১. পঠমকথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা

তিংস নিস্সগ্গিযা ধম্মা, যে ৰুত্তা সমিতাৰিনা;

তেসং দানি করিস্সামি, অপুব্বপদৰণ্ণনং.

৪৫৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি গোতমকে চেতিযে. তেন খো পন সমযেন ভগৰতা ভিক্খূনং তিচীৰরং অনুঞ্ঞাতং হোতীতি এত্থ তিচীৰরন্তি অন্তরৰাসকো উত্তরাসঙ্গো সঙ্ঘাটীতি ইদং চীৰরত্তযং পরিভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতং হোতি. যত্থ পনেতং অনুঞ্ঞাতং, যদা চ অনুঞ্ঞাতং, যেন চ কারণেন অনুঞ্ঞাতং, তং সব্বং চীৰরক্খন্ধকে জীৰকৰত্থুস্মিং (মহাৰ. ৩২৬ আদযো) আগতমেৰ. অঞ্ঞেনেৰ তিচীৰরেন গামং পৰিসন্তীতি যেন ৰিহারে অচ্ছন্তি ন্হানঞ্চ ওতরন্তি, ততো অঞ্ঞেন, এৰং দিৰসে দিৰসে নৰ চীৰরানি ধারেন্তি.

৪৬০. উপ্পন্নং হোতীতি অনুপঞ্ঞত্তিযা দ্ৰারং দদমানং পটিলাভৰসেন উপ্পন্নং হোতি, নো নিপ্ফত্তিৰসেন.

আযস্মতো সারিপুত্তস্স দাতুকামো হোতীতি আযস্মা কির আনন্দো ভগৰন্তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞো এৰরূপো গুণৰিসিট্ঠো পুগ্গলো নত্থীতি গুণবহুমানেন আযস্মন্তং সারিপুত্তং অতিমমাযতি. সো সদাপি মনাপং চীৰরং লভিত্ৰা রজিত্ৰা কপ্পবিন্দুং দত্ৰা থেরস্সেৰ দেতি, পুরেভত্তে পণীতং যাগুখজ্জকং ৰা পিণ্ডপাতং ৰা লভিত্ৰাপি থেরস্সেৰ দেতি, পচ্ছাভত্তে মধুফাণিতাদীনি লভিত্ৰাপি থেরস্সেৰ দেতি, উপট্ঠাককুলেহি দারকে নিক্খামেত্ৰা পব্বাজেত্ৰাপি থেরস্স সন্তিকে উপজ্ঝং গাহাপেত্ৰা সযং অনুসাৰনকম্মং করোতি. আযস্মাপি সারিপুত্তো ‘‘পিতু কত্তব্বকিচ্চং নাম জেট্ঠপুত্তস্স ভারো, তং মযা ভগৰতো কত্তব্বং কিচ্চং আনন্দো করোতি, অহং আনন্দং নিস্সায অপ্পোস্সুক্কো ৰিহরিতুং লভামী’’তি আযস্মন্তং আনন্দং অতিৰিয মমাযতি, সোপি মনাপং চীৰরং লভিত্ৰা আনন্দত্থেরস্সেৰ দেতীতি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ. এৰং গুণবহুমানেন মমাযন্তো তদা উপ্পন্নম্পি তং চীৰরং আযস্মতো সারিপুত্তস্স দাতুকামো হোতীতি ৰেদিতব্বো.

নৰমং ৰা ভগৰা দিৰসং দসমং ৰাতি এত্থ পন সচে ভৰেয্য ‘‘কথং থেরো জানাতী’’তি? বহূহি কারণেহি জানাতি. সারিপুত্তত্থেরো কির জনপদচারিকং পক্কমন্তো আনন্দত্থেরং আপুচ্ছিত্ৰাৰ পক্কমতি ‘‘অহং এত্তকেন নাম কালেন আগচ্ছিস্সামি, এত্থন্তরে ভগৰন্তং মা পমজ্জী’’তি. সচে সম্মুখা ন আপুচ্ছতি, ভিক্খূ পেসেত্ৰাপি আপুচ্ছিত্ৰাৰ গচ্ছতি. সচে অঞ্ঞত্থ ৰস্সং ৰসতি, যে পঠমতরং ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, তে এৰং পহিণতি ‘‘মম ৰচনেন ভগৰতো চ পাদে সিরসা ৰন্দথ, আনন্দস্স চ আরোগ্যং ৰত্ৰা মং ‘অসুকদিৰসে নাম আগমিস্সতী’তি ৰদথা’’তি সদা চ যথাপরিচ্ছিন্নদিৰসেযেৰ এতি. অপিচাযস্মা আনন্দো অনুমানেনপি জানাতি ‘‘এত্তকে দিৰসে ভগৰতা ৰিযোগং সহন্তো অধিৰাসেন্তো আযস্মা সারিপুত্তো ৰসি, ইতো দানি পট্ঠায অসুকং নাম দিৰসং ন অতিক্কমিস্সতি অদ্ধা আগমিস্সতী’’তি. যেসং যেসঞ্হি পঞ্ঞা মহতী তেসং তেসং ভগৰতি পেমঞ্চ গারৰো চ মহা হোতীতি ইমিনা নযেনাপি জানাতি. এৰং বহূহি কারণেহি জানাতি. তেনাহ – ‘‘নৰমং ৰা ভগৰা দিৰসং দসমং ৰা’’তি. এৰং ৰুত্তে যস্মা ইদং সিক্খাপদং পণ্ণত্তিৰজ্জং, ন লোকৰজ্জং; তস্মা আযস্মতা আনন্দেন ৰুত্তসদিসমেৰ পরিচ্ছেদং করোন্তো ‘‘অথ খো ভগৰা…পে… ধারেতু’’ন্তি. সচে পন থেরেন অদ্ধমাসো ৰা মাসো ৰা উদ্দিট্ঠো অভৰিস্স, সোপি ভগৰতা অনুঞ্ঞাতো অস্স.

