১৩. কুলদূসকসিক্খাপদৰণ্ণনা
৪৩১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰাতি কুলদূসকসিক্খাপদং. তত্থ অস্সজিপুনব্বসুকা নামাতি অস্সজি চেৰ পুনব্বসুকো চ. কীটাগিরিস্মিন্তি এৰংনামকে জনপদে. আৰাসিকা হোন্তীতি এত্থ আৰাসো এতেসং অত্থীতি আৰাসিকা. ‘‘আৰাসো’’তি ৰিহারো ৰুচ্চতি. সো যেসং আযত্তো নৰকম্মকরণপুরাণপটিসঙ্খরণাদিভারহারতায, তে আৰাসিকা. যে পন কেৰলং ৰিহারে ৰসন্তি, তে নেৰাসিকাতি ৰুচ্চন্তি. ইমে আৰাসিকা অহেসুং. অলজ্জিনো পাপভিক্খূতি নিল্লজ্জা লামকভিক্খূ, তে হি ছব্বগ্গিযানং জেট্ঠকছব্বগ্গিযা.
সাৰত্থিযং কির ছ জনা সহাযকা ‘‘কসিকম্মাদীনি দুক্করানি, হন্দ মযং সম্মা পব্বজাম! পব্বজন্তেহি চ উপ্পন্নে কিচ্চে নিত্থরণকট্ঠানে পব্বজিতুং ৰট্টতী’’তি সম্মন্তযিত্ৰা দ্ৰিন্নং অগ্গসাৰকানং সন্তিকে পব্বজিংসু. তে পঞ্চৰস্সা হুত্ৰা মাতিকং পগুণং কত্ৰা মন্তযিংসু ‘‘জনপদো নাম কদাচি সুভিক্খো হোতি কদাচি দুব্ভিক্খো, মযং মা একট্ঠানে ৰসিম্হ, তীসু ঠানেসু ৰসামা’’তি. ততো পণ্ডুকলোহিতকে আহংসু – ‘‘আৰুসো, সাৰত্থি নাম সত্তপঞ্ঞাসায কুলসতসহস্সেহি অজ্ঝাৰুত্থা, অসীতিগামসহস্সপটিমণ্ডিতানং তিযোজনসতিকানং দ্ৰিন্নং কাসিকোসলরট্ঠানং আযমুখভূতা, তত্র তুম্হে ধুরট্ঠানেযেৰ পরিৰেণানি কারেত্ৰা অম্বপনসনাল়িকেরাদীনি রোপেত্ৰা পুপ্ফেহি চ ফলেহি চ কুলানি সঙ্গণ্হন্তা কুলদারকে পব্বাজেত্ৰা পরিসং ৰড্ঢেথা’’তি.
মেত্তিযভূমজকে আহংসু – ‘‘আৰুসো, রাজগহং নাম অট্ঠারসহি মনুস্সকোটীহি অজ্ঝাৰুত্থং অসীতিগামসহস্সপটিমণ্ডিতানং তিযোজনসতিকানং দ্ৰিন্নং অঙ্গমগধরট্ঠানং আযমুখভূতং, তত্র তুম্হে ধুরট্ঠানেযেৰ…পে… পরিসং ৰড্ঢেথা’’তি.
অস্সজিপুনব্বসুকে আহংসু – ‘‘আৰুসো, কীটাগিরি নাম দ্ৰীহি মেঘেহি অনুগ্গহিতো তীণি সস্সানি পসৰন্তি, তত্র তুম্হে ধুরট্ঠানেযেৰ পরিৰেণানি কারেত্ৰা…পে… পরিসং ৰড্ঢেথা’’তি. তে তথা অকংসু. তেসু একমেকস্স পক্খস্স পঞ্চ পঞ্চ ভিক্খুসতানি পরিৰারা, এৰং সমধিকং দিযড্ঢভিক্খুসহস্সং হোতি. তত্র পণ্ডুকলোহিতকা সপরিৰারা সীলৰন্তোৰ ভগৰতা সদ্ধিং জনপদচারিকম্পি চরন্তি, তে অকতৰত্থুং উপ্পাদেন্তি, পঞ্ঞত্তসিক্খাপদং পন ন মদ্দন্তি, ইতরে সব্বে অলজ্জিনো অকতৰত্থুঞ্চ উপ্পাদেন্তি, পঞ্ঞত্তসিক্খাপদঞ্চ মদ্দন্তি, তেন ৰুত্তং – ‘‘অলজ্জিনো পাপভিক্খূ’’তি.
এৰরূপন্তি এৰংজাতিকং. অনাচারং আচরন্তীতি অনাচরিতব্বং আচরন্তি, অকাতব্বং করোন্তি. মালাৰচ্ছন্তি তরুণপুপ্ফরুক্খং, তরুণকা হি পুপ্ফরুক্খাপি পুপ্ফগচ্ছাপি মালাৰচ্ছা ত্ৰেৰ ৰুচ্চন্তি, তে চ অনেকপ্পকারং মালাৰচ্ছং সযম্পি রোপেন্তি, অঞ্ঞেনপি রোপাপেন্তি, তেন ৰুত্তং – ‘‘মালাৰচ্ছং রোপেন্তিপি রোপাপেন্তিপী’’তি. সিঞ্চন্তীতি সযমেৰ উদকেন সিঞ্চন্তি. সিঞ্চাপেন্তীতি অঞ্ঞেনপি সিঞ্চাপেন্তি.
