৫৪২. উমঙ্গজাতকং (৫)

৫৯০. ‘‘পঞ্চালো সব্বসেনায, ব্রহ্মদত্তোযমাগতো;

সাযং পঞ্চালিযা সেনা, অপ্পমেয্যা মহোসধ.

৫৯১. ‘‘ৰীথিমতী [পিট্ঠিমতী (সী. পী.), ৰিদ্ধিমতী (স্যা.)] পত্তিমতী, সব্বসঙ্গামকোৰিদা;

ওহারিনী সদ্দৰতী, ভেরিসঙ্খপ্পবোধনা.

৫৯২. ‘‘লোহৰিজ্জা অলঙ্কারা, ধজিনী ৰামরোহিনী;

সিপ্পিযেহি সুসম্পন্না, সূরেহি সুপ্পতিট্ঠিতা.

৫৯৩. ‘‘দসেত্থ পণ্ডিতা আহু, ভূরিপঞ্ঞা রহোগমা [রহোগতা (স্যা. ক.)];

মাতা একাদসী রঞ্ঞো, পঞ্চালিযং পসাসতি.

৫৯৪. ‘‘অথেত্থেকসতং খত্যা, অনুযন্তা যসস্সিনো;

অচ্ছিন্নরট্ঠা ব্যথিতা, পঞ্চালিযং [পঞ্চালীনং (বহূসু)] ৰসং গতা.

৫৯৫. ‘‘যংৰদা-তক্করা রঞ্ঞো, অকামা পিযভাণিনো;

পঞ্চালমনুযাযন্তি, অকামা ৰসিনো গতা.

৫৯৬. ‘‘তায সেনায মিথিলা, তিসন্ধিপরিৰারিতা;

রাজধানী ৰিদেহানং, সমন্তা পরিখঞ্ঞতি.

৫৯৭. ‘‘উদ্ধং তারকজাতাৰ, সমন্তা পরিৰারিতা;

মহোসধ ৰিজানাহি, কথং মোক্খো ভৰিস্সতি’’.

৫৯৮. ‘‘পাদে দেৰ পসারেহি, ভুঞ্জ কামে রমস্সু চ;

হিত্ৰা পঞ্চালিযং সেনং, ব্রহ্মদত্তো পলাযিতি’’ [পলাযতি (সী. স্যা.)].

৫৯৯. ‘‘রাজা সন্থৰকামো তে, রতনানি পৰেচ্ছতি;

আগচ্ছন্তু ইতো [ততো (সী. স্যা.)] দূতা, মঞ্জুকা পিযভাণিনো.

৬০০. ‘‘ভাসন্তু মুদুকা ৰাচা, যা ৰাচা পটিনন্দিতা;

পঞ্চালো চ ৰিদেহো চ [পঞ্চালা চ ৰিদেহা চ (সী. পী.)], উভো একা ভৰন্তু তে’’.

৬০১. ‘‘কথং নু কেৰট্ট মহোসধেন, সমাগমো আসি তদিঙ্ঘ ব্রূহি;

কচ্চি তে পটিনিজ্ঝত্তো, কচ্চি তুট্ঠো মহোসধো’’.

৬০২. ‘‘অনরিযরূপো পুরিসো জনিন্দ, অসম্মোদকো থদ্ধো অসব্ভিরূপো;

যথা মূগো চ বধিরো চ, ন কিঞ্চিত্থং অভাসথ’’ [অভাসিত্থ (ক.)].

৬০৩. ‘‘অদ্ধা ইদং মন্তপদং সুদুদ্দসং, অত্থো সুদ্ধো নরৰীরিযেন দিট্ঠো;

তথা হি কাযো মম সম্পৰেধতি, হিত্ৰা সযং কো পরহত্থমেস্সতি’’.

৬০৪. ‘‘ছন্নঞ্হি একাৰ মতী সমেতি, যে পণ্ডিতা উত্তমভূরিপত্তা;

যানং অযানং অথ ৰাপি ঠানং, মহোসধ ত্ৰম্পি মতিং করোহি’’.

৬০৫. ‘‘জানাসি খো রাজ মহানুভাৰো, মহব্বলো চূল়নিব্রহ্মদত্তো;

রাজা চ তং ইচ্ছতি মারণত্থং [কারণত্থং (সী. পী.)], মিগং যথা ওকচরেন লুদ্দো.

৬০৬. ‘‘যথাপি মচ্ছো বল়িসং, ৰঙ্কং মংসেন ছাদিতং;

আমগিদ্ধো ন জানাতি, মচ্ছো মরণমত্তনো.

৬০৭. ‘‘এৰমেৰ তুৰং রাজ, চূল়নেয্যস্স ধীতরং;

কামগিদ্ধো ন জানাসি, মচ্ছোৰ মরণমত্তনো.