৪৬২-৩. নিট্ঠিতচীৰরস্মিন্তি যেন কেনচি নিট্ঠানেন নিট্ঠিতে চীৰরস্মিং. যস্মা পন তং চীৰরং করণেনপি নিট্ঠিতং হোতি, নস্সনাদীহিপি তস্মাস্স পদভাজনে অত্থমত্তমেৰ দস্সেতুং ভিক্খুনো চীৰরং কতং ৰা হোতীতিআদি ৰুত্তং. তত্থ কতন্তি সূচিকম্মপরিযোসানেন কতং, সূচিকম্মপরিযোসানং নাম যংকিঞ্চি সূচিযা কত্তব্বং পাসপট্টগণ্ঠিকপট্টপরিযোসানং কত্ৰা সূচিযা পটিসামনং. নট্ঠন্তি চোরাদীহি হটং, এতম্পি হি করণপলিবোধস্স নিট্ঠিতত্তা নিট্ঠিতন্তি ৰুচ্চতি. ৰিনট্ঠন্তি উপচিকাদীহি খাযিতং. দড্ঢন্তি অগ্গিনা দড্ঢং. চীৰরাসা ৰা উপচ্ছিন্নাতি ‘‘অসুকস্মিং নাম কুলে চীৰরং লভিস্সামী’’তি যা চীৰরাসা উপ্পন্না হোতি, সা ৰা উপচ্ছিন্না, এতেসম্পি হি করণপলিবোধস্সেৰ নিট্ঠিতত্তা নিট্ঠিতভাৰো ৰেদিতব্বো.

উব্ভতস্মিং কথিনেতি কথিনে চ উব্ভতস্মিং. এতেন দুতিযস্স পলিবোধস্স অভাৰং দস্সেতি. তং পন কথিনং যস্মা অট্ঠসু ৰা মাতিকাসু একায অন্তরুব্ভারেন ৰা উদ্ধরীযতি, তেনস্স নিদ্দেসে ‘‘অট্ঠন্নং মাতিকান’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৰে, মাতিকা কথিনস্স উব্ভারায – পক্কমনন্তিকা, নিট্ঠানন্তিকা, সন্নিট্ঠানন্তিকা, নাসনন্তিকা, সৰনন্তিকা, আসাৰচ্ছেদিকা, সীমাতিক্কন্তিকা, সহুব্ভারা’’তি এৰং অট্ঠ মাতিকাযো কথিনক্খন্ধকে আগতা. অন্তরুব্ভারোপি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো; যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো কথিনং উদ্ধরেয্য, এসা ঞত্তি. সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো; সঙ্ঘো কথিনং উদ্ধরতি, যস্সাযস্মতো খমতি, কথিনস্স উব্ভারো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. উব্ভতং সঙ্ঘেন কথিনং, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি (পাচি. ৯২৬) এৰং ভিক্খুনীৰিভঙ্গে আগতো. তত্থ যং ৰত্তব্বং তং আগতট্ঠানেযেৰ ৰণ্ণযিস্সাম. ইধ পন ৰুচ্চমানে পাল়ি আহরিতব্বা হোতি, অত্থোপি ৰত্তব্বো. ৰুত্তোপি চ ন সুৰিঞ্ঞেয্যো হোতি, অট্ঠানে ৰুত্তত্তায.

দসাহপরমন্তি দস অহানি পরমো পরিচ্ছেদো অস্সাতি দসাহপরমো, তং দসাহপরমং কালং ধারেতব্বন্তি অত্থো. পদভাজনে পন অত্থমত্তমেৰ দস্সেতুং ‘‘দসাহপরমতা ধারেতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. ইদঞ্হি ৰুত্তং হোতি ‘‘দসাহপরম’’ন্তি এত্থ যা দসাহপরমতা দসাহপরমভাৰো, অযং এত্তকো কালো যাৰ নাতিক্কমতি তাৰ ধারেতব্বন্তি.

অধিট্ঠিতৰিকপ্পিতেসু অপরিযাপন্নত্তা অতিরেকং চীৰরন্তি অতিরেকচীৰরং. তেনেৰস্স পদভাজনে ৰুত্তং ‘‘অনধিট্ঠিতং অৰিকপ্পিত’’ন্তি.

ছন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরন্তি খোমং, কপ্পাসিকং, কোসেয্যং, কম্বলং, সাণং, ভঙ্গন্তি ইমেসং ছন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরং. এতেন চীৰরস্স জাতিং দস্সেত্ৰা ইদানি পমাণং দস্সেতুং ‘‘ৰিকপ্পনুপগং পচ্ছিম’’ন্তি আহ. তস্স পমাণং দীঘতো দ্ৰে ৰিদত্থিযো, তিরিযং ৰিদত্থি. তত্রাযং পাল়ি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আযামেন অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুরঙ্গুলৰিত্থতং পচ্ছিমং চীৰরং ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮).

তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি তং যথাৰুত্তজাতিপ্পমাণং চীৰরং দসাহপরমং কালং অতিক্কামযতো, এত্থন্তরে যথা অতিরেকচীৰরং ন হোতি তথা অকুব্বতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তঞ্চ চীৰরং নিস্সগ্গিযং হোতি, পাচিত্তিযাপত্তি চস্স হোতীতি অত্থো. অথ ৰা নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৰিনযকম্মস্সেতং নামং. নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযমিচ্চেৰ. কিন্তং? পাচিত্তিযং. তং অতিক্কামযতো সনিস্সগ্গিযৰিনযকম্মং পাচিত্তিযং হোতীতি অযমেত্থ অত্থো. পদভাজনে পন পঠমং তাৰ অত্থৰিকপ্পং দস্সেতুং ‘‘তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং হোতী’’তি মাতিকং ঠপেত্ৰা ‘‘একাদসে অরুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং হোতি, নিস্সজ্জিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. পুন যস্স চ নিস্সজ্জিতব্বং, যথা চ নিস্সজ্জিতব্বং, তং দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘস্স ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ একাদসে অরুণুগ্গমনেতি এত্থ যং দিৰসং চীৰরং উপ্পন্নং তস্স যো অরুণো, সো উপ্পন্নদিৰসনিস্সিতো, তস্মা চীৰরুপ্পাদদিৰসএন সদ্ধিং একাদসে অরুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং হোতীতি ৰেদিতব্বং. সচেপি বহূনি একজ্ঝং বন্ধিত্ৰা ৰা ৰেঠেত্ৰা ৰা ঠপিতানি একাৰ আপত্তি. অবদ্ধাৰেঠিতেসু ৰত্থুগণনায আপত্তিযো.