এত্থ পন অকপ্পিযৰোহারো কপ্পিযৰোহারো পরিযাযো ওভাসো নিমিত্তকম্মন্তি ইমানি পঞ্চ জানিতব্বানি. তত্থ অকপ্পিযৰোহারো নাম অল্লহরিতানং কোট্টনং কোট্টাপনং, আৰাটস্স খণনং খণাপনং, মালাৰচ্ছস্স রোপনং রোপাপনং, আল়িযা বন্ধনং বন্ধাপনং, উদকস্স সেচনং সেচাপনং, মাতিকায সম্মুখকরণং কপ্পিযউদকসিঞ্চনং হত্থমুখপাদধোৰনন্হানোদকসিঞ্চনন্তি. কপ্পিযৰোহারো নাম ‘‘ইমং রুক্খং জান, ইমং আৰাটং জান, ইমং মালাৰচ্ছং জান, এত্থ উদকং জানা’’তি ৰচনং সুক্খমাতিকায উজুকরণঞ্চ. পরিযাযো নাম ‘‘পণ্ডিতেন নাম মালাৰচ্ছাদযো রোপাপেতব্বা নচিরস্সেৰ উপকারায সংৰত্তন্তী’’তিআদিৰচনং. ওভাসো নাম কুদালখণিত্তাদীনি চ মালাৰচ্ছে চ গহেত্ৰা ঠানং, এৰং ঠিতঞ্হি সামণেরাদযো দিস্ৰা থেরো কারাপেতুকামোতি গন্ত্ৰা করোন্তি. নিমিত্তকম্মং নাম কুদাল-খণিত্তি-ৰাসি-ফরসু-উদকভাজনানি আহরিত্ৰা সমীপে ঠপনং.
ইমানি পঞ্চপি কুলসঙ্গহত্থায রোপনে ন ৰট্টন্তি, ফলপরিভোগত্থায কপ্পিযাকপ্পিযৰোহারদ্ৰযমেৰ ন ৰট্টতি, ইতরত্তযং ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘কপ্পিযৰোহারোপি ৰট্টতি. যঞ্চ অত্তনো পরিভোগত্থায ৰট্টতি, তং অঞ্ঞপুগ্গলস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা চেতিযস্স ৰা অত্থাযপি ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং.
আরামত্থায পন ৰনত্থাযচ ছাযত্থায চ অকপ্পিযৰোহারমত্তমেৰ ন চ ৰট্টতি, সেসং ৰট্টতি, ন কেৰলঞ্চ সেসং যংকিঞ্চি মাতিকম্পি উজুং কাতুং কপ্পিযউদকং সিঞ্চিতুং ন্হানকোট্ঠকং কত্ৰা ন্হাযিতুং হত্থপাদমুখধোৰনুদকানি চ তত্থ ছড্ডেতুম্পি ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং পন কুরুন্দিযঞ্চ ‘‘কপ্পিযপথৰিযং সযং রোপেতুম্পি ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. আরামাদিঅত্থায পন রোপিতস্স ৰা রোপাপিতস্স ৰা ফলং পরিভুঞ্জিতুম্পি ৰট্টতি.
ওচিননওচিনাপনে পকতিযাপি পাচিত্তিযং. কুলদূসনত্থায পন পাচিত্তিযঞ্চেৰ দুক্কটঞ্চ. গন্থনাদীসু চ উরচ্ছদপরিযোসানেসু কুলদূসনত্থায অঞ্ঞত্থায ৰা করোন্তস্স দুক্কটমেৰ. কস্মা? অনাচারত্তা, ‘‘পাপসমাচারো’’তি এত্থ ৰুত্তপাপসমাচারত্তা চ. আরামাদিঅত্থায রুক্খরোপনে ৰিয ৰত্থুপূজনত্থায কস্মা ন অনাপত্তীতি চে? অনাপত্তিযেৰ. যথা হি তত্থ কপ্পিযৰোহারেন পরিযাযাদীহি চ অনাপত্তি তথা ৰত্থুপূজত্থাযপি অনাপত্তিযেৰ.
ননু চ তত্থ ‘‘কপ্পিযপথৰিযং সযং রোপেতুম্পি ৰট্টতী’’তি ৰুত্তন্তি? ৰুত্তং, ন পন মহাঅট্ঠকথাযং. অথাপি মঞ্ঞেয্যাসি ইতরাসু ৰুত্তম্পি পমাণং. মহাঅট্ঠকথাযঞ্চ কপ্পিযউদকসেচনং ৰুত্তং, তং কথন্তি? তম্পি ন ৰিরুজ্ঝতি. তত্র হি অৰিসেসেন ‘‘রুক্খং রোপেন্তিপি রোপাপেন্তিপি, সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপী’’তি ৰত্তব্বে ‘‘মালাৰচ্ছ’’ন্তি ৰদন্তো ঞাপেতি ‘‘কুলসঙ্গহত্থায পুপ্ফফলূপগমেৰ সন্ধাযেতং ৰুত্তং, অঞ্ঞত্র পন পরিযাযো অত্থী’’তি. তস্মা তত্থ পরিযাযং, ইধ চ পরিযাযাভাৰং ঞত্ৰা যং অট্ঠকথাসু ৰুত্তং, তং সুৰুত্তমেৰ. ৰুত্তঞ্চেতং –
‘‘বুদ্ধেন ধম্মো ৰিনযো চ ৰুত্তো;
যো তস্স পুত্তেহি তথেৰ ঞাতো;
সো যেহি তেসং মতিমচ্চজন্তা;
যস্মা পুরে অট্ঠকথা অকংসু.
‘‘তস্মা হি যং অট্ঠকথাসু ৰুত্তং;
তং ৰজ্জযিত্ৰান পমাদলেখং;
সব্বম্পি সিক্খাসু সগারৰানং;
যস্মা পমাণং ইধ পণ্ডিতান’’ন্তি.