৬০৮. ‘‘সচে গচ্ছসি পঞ্চালং, খিপ্পমত্তং জহিস্সতি;

মিগং পন্থানুবন্ধংৰ [পথানুপন্নংৰ (সী. স্যা. পী.)], মহন্তং ভযমেস্সতি’’.

৬০৯. ‘‘মযমেৰ বালম্হসে এল়মূগা, যে উত্তমত্থানি তযী লপিম্হা;

কিমেৰ ত্ৰং নঙ্গলকোটিৰড্ঢো, অত্থানি জানাসি যথাপি অঞ্ঞে’’.

৬১০. ‘‘ইমং গলে গহেত্ৰান, নাসেথ ৰিজিতা মম;

যো মে রতনলাভস্স, অন্তরাযায ভাসতি’’.

৬১১. ‘‘ততো চ সো অপক্কম্ম, ৰেদেহস্স উপন্তিকা;

অথ আমন্তযী দূতং, মাধরং [মঢরং (সী.), মাধুরং (স্যা.), মাঠরং (পী.)] সুৰপণ্ডিতং.

৬১২. ‘‘এহি সম্ম হরিতপক্খ [হরীপক্খ (সী. পী.)], ৰেয্যাৰচ্চং করোহি মে;

অত্থি পঞ্চালরাজস্স, সাল়িকা সযনপালিকা.

৬১৩. ‘তং বন্ধনেন [তং পত্থরেন (সী. পী.), তং সন্থৰেন (স্যা.)] পুচ্ছস্সু, সা হি সব্বস্স কোৰিদা;

সা তেসং সব্বং জানাতি, রঞ্ঞো চ কোসিযস্স চ.

৬১৪. ‘‘‘আমো’তি সো পটিস্সুত্ৰা, মাধরো সুৰপণ্ডিতো;

অগমাসি হরিতপক্খো [হরীপক্খো (সী. পী.)], সাল়িকায উপন্তিকং.

৬১৫. ‘‘ততো চ খো সো গন্ত্ৰান, মাধরো সুৰপণ্ডিতো;

অথামন্তযি সুঘরং, সাল়িকং মঞ্জুভাণিকং.

৬১৬. ‘কচ্চি তে সুঘরে খমনীযং, কচ্চি ৰেস্সে অনামযং;

কচ্চি তে মধুনা লাজা, লব্ভতে সুঘরে তুৰং’ [তৰ (সী. পী.)].

৬১৭. ‘কুসলঞ্চেৰ মে সম্ম, অথো সম্ম অনামযং;

অথো মে মধুনা লাজা, লব্ভতে সুৰপণ্ডিত.

৬১৮. ‘কুতো নু সম্ম আগম্ম, কস্স ৰা পহিতো তুৰং;

ন চ মেসি ইতো পুব্বে, দিট্ঠো ৰা যদি ৰা সুতো’’.

৬১৯. ‘‘অহোসিং সিৰিরাজস্স, পাসাদে সযনপালকো;

ততো সো ধম্মিকো রাজা, বদ্ধে মোচেসি বন্ধনা’’.

৬২০. ‘‘তস্স মেকা দুতিযাসি, সাল়িকা মঞ্জুভাণিকা;

তং তত্থ অৰধী সেনো, পেক্খতো সুঘরে মম’’.

৬২১. ‘‘তস্সা কামা হি সম্মত্তো, আগতোস্মি তৰন্তিকে;

সচে করেয্য [করেয্যাসি (সী.), করেযু (স্যা.), করেয্যাসি মে (পী.)] ওকাসং, উভযোৰ ৰসামসে’’.

৬২২. ‘‘সুৰোৰ সুৰিং কামেয্য, সাল়িকো পন সাল়িকং;

সুৰস্স সাল়িকাযেৰ [সাল়িকায চ (সী. পী.)], সংৰাসো হোতি কীদিসো’’.

৬২৩. ‘‘যোযং কামে [যং যং কামী (সী. পী.)] কামযতি, অপি চণ্ডালিকামপি;

সব্বো হি সদিসো হোতি, নত্থি কামে অসাদিসো’’.

৬২৪. ‘‘অত্থি জম্পাৰতী [জম্বাৰতী (সী. স্যা.), চম্পাৰতী (ক.)] নাম, মাতা সিৰিস্স [সিব্বিস্স (সী. পী.)] রাজিনো;

সা ভরিযা ৰাসুদেৰস্স, কণ্হস্স মহেসী পিযা.

৬২৫. ‘‘রট্ঠৰতী [রথৰতী (সী. পী.), রতনৰতী (স্যা.)] কিম্পুরিসী, সাপি ৰচ্ছং অকামযি;

মনুস্সো মিগিযা সদ্ধিং, নত্থি কামে অসাদিসো’’.