নিস্সজ্জিত্ৰা আপত্তি দেসেতব্বাতি কথং দেসেতব্বা? যথা খন্ধকে ৰুত্তং, কথঞ্চ তত্থ ৰুত্তং? এৰং ৰুত্তং – ‘‘তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’’তি (চূল়ৰ. ২৩৯). ইধ পন সচে একং চীৰরং হোতি ‘‘একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি ৰত্তব্বং. সচে দ্ৰে, ‘‘দ্ৰে’’তি ৰত্তব্বং. সচে বহূনি ‘‘সম্বহুলানী’’তি ৰত্তব্বং. নিস্সজ্জনেপি সচে একং যথাপাল়িমেৰ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰর’’ন্তি ৰত্তব্বং. সচে দ্ৰে ৰা বহূনি ৰা, ‘‘ইমানি মে, ভন্তে, চীৰরানি দসাহাতিক্কন্তানি নিস্সগ্গিযানি, ইমানাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি ৰত্তব্বং. পাল়িং ৰত্তুং অসক্কোন্তেন অঞ্ঞথাপি ৰত্তব্বং.

ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন আপত্তি পটিগ্গহেতব্বাতি খন্ধকে ৰুত্তনযেনেৰ পটিগ্গহেতব্বা. এৰঞ্হি তত্থ ৰুত্তং – ‘‘ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘সুণাতু মে ভন্তে সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি ৰিৰরতি উত্তানিং করোতি দেসেতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’ন্তি.

তেন ৰত্তব্বো ‘পস্সসী’তি? ‘আম, পস্সামী’তি. আযতিং সংৰরেয্যাসী’’তি (চূল়ৰ. ২৩৯). দ্ৰীসু পন সম্বহুলাসু ৰা পুরিমনযেনেৰ ৰচনভেদো ঞাতব্বো.

চীৰরদানেপি ‘‘সঙ্ঘো ইমং চীৰরং ইমানি চীৰরানী’’তি ৰত্থুৰসেন ৰচনভেদো ৰেদিতব্বো. গণস্স চ পুগ্গলস্স চ নিস্সজ্জনেপি এসেৰ নযো.

আপত্তিদেসনাপটিগ্গহণেসু পনেত্থ অযং পাল়ি – ‘‘তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্বহুলে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং কত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো তং পটিদেসেমী’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –

‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি ৰিৰরতি উত্তানিং করোতি দেসেতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’ন্তি.

তেন ৰত্তব্বো ‘পস্সসী’তি? ‘আম, পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’তি.

তেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অহং, আৰুসো, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো তং পটিদেসেমী’তি. তেন ৰত্তব্বো ‘পস্সসী’তি, আম পস্সামীতি আযতিং সংৰরেয্যাসী’’তি (চূল়ৰ. ২৩৯). তত্থ পুরিমনযেনেৰ আপত্তিযা নামগ্গহণং ৰচনভেদো চ ৰেদিতব্বো.

যথা চ গণস্স নিস্সজ্জনে এৰং দ্ৰিন্নং নিস্সজ্জনেপি পাল়ি ৰেদিতব্বা. যদি হি ৰিসেসো ভৰেয্য, যথেৰ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিণ্ণন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং, এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, কাতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা’’তিআদিনা নযেন ‘‘তিণ্ণন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতু’’ন্তি ৰত্ৰা পুন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং, এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, কাতব্বো. থেরেন ভিক্খুনা একংসং উত্তরাসঙ্গ’’ন্তিআদিনা (মহাৰ. ১৬৮) নযেন ৰিসুংযেৰ দ্ৰিন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথো ৰুত্তো, এৰমিধাপি ৰিসুং পাল়িং ৰদেয্য, যস্মা পন নত্থি, তস্মা অৰত্ৰা গতোতি, গণস্স ৰুত্তা পাল়িযেৰেত্থ পাল়ি.

আপত্তিপটিগ্গহণে পন অযং ৰিসেসো, যথা গণস্স নিস্সজ্জিত্ৰা আপত্তিযা দেসিযমানায আপত্তিপটিগ্গাহকো ভিক্খু ঞত্তিং ঠপেতি, এৰং অট্ঠপেত্ৰা দ্ৰীসু অঞ্ঞতরেন যথা একপুগ্গলো পটিগ্গণ্হাতি, এৰং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. দ্ৰিন্নঞ্হি ঞত্তিট্ঠপনা নাম নত্থি, যদি সিযা দ্ৰিন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং ৰিসুং ন ৰদেয্য.

নিস্সট্ঠচীৰরদানেপি যথা ‘‘ইমং চীৰরং আযস্মতো দম্মী’’তি একো ৰদতি, এৰং ‘‘ইমং মযং চীৰরং আযস্মতো দেমা’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি. ইতো গরুকতরানি হি ঞত্তিদুতিযকম্মানিপি ‘‘অপলোকেত্ৰা কাতব্বানী’’তি ৰুত্তানি অত্থি, তেসং এতং অনুলোমং নিস্সট্ঠচীৰরং পন দাতব্বমেৰ অদাতুং ন লব্ভতি, ৰিনযকম্মমত্তঞ্হেতং. ন তং তেন সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা দিন্নমেৰ হোতীতি.