সব্বং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. তত্থ সিযা যদি ৰত্থুপূজনত্থাযপি গন্থানাদীসু আপত্তি, হরণাদীসু কস্মা অনাপত্তীতি? কুলিত্থীআদীনং অত্থায হরণতো হরণাধিকারে হি ৰিসেসেত্ৰা তে কুলিত্থীনন্তিআদি ৰুত্তং, তস্মা বুদ্ধাদীনং অত্থায হরন্তস্স অনাপত্তি.
তত্থ একতোৰণ্টিকন্তি পুপ্ফানং ৰণ্টে একতো কত্ৰা কতমালং. উভতোৰণ্টিকন্তি উভোহি পস্সেহি পুপ্ফৰণ্টে কত্ৰা কতমালং. মঞ্জরিকন্তিআদীসু পন মঞ্জরী ৰিয কতা পুপ্ফৰিকতি মঞ্জরিকাতি ৰুচ্চতি. ৰিধূতিকাতি সূচিযা ৰা সলাকায ৰা সিন্দুৰারপুপ্ফাদীনি ৰিজ্ঝিত্ৰা কতা. ৰটংসকোতি ৰতংসকো. আৰেল়াতি কণ্ণিকা. উরচ্ছদোতি হারসদিসং উরে ঠপনকপুপ্ফদামং. অযং তাৰ এত্থ পদৰণ্ণনা.
অযং পন আদিতো পট্ঠায ৰিত্থারেন আপত্তিৰিনিচ্ছযো. কুলদূসনত্থায অকপ্পিযপথৰিযং মালাৰচ্ছং রোপেন্তস্স পাচিত্তিযঞ্চেৰ দুক্কটঞ্চ, তথা অকপ্পিযৰোহারেন রোপাপেন্তস্স. কপ্পিযপথৰিযং রোপনেপি রোপাপনেপি দুক্কটমেৰ. উভযত্থাপি সকিং আণত্তিযা বহুন্নম্পি রোপনে একমেৰ সপাচিত্তিযদুক্কটং ৰা সুদ্ধদুক্কটং ৰা হোতি. পরিভোগত্থায হি কপ্পিযভূমিযং ৰা অকপ্পিযভূমিযং ৰা কপ্পিযৰোহারেন রোপাপনে অনাপত্তি. আরামাদিঅত্থাযপি অকপ্পিযপথৰিযং রোপেন্তস্স ৰা অকপ্পিযৰচনেন রোপাপেন্তস্স ৰা পাচিত্তিযং. অযং পন নযো মহাঅট্ঠকথাযং ন সুট্ঠু ৰিভত্তো, মহাপচ্চরিযং ৰিভত্তোতি.
সিঞ্চনসিঞ্চাপনে পন অকপ্পিযউদকেন সব্বত্থ পাচিত্তিযং, কুলদূসনপরিভোগত্থায দুক্কটম্পি. কপ্পিযেন তেসংযেৰ দ্ৰিন্নমত্থায দুক্কটং. পরিভোগত্থায চেত্থ কপ্পিযৰোহারেন সিঞ্চাপনে অনাপত্তি. আপত্তিট্ঠানে পন ধারাৰচ্ছেদৰসেন পযোগবহুলতায আপত্তিবহুলতা ৰেদিতব্বা.
কুলদূসনত্থায ওচিননে পুপ্ফগণনায দুক্কটপাচিত্তিযানি অঞ্ঞত্থ পাচিত্তিযানেৰ. বহূনি পন পুপ্ফানি একপযোগেন ওচিনন্তো পযোগৰসেন কারেতব্বো. ওচিনাপনে কুলদূসনত্থায সকিং আণত্তো বহুম্পি ওচিনতি, একমেৰ সপাচিত্তিযদুক্কটং, অঞ্ঞত্র পাচিত্তিযমেৰ.
গন্থনাদীসু সব্বাপি ছ পুপ্ফৰিকতিযো ৰেদিতব্বা – গন্থিমং, গোপ্ফিমং, ৰেধিমং, ৰেঠিমং, পূরিমং, ৰাযিমন্তি. তত্থ ‘‘গন্থিমং’’ নাম সদণ্ডকেসু ৰা উপ্পলপদুমাদীসু অঞ্ঞেসু ৰা দীঘৰণ্টেসু পুপ্ফেসু দট্ঠব্বং. দণ্ডকেন দণ্ডকং ৰণ্টেন ৰা ৰণ্টং গন্থেত্ৰা কতমেৰ হি গন্থিমং. তং ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা কাতুম্পি অকপ্পিযৰচনেন কারাপেতুম্পি ন ৰট্টতি. এৰং জান, এৰং কতে সোভেয্য, যথা এতানি পুপ্ফানি ন ৰিকিরিযন্তি তথা করোহীতিআদিনা পন কপ্পিযৰচনেন কারেতুং ৰট্টতি.
‘‘গোপ্ফিমং’’ নাম সুত্তেন ৰা ৰাকাদীহি ৰা ৰস্সিকপুপ্ফাদীনং একতোৰণ্টিকউভতোৰণ্টিকমালাৰসেন গোপ্ফনং, ৰাকং ৰা রজ্জুং ৰা দিগুণং কত্ৰা তত্থ অৰণ্টকানি নীপপুপ্ফাদীনি পৰেসেত্ৰা পটিপাটিযা বন্ধন্তি, এতম্পি গোপ্ফিমমেৰ. সব্বং পুরিমনযেনেৰ ন ৰট্টতি.