৬২৬. ‘‘হন্দ খ্ৰাহং গমিস্সামি, সাল়িকে মঞ্জুভাণিকে;

পচ্চক্খানুপদঞ্হেতং, অতিমঞ্ঞসি নূন মং’’.

৬২৭. ‘‘ন সিরী তরমানস্স, মাধর সুৰপণ্ডিত;

ইধেৰ তাৰ অচ্ছস্সু, যাৰ রাজান দক্খসি [দক্খিসি (পী.)];

সোস্সি [সোস্সসি (সী.)] সদ্দং মুদিঙ্গানং, আনুভাৰঞ্চ রাজিনো’’.

৬২৮. ‘‘যো নু খ্ৰাযং তিব্বো সদ্দো, তিরোজনপদে [তিরোজনপদং (পী. ক.)] সুতো;

ধীতা পঞ্চালরাজস্স, ওসধী ৰিয ৰণ্ণিনী;

তং দস্সতি ৰিদেহানং, সো ৰিৰাহো ভৰিস্সতি’’.

৬২৯. ‘‘এদিসো মা [নেদিসো তে (সী.)] অমিত্তানং, ৰিৰাহো হোতু মাধর;

যথা পঞ্চালরাজস্স, ৰেদেহেন ভৰিস্সতি’’.

৬৩০. ‘‘আনযিত্ৰান ৰেদেহং, পঞ্চালানং রথেসভো;

ততো নং ঘাতযিস্সতি, নস্স সখী ভৰিস্সতি’’.

৬৩১. ‘‘হন্দ খো মং অনুজানাহি, রত্তিযো সত্তমত্তিযো;

যাৰাহং সিৰিরাজস্স, আরোচেমি মহেসিনো;

লদ্ধো চ মে আৰসথো, সাল়িকায উপন্তিকং’’ [উপন্তিকা (সী. ক.)].

৬৩২. ‘‘হন্দ খো তং অনুজানামি, রত্তিযো সত্তমত্তিযো;

সচে ত্ৰং সত্তরত্তেন, নাগচ্ছসি মমন্তিকে;

মঞ্ঞে ওক্কন্তসত্তং [ওক্কন্তসন্তং (স্যা. পী. ক.)] মং, মতায আগমিস্সসি’’.

৬৩৩. ‘‘ততো চ খো সো গন্ত্ৰান, মাধরো সুৰপণ্ডিতো;

মহোসধস্স অক্খাসি, সাল়িকাৰচনং ইদং’’.

৬৩৪. ‘‘যস্সেৰ ঘরে ভুঞ্জেয্য ভোগং, তস্সেৰ অত্থং পুরিসো চরেয্য’’;

‘‘হন্দাহং গচ্ছামি পুরে জনিন্দ, পঞ্চালরাজস্স পুরং সুরম্মং;

নিৰেসনানি মাপেতুং, ৰেদেহস্স যসস্সিনো.

৬৩৫. ‘‘নিৰেসনানি মাপেত্ৰা, ৰেদেহস্স যসস্সিনো;

যদা তে পহিণেয্যামি, তদা এয্যাসি খত্তিয’’.

৬৩৬. ‘‘ততো চ পাযাসি পুরে মহোসধো, পঞ্চালরাজস্স পুরং সুরম্মং;

নিৰেসনানি মাপেতুং, ৰেদেহস্স যসস্সিনো’’.

৬৩৭. ‘‘নিৰেসনানি মাপেত্ৰা, ৰেদেহস্স যসস্সিনো;

অথস্স পাহিণী দূতং, [নত্থি সী. পী. পোত্থকেসু] ৰেদেহং মিথিলগ্গহং [নত্থি সী. পী. পোত্থকেসু];

এহি দানি মহারাজ, মাপিতং তে নিৰেসনং’’.

৬৩৮. ‘‘ততো চ রাজা পাযাসি, সেনায চতুরঙ্গিযা [চতুরঙ্গিনিযা (ক.)];

অনন্তৰাহনং দট্ঠুং, ফীতং কপিলিযং [কম্পিল্লিযং (সী. পী.)] পুরং’’.

৬৩৯. ‘‘ততো চ খো সো গন্ত্ৰান, ব্রহ্মদত্তস্স পাহিণি;

‘আগতো’স্মি মহারাজ, তৰ পাদানি ৰন্দিতুং.

৬৪০. ‘দদাহি দানি মে ভরিযং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;

সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’’.

৬৪১. ‘‘স্ৰাগতং তেৰ [তে (সী.), তেপি (স্যা.), তেন (পী.)] ৰেদেহ, অথো তে অদুরাগতং;

নক্খত্তংযেৰ পরিপুচ্ছ, অহং কঞ্ঞং দদামি তে;

সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’.