৪৬৮. দসাহাতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞীতি দসাহং অতিক্কন্তে চীৰরে ‘‘অতিক্কন্তং ইদ’’ন্তি এৰংসঞ্ঞী, দসাহে ৰা অতিক্কন্তে ‘‘অতিক্কন্তো দসাহো’’তি এৰংসঞ্ঞী. নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি ন ইধ সঞ্ঞা রক্খতি. যোপি এৰংসঞ্ঞী, তস্সপি তং চীৰরং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযাপত্তি চ. সনিস্সগ্গিযৰিনযকম্মং ৰা পাচিত্তিযন্তি উভোপি অত্থৰিকপ্পা যুজ্জন্তি. এস নযো সব্বত্থ.

অৰিস্সজ্জিতে ৰিস্সজ্জিতসঞ্ঞীতি কস্সচি অদিন্নে অপরিচ্চত্তে ‘‘পরিচ্চত্তং মযা’’তি এৰংসঞ্ঞী.

অনট্ঠে নট্ঠসঞ্ঞীতি অত্তনো চীৰরেন সদ্ধিং বহূনি অঞ্ঞেসং চীৰরানি একতো ঠপিতানি চোরা হরন্তি. তত্রেস অত্তনো চীৰরে অনট্ঠে নট্ঠসঞ্ঞী হোতি. এস নযো অৰিনট্ঠাদীসুপি.

অৰিলুত্তেতি এত্থ পন গব্ভং ভিন্দিত্ৰা পসয্হাৰহারৰসেন অৰিলুত্তেতি ৰেদিতব্বং.

অনিস্সজ্জিত্ৰা পরিভুঞ্জতি আপত্তি দুক্কটস্সাতি সকিং নিৰত্থং ৰা সকিং পারুতং ৰা কাযতো অমোচেত্ৰা দিৰসম্পি ৰিচরতি, একাৰ আপত্তি. মোচেত্ৰা মোচেত্ৰা নিৰাসেতি ৰা পারুপতি ৰা পযোগে পযোগে দুক্কটং. দুন্নিৰত্থং ৰা দুপ্পারুতং ৰা সণ্ঠপেন্তস্স অনাপত্তি. অঞ্ঞস্স তং পরিভুঞ্জতোপি অনাপত্তি, ‘‘অনাপত্তি অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৰা পরিভুঞ্জতী’’তি (পারা. ৫৭০) আদিৰচনঞ্চেত্থ সাধকং. অনতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং পরিভোগং সন্ধায ৰুত্তং.

৪৬৯. ‘‘অনাপত্তি অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, ৰিকপ্পেতী’’তি এত্থ পন অধিট্ঠানুপগং ৰিকপ্পনুপগঞ্চ ৰেদিতব্বং. তত্রাযং পাল়ি – অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘যানি তানি ভগৰতা অনুঞ্ঞাতানি ‘তিচীৰর’ন্তি ৰা ‘ৰস্সিকসাটিকা’তি ৰা ‘নিসীদন’ন্তি ৰা ‘পচ্চত্থরণ’ন্তি ৰা ‘কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদী’তি ৰা মুখপুঞ্ছনচোল়কন্তি ৰা পরিক্খারচোল়ন্তি ৰা সব্বানি তানি অধিট্ঠাতব্বানীতি নু খো উদাহু ৰিকপ্পেতব্বানী’’তি, ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং –

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিচীৰরং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং; ৰস্সিকসাটিকং ৰস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পরং ৰিকপ্পেতুং; নিসীদনং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং; পচ্চত্থরণং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং; কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৰআবাধা অধিট্ঠাতুং ততো পরং ৰিকপ্পেতুং; মুখপুঞ্ছনচোল়ং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং; পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮).

‘‘তত্থ তিচীৰরং’’ অধিট্ঠহন্তেন রজিত্ৰা কপ্পবিন্দুং দত্ৰা পমাণযুত্তমেৰ অধিট্ঠাতব্বং. তস্স পমাণং উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন সুগতচীৰরতো ঊনকং ৰট্টতি, লামকপরিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা উত্তরাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং তিরিযং মুট্ঠিত্তিকং পমাণং ৰট্টতি. অন্তরৰাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো তিরিযং দ্ৰিহত্থোপি ৰট্টতি. পারুপণেনপি হি সক্কা নাভিং পটিচ্ছাদেতুন্তি. ৰুত্তপ্পমাণতো পন অতিরেকং ঊনকঞ্চ পরিক্খারচোল়ন্তি অধিট্ঠাতব্বং.

তত্থ যস্মা ‘‘দ্ৰে চীৰরস্স অধিট্ঠানা – কাযেন ৰা অধিট্ঠেতি, ৰাচায ৰা অধিট্ঠেতী’’তি (পরি. ৩২২) ৰুত্তং, তস্মা পুরাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধরামী’’তি পচ্চুদ্ধরিত্ৰা নৰং সঙ্ঘাটিং হত্থেন গহেত্ৰা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৰা কাযৰিকারং করোন্তেন কাযেন অধিট্ঠাতব্বা. ইদং কাযেন অধিট্ঠানং, তং যেন কেনচি সরীরাৰযৰেন অফুসন্তস্স ন ৰট্টতি. ৰাচায অধিট্ঠানে পন ৰচীভেদং কত্ৰা ৰাচায অধিট্ঠাতব্বা. তত্র দুৰিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. অথ অন্তোগব্ভে ৰা উপরিপাসাদে ৰা সামন্তৰিহারে ৰা হোতি ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তরাসঙ্গে অন্তরৰাসকে চ. নামমত্তমেৰ হি ৰিসেসো. তস্মা সব্বানি সঙ্ঘাটিং উত্তরাসঙ্গং অন্তরৰাসকন্তি এৰং অত্তনো নামেনেৰ অধিট্ঠাতব্বানি. সচে অধিট্ঠহিত্ৰা ঠপিতৰত্থেহি সঙ্ঘাটিআদীনি করোতি, নিট্ঠিতে রজনে চ কপ্পে চ ইমং ‘‘পচ্চুদ্ধরামী’’তি পচ্চুদ্ধরিত্ৰা পুন অধিট্ঠাতব্বানি. অধিট্ঠিতেন পন সদ্ধিং মহন্ততরমেৰ দুতিযপট্টং ৰা খণ্ডং ৰা সংসিব্বন্তেন পুন অধিট্ঠাতব্বমেৰ. সমে ৰা খুদ্দকে ৰা অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি.