‘‘ৰেধিমং’’ নাম সৰণ্টকানি ৰস্সিকপুপ্ফাদীনি ৰণ্টেসু, অৰণ্টকানি ৰা ৰকুলপুপ্ফাদীনি অন্তোছিদ্দে সূচিতালহীরাদীহি ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা আৰুনন্তি, এতং ৰেধিমং নাম, তম্পি পুরিমনযেনেৰ ন ৰট্টতি. কেচি পন কদলিক্খন্ধম্হি কণ্টকে ৰা তালহীরাদীনি ৰা পৰেসেত্ৰা তত্থ পুপ্ফানি ৰিজ্ঝিত্ৰা ঠপেন্তি, কেচি কণ্টকসাখাসু, কেচি পুপ্ফচ্ছত্তপুপ্ফকূটাগারকরণত্থং ছত্তে চ ভিত্তিযঞ্চ পৰেসেত্ৰা ঠপিতকণ্টকেসু, কেচি ধম্মাসনৰিতানে বদ্ধকণ্টকেসু, কেচি কণিকারপুপ্ফাদীনি সলাকাহি ৰিজ্ঝন্তি, ছত্তাধিছত্তং ৰিয চ করোন্তি, তং অতিওল়ারিকমেৰ. পুপ্ফৰিজ্ঝনত্থং পন ধম্মাসনৰিতানে কণ্টকম্পি বন্ধিতুং কণ্টকাদীহি ৰা একপুপ্ফম্পি ৰিজ্ঝিতুং পুপ্ফেযেৰ ৰা পুপ্ফং পৰেসেতুং ন ৰট্টতি. জালৰিতানৰেদিক-নাগদন্তক পুপ্ফপটিচ্ছকতালপণ্ণগুল়কাদীনং পন ছিদ্দেসু অসোকপিণ্ডিযা ৰা অন্তরেসু পুপ্ফানি পৰেসেতুং ন দোসো. এতং ৰেধিমং নাম ন হোতি. ধম্মরজ্জুযম্পি এসেৰ নযো.
‘‘ৰেঠিমং’’ নাম পুপ্ফদামপুপ্ফহত্থকেসু দট্ঠব্বং. কেচি হি মত্থকদামং করোন্তা হেট্ঠা ঘটকাকারং দস্সেতুং পুপ্ফেহি ৰেঠেন্তি, কেচি অট্ঠট্ঠ ৰা দস দস ৰা উপ্পলপুপ্ফাদীনি সুত্তেন ৰা ৰাকেন ৰা দণ্ডকেসু বন্ধিত্ৰা উপ্পলহত্থকে ৰা পদুমহত্থকে ৰা করোন্তি, তং সব্বং পুরিমনযেনেৰ ন ৰট্টতি. সামণেরেহি উপ্পাটেত্ৰা থলে ঠপিতউপ্পলাদীনি কাসাৰেন ভণ্ডিকম্পি বন্ধিতুং ন ৰট্টতি. তেসংযেৰ পন ৰাকেন ৰা দণ্ডকেন ৰা বন্ধিতুং অংসভণ্ডিকং ৰা কাতুং ৰট্টতি. অংসভণ্ডিকা নাম খন্ধে ঠপিতকাসাৰস্স উভো অন্তে আহরিত্ৰা ভণ্ডিকং কত্ৰা তস্মিং পসিব্বকে ৰিয পুপ্ফানি পক্খিপন্তি, অযং ৰুচ্চতি অংসভণ্ডিকা, এতং কাতুং ৰট্টতি. দণ্ডকেহি পদুমিনিপণ্ণং ৰিজ্ঝিত্ৰা উপ্পলাদীনি পণ্ণেন ৰেঠেত্ৰা গণ্হন্তি, তত্রাপি পুপ্ফানং উপরি পদুমিনিপণ্ণমেৰ বন্ধিতুং ৰট্টতি. হেট্ঠা দণ্ডকং পন বন্ধিতুং ন ৰট্টতি.
‘‘পূরিমং’’ নাম মালাগুণে চ পুপ্ফপটে চ দট্ঠব্বং. যো হি মালাগুণেন চেতিযং ৰা বোধিং ৰা ৰেদিকং ৰা পরিক্খিপন্তো পুন আনেত্ৰা পূরিমঠানং অতিক্কামেতি, এত্তাৰতাপি পূরিমং নাম হোতি. কো পন ৰাদো অনেকক্খত্তুং পরিক্খিপন্তস্স, নাগদন্ত-কন্তরেহি পৰেসেত্ৰা হরন্তো ওলম্বকং কত্ৰা পুন নাগদন্তকং পরিক্খিপতি, এতম্পি পূরিমং নাম. নাগদন্তকে পন পুপ্ফৰলযং পৰেসেতুং ৰট্টতি. মালাগুণেহি পুপ্ফপটং করোন্তি. তত্রাপি একমেৰ মালাগুণং হরিতুং ৰট্টতি. পুন পচ্চাহরতো পূরিমমেৰ হোতি, তং সব্বং পুরিমনযেনেৰ ন ৰট্টতি. মালাগুণেহি পন বহূহিপি কতং পুপ্ফদামং লভিত্ৰা আসনমত্থকাদীসু বন্ধিতুং ৰট্টতি. অতিদীঘং পন মালাগুণং একৰারং হরিত্ৰা ৰা পরিক্খিপিত্ৰা ৰা পুন অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো দাতুং ৰট্টতি. তেনাপি তথেৰ কাতুং ৰট্টতি.
