থো;
কিমেৰহং নঙ্গলকোটিৰড্ঢো, অত্থানি জানামি [জানিস্সং (সী. স্যা. পী.)] যথাপি অঞ্ঞে.
৬৫৮. ‘‘ইমং গলে গহেত্ৰান, নাসেথ ৰিজিতা মম;
যো মে রতনলাভস্স, অন্তরাযায ভাসতি’’.
৬৫৯. ‘‘মহোসধ অতীতেন, নানুৰিজ্ঝন্তি পণ্ডিতা;
কিং মং অস্সংৰ সম্বন্ধং, পতোদেনেৰ ৰিজ্ঝসি.
৬৬০. ‘‘সচে পস্সসি মোক্খং ৰা, খেমং ৰা পন পস্সসি;
তেনেৰ মং অনুসাস, কিং অতীতেন ৰিজ্ঝসি’’.