তিচীৰরং পন পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠাতুং ৰট্টতি ন ৰট্টতীতি? মহাপদুমত্থেরো কিরাহ – ‘‘তিচীৰরং তিচীৰরমেৰ অধিট্ঠাতব্বং. সচে পরিক্খারচোল়াধিট্ঠানং লভেয্য উদোসিতসিক্খাপদে পরিহারো নিরত্থকো ভৰেয্যা’’তি. এৰং ৰুত্তে কির অৰসেসা ভিক্খূ আহংসু – ‘‘পরিক্খারচোল়ম্পি ভগৰতাৰ অধিট্ঠাতব্বন্তি ৰুত্তং, তস্মা ৰট্টতী’’তি. মহাপচ্চরিযম্পি ৰুত্তং ‘‘পরিক্খারচোল়ং নাম পাটেক্কং নিধানমুখমেতন্তি তিচীৰরং পরিক্খারচোল়ন্তি অধিট্ঠহিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. উদোসিতসিক্খাপদে পন তিচীৰরং অধিট্ঠহিত্ৰা পরিহরন্তস্স পরিহারো ৰুত্তো’’তি. উভতোৰিভঙ্গভাণকো পুণ্ণৰালিকৰাসী মহাতিস্সত্থেরোপি কির আহ – ‘‘মযং পুব্বে মহাথেরানং অস্সুম্হ, অরঞ্ঞৰাসিনো ভিক্খূ রুক্খসুসিরাদীসু চীৰরং ঠপেত্ৰা পধানং পদহনত্থায গচ্ছন্তি. সামন্তৰিহারে ধম্মসৰনত্থায গতানঞ্চ নেসং সূরিযে উট্ঠিতে সামণেরা ৰা দহরভিক্খূ ৰা পত্তচীৰরং গহেত্ৰা গচ্ছন্তি, তস্মা সুখপরিভোগত্থং তিচীৰরং পরিক্খারচোল়ন্তি অধিট্ঠাতুং ৰট্টতী’’তি. মহাপচ্চরিযম্পি ৰুত্তং পুব্বে আরঞ্ঞিকা ভিক্খূ অবদ্ধসীমাযং দুপ্পরিহারন্তি তিচীৰরং পরিক্খারচোল়মেৰ অধিট্ঠহিত্ৰা পরিভুঞ্জিংসূ’’তি.

‘‘ৰস্সিকসাটিকা’’ অনতিরিত্তপ্পমাণা নামং গহেত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ চত্তারো ৰস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পরং পচ্চুদ্ধরিত্ৰা ৰিকপ্পেতব্বা. ৰণ্ণভেদমত্তরত্তাপি চেসা ৰট্টতি. দ্ৰে পন ন ৰট্টন্তি. ‘‘নিসীদনং’’ ৰুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বমেৰ, তঞ্চ খো পমাণযুত্তং একমেৰ, দ্ৰে ন ৰট্টন্তি. ‘‘পচ্চত্থরণ’’ম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৰ, তং পন মহন্তম্পি ৰট্টতি, একম্পি ৰট্টতি, বহূনিপি ৰট্টন্তি. নীলম্পি পীতকম্পি সদসম্পি পুপ্ফদসম্পীতি সব্বপ্পকারং ৰট্টতি. সকিং অধিট্ঠিতং অধিট্ঠিতমেৰ হোতি. ‘‘কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি’’ যাৰ আবাধো অত্থি, তাৰ পমাণিকা অধিট্ঠাতব্বা. আবাধে ৰূপসন্তে পচ্চুদ্ধরিত্ৰা ৰিকপ্পেতব্বা, একাৰ ৰট্টতি. ‘‘মুখপুঞ্ছনচোল়ং’’ অধিট্ঠাতব্বমেৰ, যাৰ একং ধোৰিযতি, তাৰ অঞ্ঞং পরিভোগত্থায ইচ্ছিতব্বন্তি দ্ৰে ৰট্টন্তি. অপরে পন থেরা ‘‘নিধানমুখমেতং বহূনিপি ৰট্টন্তী’’তি ৰদন্তি. পরিক্খারচোল়ে গণনা নত্থি, যত্তকং ইচ্ছতি তত্তকং অধিট্ঠাতব্বমেৰ. থৰিকাপি পরিস্সাৰনম্পি ৰিকপ্পনুপগং পচ্ছিমচীৰরপ্পমাণং ‘‘পরিক্খারচোল়ক’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বমেৰ. বহূনি একতো কত্ৰা ‘‘ইমানি চীৰরানি পরিক্খারচোল়ানি অধিট্ঠামী’’তি অধিট্ঠাতুম্পি ৰট্টতিযেৰ. ভেসজ্জনৰকম্মমাতাপিতুআদীনং অত্থায ঠপেন্তেনপি অধিট্ঠাতব্বমেৰ. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘অনাপত্তী’’তি ৰুত্তং. মঞ্চভিসি পীঠকভিসি বিম্বোহনং পাৰারো কোজৰোতি এতেসু পন সেনাসনপরিক্খারত্থায দিন্নপচ্চত্থরণে চ অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থিযেৰ.