‘‘ৰাযিমং’’ নাম পুপ্ফজালপুপ্ফপটপুপ্ফরূপেসু দট্ঠব্বং. চেতিযেসু পুপ্ফজালং করোন্তস্স একমেকম্হি জালচ্ছিদ্দে দুক্কটং. ভিত্তিচ্ছত্তবোধিত্থম্ভাদীসুপি এসেৰ নযো. পুপ্ফপটং পন পরেহি পূরিতম্পি ৰাযিতুং ন লব্ভতি. গোপ্ফিমপুপ্ফেহেৰ হত্থিঅস্সাদিরূপকানি করোন্তি, তানিপি ৰাযিমট্ঠানে তিট্ঠন্তি. পুরিমনযেনেৰ সব্বং ন ৰট্টতি. অঞ্ঞেহি কতপরিচ্ছেদে পন পুপ্ফানি ঠপেন্তেন হত্থিঅস্সাদিরূপকম্পি কাতুং ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং পন কলম্বকেন অড্ঢচন্দকেন চ সদ্ধিং অট্ঠপুপ্ফৰিকতিযো ৰুত্তা. তত্থ কলম্বকোতি অড্ঢচন্দকন্তরে ঘটিকদামওলম্বকো ৰুত্তো. ‘‘অড্ঢচন্দকো’’তি অড্ঢচন্দাকারেন মালাগুণপরিক্খেপো. তদুভযম্পি পূরিমেযেৰ পৰিট্ঠং. কুরুন্দিযং পন ‘‘দ্ৰে তযো মালাগুণে একতো কত্ৰা পুপ্ফদামকরণম্পি ৰাযিমংযেৰা’’তি ৰুত্তং. তম্পি ইধ পূরিমট্ঠানেযেৰ পৰিট্ঠং, ন কেৰলঞ্চ পুপ্ফগুল়দামমেৰ পিট্ঠমযদামম্পি গেণ্ডুকপুপ্ফদামম্পি কুরুন্দিযং ৰুত্তং, খরপত্তদামম্পি সিক্খাপদস্স সাধারণত্তা ভিক্খূনম্পি ভিক্খুনীনম্পি নেৰ কাতুং ন কারাপেতুং ৰট্টতি. পূজানিমিত্তং পন কপ্পিযৰচনং সব্বত্থ ৰত্তুং ৰট্টতি. পরিযাযওভাসনিমিত্তকম্মানি ৰট্টন্তিযেৰ.
তুৰট্টেন্তীতি নিপজ্জন্তি. লাসেন্তীতি পীতিযা উপ্পিলৰমানা ৰিয উট্ঠহিত্ৰা লাসিযনাটকং নাটেন্তি, রেচকং দেন্তি. নচ্চন্তিযাপি নচ্চন্তীতি যদা নাটকিত্থী নচ্চতি, তদা তেপি তস্সা পুরতো ৰা পচ্ছতো ৰা গচ্ছন্তা নচ্চন্তি. নচ্চন্তিযাপি গাযন্তীতি যদা সা নচ্চতি, তদা নচ্চানুরূপং গাযন্তি. এস নযো সব্বত্থ. অট্ঠপদেপি কীল়ন্তীতি অট্ঠপদফলকে জূতং কীল়ন্তি. তথা দসপদে, আকাসেপীতি অট্ঠপদদসপদেসু ৰিয আকাসেযেৰ কীল়ন্তি. পরিহারপথেপীতি ভূমিযং নানাপথমণ্ডলং কত্ৰা তত্থ পরিহরিতব্বপথং পরিহরন্তা কীল়ন্তি. সন্তিকাযপি কীল়ন্তীতি সন্তিককীল়ায কীল়ন্তি, একজ্ঝং ঠপিতা সারিযো ৰা পাসাণসক্খরাযো ৰা অচালেন্তা নখেনেৰ অপনেন্তি চ উপনেন্তি চ, সচে তত্থ কাচি চলতি, পরাজযো হোতি. খলিকাযাতি জূতফলকে পাসককীল়ায কীল়ন্তি. ঘটিকাযাতি ঘটিকা ৰুচ্চতি দণ্ডককীল়া, তায কীল়ন্তি. দীঘদণ্ডকেন রস্সদণ্ডকং পহরন্তা ৰিচরন্তি.
সলাকহত্থেনাতি লাখায ৰা মঞ্জট্ঠিযা ৰা পিট্ঠউদকে ৰা সলাকহত্থং তেমেত্ৰা ‘‘কিং হোতূ’’তি ভূমিযং ৰা ভিত্তিযং ৰা তং পহরিত্ৰা হত্থিঅস্সাদীরূপানি দস্সেন্তা কীল়ন্তি. অক্খেনাতি গুল়েন. পঙ্গচীরেনাতি পঙ্গচীরং ৰুচ্চতি পণ্ণনাল়িকা, তং ধমন্তা কীল়ন্তি. ৰঙ্ককেনাতি গামদারকানং কীল়নকেন খুদ্দকনঙ্গলেন. মোক্খচিকাযাতি মোক্খচিকা ৰুচ্চতি সম্পরিৰত্তককীল়া, আকাসে ৰা দণ্ডং গহেত্ৰা, ভূমিযং ৰা সীসং ঠপেত্ৰা হেট্ঠুপরিযভাৰেন পরিৰত্তন্তা কীল়ন্তীতি অত্থো. চিঙ্গুলকেনাতি চিঙ্গুলকং ৰুচ্চতি তালপণ্ণাদীহি কতং ৰাতপ্পহারেন পরিব্ভমনচক্কং, তেন কীল়ন্তি. পত্তাল়্হকেনাতি পত্তাল়্হকং ৰুচ্চতি পণ্ণনাল়ি, তায ৰালিকাদীনি মিনন্তা কীল়ন্তি. রথকেনাতি খুদ্দকরথেন. ধনুকেনাতি খুদ্দকধনুনা.