৬৪২. ‘‘ততো চ রাজা ৰেদেহো, নক্খত্তং পরিপুচ্ছথ [পরিপুচ্ছতি (স্যা. ক.)];

নক্খত্তং পরিপুচ্ছিত্ৰা, ব্রহ্মদত্তস্স পাহিণি.

৬৪৩. ‘‘দদাহি দানি মে ভরিযং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;

সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’.

৬৪৪. ‘‘দদামি দানি তে ভরিযং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;

সুৰণ্ণেন পটিচ্ছন্নং, দাসীগণপুরক্খতং’’.

৬৪৫. ‘‘হত্থী অস্সা রথা পত্তী, সেনা তিট্ঠন্তি ৰম্মিতা [ৰম্মিকা (স্যা. ক.)];

উক্কা পদিত্তা ঝাযন্তি, কিন্নু মঞ্ঞন্তি পণ্ডিতা.

৬৪৬. ‘‘হত্থী অস্সা রথা পত্তী, সেনা তিট্ঠন্তি ৰম্মিতা [ৰম্মিকা (স্যা. ক.)];

উক্কা পদিত্তা ঝাযন্তি, কিং নু কাহন্তি [কাহতি (ক.)] পণ্ডিত’’.

৬৪৭. ‘‘রক্খতি তং মহারাজ, চূল়নেয্যো মহব্বলো;

পদুট্ঠো ব্রহ্মদত্তেন [পদুট্ঠো তে ব্রহ্মদত্তো (সী. স্যা. পী.)], পাতো তং ঘাতযিস্সতি’’.

৬৪৮. ‘‘উব্বেধতি মে হদযং, মুখঞ্চ পরিসুস্সতি;

নিব্বুতিং নাধিগচ্ছামি, অগ্গিদড্ঢোৰ আতপে.

৬৪৯. ‘‘কম্মারানং যথা উক্কা, অন্তো ঝাযতি নো বহি;

এৰম্পি হদযং ময্হং, অন্তো ঝাযতি নো বহি’’.

৬৫০. ‘‘পমত্তো মন্তনাতীতো, ভিন্নমন্তোসি খত্তিয;

ইদানি খো তং তাযন্তু, পণ্ডিতা মন্তিনো জনা.

৬৫১. ‘‘অকত্ৰামচ্চস্স ৰচনং, অত্থকামহিতেসিনো;

অত্তপীতিরতো রাজা, মিগো কূটেৰ ওহিতো.

৬৫২. ‘‘যথাপি মচ্ছো বল়িসং, ৰঙ্কং মংসেন ছাদিতং;

আমগিদ্ধো ন জানাতি, মচ্ছো মরণমত্তনো.

৬৫৩. ‘‘এৰমেৰ তুৰং রাজ, চূল়নেয্যস্স ধীতরং;

কামগিদ্ধো ন জানাসি, মচ্ছোৰ মরণমত্তনো.

৬৫৪. ‘‘সচে গচ্ছসি পঞ্চালং, খিপ্পমত্তং জহিস্সসি;

মিগং পন্থানুবন্ধংৰ, মহন্তং ভযমেস্সতি.

৬৫৫. ‘‘অনরিযরূপো পুরিসো জনিন্দ, অহীৰ উচ্ছঙ্গগতো ডসেয্য;

ন তেন মিত্তিং কযিরাথ ধীরো [পঞ্ঞো (পী.)], দুক্খো হৰে কাপুরিসেন [কাপুরিসেহি (ক.)] সঙ্গমো.

৬৫৬. ‘‘যদেৰ [যং ত্ৰেৰ (সী. স্যা. পী.)] জঞ্ঞা পুরিসং [পুরিসো (স্যা. ক.)] জনিন্দ, সীলৰাযং বহুস্সুতো;

তেনেৰ মিত্তিং কযিরাথ ধীরো, সুখো হৰে সপ্পুরিসেন সঙ্গমো’’.

৬৫৭. ‘‘বালো তুৰং এল়মূগোসি রাজ, যো উত্তমত্থানি মযী লপিত্থো;

কিমেৰহং নঙ্গলকোটিৰড্ঢো, অত্থানি জানামি [জানিস্সং (সী. স্যা. পী.)] যথাপি অঞ্ঞে.

৬৫৮. ‘‘ইমং গলে গহেত্ৰান, নাসেথ ৰিজিতা মম;

যো মে রতনলাভস্স, অন্তরাযায ভাসতি’’.

৬৫৯. ‘‘মহোসধ অতীতেন, নানুৰিজ্ঝন্তি পণ্ডিতা;

কিং মং অস্সংৰ সম্বন্ধং, পতোদেনেৰ ৰিজ্ঝসি.

৬৬০. ‘‘সচে পস্সসি মোক্খং ৰা, খেমং ৰা পন পস্সসি;

তেনেৰ মং অনুসাস, কিং অতীতেন ৰিজ্ঝসি’’.