অধিট্ঠিতচীৰরং পন পরিভুঞ্জতো কথং অধিট্ঠানং ৰিজহতীতি? অঞ্ঞস্স দানেন, অচ্ছিন্দিত্ৰা গহণেন, ৰিস্সাসগ্গাহেন, হীনাযাৰত্তনেন, সিক্খাপচ্চক্খানেন, কালংকিরিযায, লিঙ্গপরিৰত্তনেন, পচ্চুদ্ধরণেন, ছিদ্দভাৰেনাতি ইমেহি নৰহি কারণেহি ৰিজহতি. তত্থ পুরিমেহি অট্ঠহি সব্বচীৰরানি অধিট্ঠানং ৰিজহন্তি, ছিদ্দভাৰেন পন তিচীৰরস্সেৰ সব্বঅট্ঠকথাসু অধিট্ঠানৰিজহনং ৰুত্তং, তঞ্চ নখপিট্ঠিপ্পমাণেন ছিদ্দেন. তত্থ নখপিট্ঠিপ্পমাণং কনিট্ঠঙ্গুলিনখৰসেন ৰেদিতব্বং, ছিদ্দঞ্চ ৰিনিব্বিদ্ধছিদ্দমেৰ. ছিদ্দস্স হি অব্ভন্তরে একতন্তু চেপি অচ্ছিন্নো হোতি, রক্খতি. তত্থ সঙ্ঘাটিযা চ উত্তরাসঙ্গস্স চ দীঘন্ততো ৰিদত্থিপ্পমাণস্স তিরিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওরতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, পরতো ন ভিন্দতি. অন্তরৰাসকস্স পন দীঘন্ততো ৰিদত্থিপ্পমাণস্সেৰ তিরিযন্ততো চতুরঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওরতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, পরতো ন ভিন্দতি. তস্মা জাতে ছিদ্দে তং চীৰরং অতিরেকচীৰরট্ঠানে তিট্ঠতি, সূচিকম্মং কত্ৰা পুন অধিট্ঠাতব্বং. মহাসুমত্থেরো পনাহ – ‘‘পমাণচীৰরস্স যত্থ কত্থচি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, মহন্তস্স পন পমাণতো বহি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ন ভিন্দতি, অন্তোজাতং ভিন্দতী’’তি. করৰীকতিস্সত্থেরো আহ – ‘‘খুদ্দকং মহন্তং ন পমাণং, দ্ৰে চীৰরানি পারুপন্তস্স ৰামহত্থে সঙ্ঘরিত্ৰা ঠপিতট্ঠানে ছিদ্দং অধিট্ঠানং ন ভিন্দতি, ওরভাগে ভিন্দতি. অন্তরৰাসকস্সপি ওৰট্টিকং করোন্তেন সঙ্ঘরিতট্ঠানে ছিদ্দং ন ভিন্দতি, ততো ওরং ভিন্দতী’’তি. অন্ধকট্ঠকথাযং পন তিচীৰরে মহাসুমত্থেরৰাদং পমাণং কত্ৰা উত্তরিম্পি ইদং ৰুত্তং ‘‘পচ্ছিমপ্পমাণং অধিট্ঠানং রক্খতী’’তি. পরিক্খারচোল়ে দীঘসো অট্ঠঙ্গুলে সুগতঙ্গুলেন তিরিযং চতুরঙ্গুলে যত্থ কত্থচি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ৰিজহতি. মহন্তে চোল়ে ততো পরেন ছিদ্দং অধিট্ঠানং ন ৰিজহতি. এস নযো সব্বেসু অধিট্ঠাতব্বকেসু চীৰরেসূ’’তি.

তত্থ যস্মা সব্বেসম্পি অধিট্ঠাতব্বকচীৰরানং ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমপ্পমাণতো অঞ্ঞং পচ্ছিমপ্পমাণং নাম নত্থি, যঞ্হি নিসীদন-কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি-ৰস্সিকসাটিকানং পমাণং ৰুত্তং, তং উক্কট্ঠং, ততো উত্তরি পটিসিদ্ধত্তা ন পচ্ছিমং ততো হেট্ঠা অপ্পটিসিদ্ধত্তা. তিচীৰরস্সাপি সুগতচীৰরপ্পমাণতো ঊনকত্তং উক্কট্ঠপ্পমাণমেৰ. পচ্ছিমং পন ৰিসুং সুত্তে ৰুত্তং নত্থি. মুখপুঞ্ছনপচ্চত্থরণপরিক্খারচোল়ানং উক্কট্ঠপরিচ্ছেদো নত্থিযেৰ. ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমেন পন পচ্ছিমপরিচ্ছেদো ৰুত্তো. তস্মা যং তাৰ অন্ধকট্ঠকথাযং ‘‘পচ্ছিমপ্পমাণং অধিট্ঠানং রক্খতী’’তি ৰত্ৰা তত্থ পরিক্খারচোল়স্সেৰ সুগতঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলচতুরঙ্গুলপচ্ছিমপ্পমাণং দস্সেত্ৰা ইতরেসং তিচীৰরাদীনং মুট্ঠিপঞ্চকাদিপভেদং পচ্ছিমপ্পমাণং সন্ধায ‘‘এস নযো সব্বেসু অধিট্ঠাতব্বকেসুচীৰরেসূ’’তি ৰুত্তং, তং ন সমেতি.

করৰীকতিস্সত্থেরৰাদেপি দীঘন্ততোযেৰ ছিদ্দং দস্সিতং, তিরিযন্ততো ন দস্সিতং, তস্মা সো অপরিচ্ছিন্নো. মহাসুমত্থেরৰাদে ‘‘পমাণচীৰরস্স যত্থ কত্থচি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, মহন্তস্স পন পমাণতো বহি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ন ভিন্দতী’’তি ৰুত্তং. ইদং পন ন ৰুত্তং – ‘‘ইদং নাম পমাণচীৰরং ইতো উত্তরি মহন্তং চীৰর’’ন্তি. অপিচেত্থ তিচীৰরাদীনং মুট্ঠিপঞ্চকাদিভেদং পচ্ছিমপ্পমাণন্তি অধিপ্পেতং. তত্থ যদি পচ্ছিমপ্পমাণতো বহি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ন ভিন্দেয্য, উক্কট্ঠপত্তস্সাপি মজ্ঝিমপত্তস্স ৰা ওমকপ্পমাণতো বহি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ন ভিন্দেয্য, ন চ ন ভিন্দতি. তস্মা অযম্পি ৰাদো অপরিচ্ছিন্নো.