অক্খরিকাযাতি অক্খরিকা ৰুচ্চতি আকাসে ৰা পিট্ঠিযং ৰা অক্খরজাননকীল়া, তায কীল়ন্তি. মনেসিকাযাতি মনেসিকা ৰুচ্চতি মনসা চিন্তিতজাননকীল়া, তায কীল়ন্তি. যথাৰজ্জেনাতি যথাৰজ্জং ৰুচ্চতি কাণকুণিকখঞ্জাদীনং যং যং ৰজ্জং তং তং পযোজেত্ৰা দস্সনকীল়া তায কীল়ন্তি, ৰেলম্ভকা ৰিয. হত্থিস্মিম্পি সিক্খন্তীতি হত্থিনিমিত্তং যং সিপ্পং সিক্খিতব্বং, তং সিক্খন্তি. এসেৰ নযো অস্সাদীসু. ধাৰন্তিপীতি পরম্মুখা গচ্ছন্তা ধাৰন্তি. আধাৰন্তিপীতি যত্তকং ধাৰন্তি, তত্তকমেৰ অভিমুখা পুন আগচ্ছন্তা আধাৰন্তি. নিব্বুজ্ঝন্তীতি মল্লযুদ্ধং করোন্তি. নলাটিকম্পি দেন্তীতি ‘‘সাধু, সাধু, ভগিনী’’তি অত্তনো নলাটে অঙ্গুলিং ঠপেত্ৰা তস্সা নলাটে ঠপেন্তি. ৰিৰিধম্পি অনাচারং আচরন্তীতি অঞ্ঞম্পি পাল়িযং অনাগতং মুখডিণ্ডিমাদিৰিৰিধং অনাচারং আচরন্তি.
৪৩২. পাসাদিকেনাতি পসাদাৰহেন, সারুপ্পেন সমণানুচ্ছৰিকেন. অভিক্কন্তেনাতি গমনেন. পটিক্কন্তেনাতি নিৰত্তনেন. আলোকিতেনাতি পুরতো দস্সনেন. ৰিলোকিতেনাতি ইতো চিতো চ দস্সনেন. সমিঞ্জিতেনাতি পব্বসঙ্কোচনেন. পসারিতেনাতি তেসংযেৰ পসারণেন. সব্বত্থ ইত্থম্ভূতাখ্যানত্থে করণৰচনং, সতিসম্পজঞ্ঞেহি অভিসঙ্খতত্তা পাসাদিক অভিক্কন্ত-পটিক্কন্ত-আলোকিত-ৰিলোকিত-সমিঞ্জিত-পসারিতো হুত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. ওক্খিত্তচক্খূতি হেট্ঠা-খিত্তচক্খু. ইরিযাপথসম্পন্নোতি তায পাসাদিকঅভিক্কন্তাদিতায সম্পন্নইরিযাপথো.
ক্ৰাযন্তি কো অযং. অবলবলো ৰিযাতি অবলো কির বোন্দো ৰুচ্চতি, অতিসযত্থে চ ইদং আমেডিতং, তস্মা অতিবোন্দো ৰিযাতি ৰুত্তং হোতি. মন্দমন্দোতি অভিক্কন্তাদীনং অনুদ্ধততায অতিমন্দো. অতিসণ্হোতি এৰং গুণমেৰ দোসতো দস্সেন্তি. ভাকুটিকভাকুটিকো ৰিযাতি ওক্খিত্তচক্খুতায ভকুটিং কত্ৰা সঙ্কুটিতমুখো কুপিতো ৰিয ৰিচরতীতি মঞ্ঞমানা ৰদন্তি. সণ্হাতি নিপুণা, ‘‘অম্ম তাত ভগিনী’’তি এৰং উপাসকজনং যুত্তট্ঠানে উপনেতুং ছেকা, ন যথা অযং; এৰং অবলবলো ৰিযাতি অধিপ্পাযো. সখিলাতি সাখল্যেন যুত্তা. সুখসম্ভাসাতি ইদং পুরিমস্স কারণৰচনং. যেসঞ্হি সুখসম্ভাসা সম্মোদনীযকথা নেলা হোতি কণ্ণসুখা, তে সখিলাতি ৰুচ্চন্তি. তেনাহংসু – ‘‘সখিলা সুখসম্ভাসা’’তি. অযং পনেত্থ অধিপ্পাযো – অম্হাকং অয্যা উপাসকে দিস্ৰা মধুরং সম্মোদনীযং কথং কথেন্তি, তস্মা সখিলা সুখসম্ভাসা, ন যথা অযং; এৰং মন্দমন্দা ৰিযাতি. মিহিতপুব্বঙ্গমাতি মিহিতং পুব্বঙ্গমং এতেসং ৰচনস্সাতি মিহিতপুব্বঙ্গমা, পঠমং সিতং কত্ৰা পচ্ছা ৰদন্তীতি অত্থো. এহিস্ৰাগতৰাদিনোতি উপাসকং দিস্ৰা ‘‘এহি স্ৰাগতং তৰা’’তি এৰংৰাদিনো, ন যথা অযং; এৰং সঙ্কুটিতমুখতায ভাকুটিকভাকুটিকা ৰিয এৰং মিহিতপুব্বঙ্গমাদিতায অভাকুটিকভাৰং অত্থতো দস্সেত্ৰা পুন সরূপেনপি দস্সেন্তো আহংসু – ‘‘অভাকুটিকা উত্তানমুখা পুব্বভাসিনো’’তি. উপ্পটিপাটিযা ৰা তিণ্ণম্পি আকারানং অভাৰদস্সনমেতন্তি ৰেদিতব্বং. কথং? এত্থ হি ‘‘অভাকুটিকা’’তি ইমিনা ভাকুটিকভাকুটিকাকারস্স অভাৰো দস্সিতো. ‘‘উত্তানমুখা’’তি ইমিনা মন্দমন্দাকারস্স, যে হি চক্খূনি উম্মিলেত্ৰা আলোকনেন উত্তানমুখা হোন্তি, ন তে মন্দমন্দা. পুব্বভাসিনোতি ইমিনা অবলবলাকারস্স অভাৰো দস্সিতো, যে হি আভাসনকুসলতায ‘‘অম্ম তাতা’’তি পঠমতরং আভাসন্তি, ন তে অবলবলাতি.