যো পনাযং সব্বপঠমো অট্ঠকথাৰাদো, অযমেৰেত্থ পমাণং. কস্মা? পরিচ্ছেদসব্ভাৰতো. তিচীৰরস্স হি পচ্ছিমপ্পমাণঞ্চ ছিদ্দপ্পমাণঞ্চ ছিদ্দুপ্পত্তিদেসপ্পমাণঞ্চ সব্বঅট্ঠকথাসুযেৰ পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ৰুত্তং, তস্মা স্ৰেৰ ৰাদো পমাণং. অদ্ধা হি সো ভগৰতো অধিপ্পাযং অনুগন্ত্ৰা ৰুত্তো. ইতরেসু পন নেৰ পরিচ্ছেদো অত্থি, ন পুব্বাপরং সমেতীতি.

যো পন দুব্বলট্ঠানে পঠমং অগ্গল়ং দত্ৰা পচ্ছা দুব্বলট্ঠানং ছিন্দিত্ৰা অপনেতি, অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি. মণ্ডলপরিৰত্তনেপি এসেৰ নযো. দুপট্টস্স একস্মিং পটলে ছিদ্দে ৰা জাতে গল়িতে ৰা অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি, খুদ্দকং চীৰরং মহন্তং করোতি, মহন্তং ৰা খুদ্দকং করোতি, অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি. উভো কোটিযো মজ্ঝে করোন্তো সচে পঠমং ছিন্দিত্ৰা পচ্ছা ঘটেতি, অধিট্ঠানং ভিজ্জতি. অথ ঘটেত্ৰা ছিন্দতি, ন ভিজ্জতি, রজকেহি ধোৰাপেত্ৰা সেতং কারাপেন্তস্সাপি অধিট্ঠানং অধিট্ঠানমেৰাতি. অযং তাৰ ‘‘অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি ৰিকপ্পেতী’’তি এত্থ অধিট্ঠানে ৰিনিচ্ছযো.

ৰিকপ্পনে পন দ্ৰে ৰিকপ্পনা – সম্মুখাৰিকপ্পনা চ পরম্মুখাৰিকপ্পনা চ. কথং সম্মুখাৰিকপ্পনা হোতীতি? চীৰরানং একবহুভাৰং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৰঞ্চ ঞত্ৰা ‘‘‘ইমং চীৰর’ন্তি ৰা ‘ইমানি চীৰরানী’তি ৰা ‘এতং চীৰর’ন্তি ৰা ‘এতানি চীৰরানী’’’তি ৰা ‘‘তুয্হং ৰিকপ্পেমী’’তি ৰত্তব্বং, অযমেকা সম্মুখাৰিকপ্পনা. এত্তাৰতা নিধেতুং ৰট্টতি, পরিভুঞ্জিতুং পন ৰিস্সজ্জেতুং ৰা অধিট্ঠাতুং ৰা ন ৰট্টতি. ‘‘ময্হং সন্তকং, ময্হং সন্তকানি পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি এৰং পন ৰুত্তে পচ্চুদ্ধারো নাম হোতি. ততোপভুতি পরিভোগাদযোপি ৰট্টন্তি.

অপরোপি নযো – তথেৰ চীৰরানং একবহুভাৰং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৰঞ্চ ঞত্ৰা তস্সেৰ ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘‘ইমং চীৰর’ন্তি ৰা ‘ইমানি চীৰরানী’তি ৰা ‘এতং চীৰর’ন্তি ৰা ‘এতানি চীৰরানী’’’তি ৰা ৰত্ৰা পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতরস্স অত্তনা অভিরুচিতস্স যস্স কস্সচি নামং গহেত্ৰা ‘‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো ৰিকপ্পেমী’তি ৰা ‘তিস্সায ভিক্খুনিযা, সিক্খমানায, তিস্সস্স সামণেরস্স, তিস্সায সামণেরিযা ৰিকপ্পেমী’’’তি ৰা ৰত্তব্বং, অযং অপরাপি সম্মুখাৰিকপ্পনা. এত্তাৰতা নিধেতুং ৰট্টতি, পরিভোগাদীসু পন একম্পি ন ৰট্টতি. তেন পন ভিক্খুনা ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং…পে… তিস্সায সামণেরিযা সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি ৰুত্তে পচ্চুদ্ধারো নাম হোতি. ততোপভুতি পরিভোগাদযোপি ৰট্টন্তি.

কথং পরম্মুখাৰিকপ্পনা হোতীতি? চীৰরানং তথেৰ একবহুভাৰং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৰঞ্চ ঞত্ৰা ‘‘‘ইমং চীৰর’ন্তি ৰা ‘ইমানি চীৰরানী’তি ৰা ‘এতং চীৰর’ন্তি ৰা ‘এতানি চীৰরানী’’’তি ৰা ৰত্ৰা ‘‘তুয্হং ৰিকপ্পনত্থায দম্মী’’তি ৰত্তব্বং. তেন ৰত্তব্বো – ‘‘কো তে মিত্তো ৰা সন্দিট্ঠো ৰা’’তি? ততো ইতরেন পুরিমনযেনেৰ ‘‘তিস্সো ভিক্খূতি ৰা…পে… তিস্সা সামণেরী’’তি ৰা ৰত্তব্বং. পুন তেন ভিক্খুনা ‘‘অহং তিস্সস্স ভিক্খুনো দম্মীতি ৰা…পে… তিস্সায সামণেরিযা দম্মী’’তি ৰা ৰত্তব্বং, অযং পরম্মুখাৰিকপ্পনা. এত্তাৰতা নিধেতুং ৰট্টতি, পরিভোগাদীসু পন একম্পি ন ৰট্টতি. তেন পন ভিক্খুনা দুতিযসম্মুখাৰিকপ্পনাযং ৰুত্তনযেনেৰ ‘‘ইত্থন্নামস্স সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি ৰুত্তে পচ্চুদ্ধারো নাম হোতি. ততোপভুতি পরিভোগাদযোপি ৰট্টন্তি.

দ্ৰিন্নং ৰিকপ্পনানং কিং নানাকরণং? সম্মুখাৰিকপ্পনাযং সযং ৰিকপ্পেত্ৰা পরেন পচ্চুদ্ধরাপেতি. পরম্মুখাৰিকপ্পনায পরেনেৰ ৰিকপ্পাপেত্ৰা পরেনেৰ পচ্চুদ্ধরাপেতি, ইদমেত্থ নানাকরণং. সচে পন যস্স ৰিকপ্পেতি, সো পঞ্ঞত্তিকোৰিদো ন হোতি, ন জানাতি পচ্চুদ্ধরিতুং, তং চীৰরং গহেত্ৰা অঞ্ঞস্স ব্যত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পুন ৰিকপ্পেত্ৰা পচ্চুদ্ধরাপেতব্বং. ৰিকপ্পিতৰিকপ্পনা নামেসা ৰট্টতি. অযং ‘‘ৰিকপ্পেতী’’তি ইমস্মিং পদে ৰিনিচ্ছযো.

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিচীৰরং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতু’’ন্তিআদিৰচনতো চ ইদং ‘‘ৰিকপ্পেতী’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তৰচনং ৰিরুদ্ধং ৰিয দিস্সতি, ন চ ৰিরুদ্ধং তথাগতা ভাসন্তি. তস্মা এৰমস্স অত্থো ৰেদিতব্বো, তিচীৰরং তিচীৰরসঙ্খেপেনেৰ পরিহরতো অধিট্ঠাতুমেৰ অনুজানামি, ন ৰিকপ্পেতুং. ৰস্সিকসাটিকং পন চাতুমাসতো পরং ৰিকপ্পেতুমেৰ ন অধিট্ঠাতুং. এৰঞ্চ সতি যো তিচীৰরে একেন চীৰরেন ৰিপ্পৰসিতুকামো হোতি, তস্স তিচীৰরাধিট্ঠানং পচ্চুদ্ধরিত্ৰা ৰিপ্পৰাসসুখত্থং ৰিকপ্পনায ওকাসো দিন্নো হোতি. দসাহাতিক্কমে চ অনাপত্তীতি এতেনুপাযেন সব্বত্থ ৰিকপ্পনায অপ্পটিসিদ্ধভাৰো ৰেদিতব্বো.

ৰিস্সজ্জেতীতি অঞ্ঞস্স দেতি. কথং পন দিন্নং হোতি, কথং গহিতং? ‘‘ইমং তুয্হং দেমি দদামি দজ্জামি ওণোজেমি পরিচ্চজামি নিস্সজ্জামি ৰিস্সজ্জামীতি ৰা ‘‘ইত্থন্নামস্স দেমি…পে… নিস্সজ্জামী’’তি ৰা ৰদতি, সম্মুখাপি পরম্মুখাপি দিন্নংযেৰ হোতি. ‘‘তুয্হং গণ্হাহী’’তি ৰুত্তে ‘‘ময্হং গণ্হামী’’তি ৰদতি, সুদিন্নং সুগ্গহিতঞ্চ. ‘‘তৰ সন্তকং করোহি, তৰ সন্তকং হোতু, তৰ সন্তকং করিস্সসী’’তি ৰুত্তে ‘‘মম সন্তকং করোমি, মম সন্তকং হোতু, মম সন্তকং করিস্সামী’’তি ৰদতি, দুদ্দিন্নং দুগ্গহিতঞ্চ. নেৰ দাতা দাতুং জানাতি, ন ইতরো গহেতুং. সচে পন ‘‘তৰ সন্তকং করোহী’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধু, ভন্তে, ময্হং গণ্হামী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. সচে পন ‘‘একো গণ্হাহী’’তি ৰদতি, ইতরো ‘‘ন গণ্হামী’’তি পুন সো ‘‘দিন্নং মযা তুয্হং, গণ্হাহী’’তি ৰদতি, ইতরোপি ‘‘ন ময্হং ইমিনা অত্থো’’তি ৰদতি. ততো পুরিমোপি ‘‘মযা দিন্ন’’ন্তি দসাহং অতিক্কামেতি, পচ্ছিমোপি ‘‘মযা পটিক্খিত্ত’’ন্তি. কস্স আপত্তীতি? ন কস্সচি আপত্তি. যস্স পন রুচ্চতি, তেন অধিট্ঠহিত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং.

যো পন অধিট্ঠানে ৰেমতিকো, তেন কিং কাতব্বং? ৰেমতিকভাৰং আরোচেত্ৰা সচে অনধিট্ঠিতং ভৰিস্সতি, এৰং মে কপ্পিযং হোতীতি ৰত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ নিস্সজ্জিতব্বং. ন হি এৰং জানাপেত্ৰা ৰিনযকম্মং করোন্তস্স মুসাৰাদো হোতি. কেচি পন ‘‘একেন ভিক্খুনা ৰিস্সাসং গহেত্ৰা পুন দিন্নং ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি, তং ন যুজ্জতি. ন হি তস্সেতং ৰিনযকম্মং, নাপি তং এত্তকেন অঞ্ঞং ৰত্থুং হোতি.

নস্সতীতিআদি উত্তানত্থমেৰ. যো ন দদেয্য আপত্তি দুক্কটস্সাতি এত্থ ‘‘ময্হং দিন্নং ইমিনা’’তি ইমায সঞ্ঞায ন দেন্তস্স দুক্কটং. তস্স সন্তকভাৰং পন ঞত্ৰা লেসেন অচ্ছিন্দন্তো ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৰা কারেতব্বোতি.

সমুট্ঠানাদীসু ইদং সিক্খাপদং কথিনসমুট্ঠানং নাম কাযৰাচাতো চ কাযৰাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, অনধিট্ঠানেন চ অৰিকপ্পনেন চ আপজ্জনতো অকিরিযং, সঞ্ঞায অভাৰেপি ন মুচ্চতি, অজানন্তোপি আপজ্জতীতি নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

পঠমকথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.