এহি, ভন্তে, ঘরং গমিস্সামাতি সো কির উপাসকো ‘‘ন খো, আৰুসো, পিণ্ডো লব্ভতী’’তি ৰুত্তে ‘‘তুম্হাকং ভিক্খূহিযেৰ এতং কতং, সকলম্পি গামং ৰিচরন্তা ন লচ্ছথা’’তি ৰত্ৰা পিণ্ডপাতং দাতুকামো ‘‘এহি, ভন্তে, ঘরং গমিস্সামা’’তি আহ. কিং পনাযং পযুত্তৰাচা হোতি, ন হোতীতি? ন হোতি. পুচ্ছিতপঞ্হো নামাযং কথেতুং ৰট্টতি. তস্মা ইদানি চেপি পুব্বণ্হে ৰা সাযন্হে ৰা অন্তরঘরং পৰিট্ঠং ভিক্খুং কোচি পুচ্ছেয্য – ‘‘কস্মা, ভন্তে, চরথা’’তি? যেনত্থেন চরতি, তং আচিক্খিত্ৰা ‘‘লদ্ধং ন লদ্ধ’’ন্তি ৰুত্তে সচে ন লদ্ধং, ‘‘ন লদ্ধ’’ন্তি ৰত্ৰা যং সো দেতি, তং গহেতুং ৰট্টতি.
দুট্ঠোতি ন পসাদাদীনং ৰিনাসেন দুট্ঠো, পুগ্গলৰসেন দুট্ঠো. দানপথানীতি দানানিযেৰ ৰুচ্চন্তি. অথ ৰা দানপথানীতি দাননিবদ্ধানি দানৰত্তানীতি ৰুত্তং হোতি. উপচ্ছিন্নানীতি দাযকেহি উপচ্ছিন্নানি, ন তে তানি এতরহি দেন্তি. রিঞ্চন্তীতি ৰিসুং হোন্তি নানা হোন্তি, পক্কমন্তীতি ৰুত্তং হোতি. সণ্ঠহেয্যাতি সম্মা তিট্ঠেয্য, পেসলানং ভিক্খূনং পতিট্ঠা ভৰেয্য.
এৰমাৰুসোতি খো সো ভিক্খু সদ্ধস্স পসন্নস্স উপাসকস্স সাসনং সম্পটিচ্ছি. এৰরূপং কির সাসনং কপ্পিযং হরিতুং ৰট্টতি, তস্মা ‘‘মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে ৰন্দথা’’তি ৰা ‘‘চেতিযং পটিমং বোধিং সঙ্ঘত্থেরং ৰন্দথা’’তি ৰা ‘‘চেতিযে গন্ধপূজং করোথ, পুপ্ফপূজং করোথা’’তি ৰা ‘‘ভিক্খূ সন্নিপাতেথ, দানং দস্সাম, ধম্মং সোস্সামাতি ৰা ঈদিসেসু সাসনেসু কুক্কুচ্চং ন কাতব্বং. কপ্পিযসাসনানি এতানি ন গিহীনং গিহিকম্মপটিসংযুত্তানীতি. কুতো চ ত্ৰং, ভিক্খু, আগচ্ছসীতি নিসিন্নো সো ভিক্খু ন আগচ্ছতি অত্থতো পন আগতো হোতি; এৰং সন্তেপি ৰত্তমানসমীপে ৰত্তমানৰচনং লব্ভতি, তস্মা ন দোসো. পরিযোসানে ‘‘ততো অহং ভগৰা আগচ্ছামী’’তি এত্থাপি ৰচনে এসেৰ নযো.
৪৩৩. পঠমং অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ চোদেতব্বাতি ‘‘মযং তুম্হে ৰত্তুকামা’’তি ওকাসং কারেত্ৰা ৰত্থুনা চ আপত্তিযা চ চোদেতব্বা. চোদেত্ৰা যং ন সরন্তি, তং সারেতব্বা. সচে ৰত্থুঞ্চ আপত্তিঞ্চ পটিজানন্তি, আপত্তিমেৰ ৰা পটিজানন্তি, ন ৰত্থুং, আপত্তিং রোপেতব্বা. অথ ৰত্থুমেৰ পটিজানন্তি, নাপত্তিং; এৰম্পি ‘‘ইমস্মিং ৰত্থুস্মিং অযং নাম আপত্তী’’তি রোপেতব্বা এৰ. যদি নেৰ ৰত্থুং, নাপত্তিং পটিজানন্তি, আপত্তিং ন রোপেতব্বা অযমেত্থ ৰিনিচ্ছযো. যথাপটিঞ্ঞায পন আপত্তিং রোপেত্ৰা; এৰং পব্বাজনীযকম্মং কাতব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘ব্যত্তেন ভিক্খুনা’’তিআদিমাহ, তং উত্তানত্থমেৰ.
এৰং পব্বাজনীযকম্মকতেন ভিক্খুনা যস্মিং ৰিহারে ৰসন্তেন যস্মিং গামে কুলদূসককম্মং কতং হোতি, তস্মিং ৰিহারে ৰা তস্মিং গামে ৰা ন ৰসিতব্বং. তস্মিং ৰিহারে ৰসন্তেন সামন্তগামেপি পিণ্ডায ন চরিতব্বং. সামন্তৰিহারেপি ৰসন্তেন তস্মিং গামে পিণ্ডায ন চরিতব্বং. উপতিস্সত্থেরো পন ‘‘ভন্তে নগরং নাম মহন্তং দ্ৰাদসযোজনিকম্পি হোতী’’তি অন্তেৰাসিকেহি ৰুত্তো ‘‘যস্সা ৰীথিযা কুলদূসককম্মং কতং তত্থেৰ ৰারিত’’ন্তি আহ. ততো ‘‘ৰীথিপি মহতী নগরপ্পমাণাৰ হোতী’’তি ৰুত্তো ‘‘যস্সা ঘরপটিপাটিযা’’তি আহ, ‘‘ঘরপটিপাটীপি ৰীথিপ্পমাণাৰ হোতী’’তি ৰুত্তো ইতো চিতো চ সত্ত ঘরানি ৰারিতানী’’তি আহ. তং পন সব্বং থেরস্স মনোরথমত্তমেৰ. সচেপি ৰিহারো তিযোজনপরমো হোতি দ্ৰাদসযোজনপরমঞ্চ নগরং, নেৰ ৰিহারে ৰসিতুং লব্ভতি, ন নগরে চরিতুন্তি.
৪৩৫. তে সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতাতি কথং সঙ্ঘো তেসং কম্মং অকাসি? ন গন্ত্ৰাৰ অজ্ঝোত্থরিত্ৰা অকাসি, অথ খো কুলেহি নিমন্তেত্ৰা সঙ্ঘভত্তেসু কযিরমানেসু তস্মিং তস্মিং ঠানে থেরা সমণপটিপদং কথেত্ৰা ‘‘অযং সমণো, অযং অস্সমণো’’তি মনুস্সে সঞ্ঞাপেত্ৰা একং দ্ৰে ভিক্খূ সীমং পৰে সেত্ৰা এতেনেৰুপাযেন সব্বেসং পব্বাজনীযকম্মং অকংসূতি. এৰং পব্বাজনীযকম্মকতস্স চ অট্ঠারস ৰত্তানি পূরেত্ৰা যাচন্তস্স কম্মং পটিপ্পস্সম্ভেতব্বং. পটিপ্পস্সদ্ধকম্মেনাপি চ তেন যেসু কুলেসু পুব্বে কুলদূসককম্মং কতং, ততো পচ্চযা ন গহেতব্বা, আসৰক্খযপ্পত্তেনাপি ন গহেতব্বা, অকপ্পিযাৰ হোন্তি. ‘‘কস্মা ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিতেন ‘‘পুব্বে এৰং কতত্তা’’তি ৰুত্তে, সচে ৰদন্তি ‘‘ন মযং তেন কারণেন দেম ইদানি সীলৰন্ততায দেমা’’তি গহেতব্বা. পকতিযা দানট্ঠানেযেৰ কুলদূসককম্মং কতং হোতি. ততো পকতিদানমেৰ গহেতুং ৰট্টতি, যং ৰড্ঢেত্ৰা দেন্তি, তং ন ৰট্টতি.
ন সম্মা ৰত্তন্তীতি তে পন অস্সজিপুনব্বসুকা অট্ঠারসসু ৰত্তেসু সম্মা ন ৰত্তন্তি. ন লোমং পাতেন্তীতি অনুলোমপটিপদং অপ্পটিপজ্জনতায ন পন্নলোমা হোন্তি. ন নেত্থারং ৰত্তন্তীতি অত্তনো নিত্থরণমগ্গং ন পটিপজ্জন্তি. ন ভিক্খূ খমাপেন্তীতি ‘‘দুক্কটং, ভন্তে, অম্হেহি, ন পুন এৰং করিস্সাম, খমথ অম্হাক’’ন্তি এৰং ভিক্খূনং খমাপনং ন করোন্তি. অক্কোসন্তীতি কারকসঙ্ঘং দসহি অক্কোসৰত্থূহি অক্কোসন্তি. পরিভাসন্তীতি ভযং নেসং দস্সেন্তি. ছন্দগামিতা…পে… ভযগামিতা পাপেন্তীতি এতে ছন্দগামিনো চ…পে… ভযগামিনো চাতি এৰং ছন্দগামিতাযপি…পে… ভযগামিতাযপি পাপেন্তি, যোজেন্তীতি অত্থো. পক্কমন্তীতি তেসং পরিৰারেসু পঞ্চসু সমণসতেসু একচ্চে দিসা পক্কমন্তি. ৰিব্ভমন্তীতি একচ্চে গিহী হোন্তি. কথঞ্হি নাম অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূতি এত্থ দ্ৰিন্নং পমোক্খানং ৰসেন সব্বেপি ‘‘অস্সজিপুনব্বসুকা’’তি ৰুত্তা.
৪৩৬-৭. গামং ৰাতি এত্থ নগরম্পি গামগ্গহণেনেৰ গহিতং. তেনস্স পদভাজনে ‘‘গামোপি নিগমোপি নগরম্পি গামো চেৰ নিগমো চা’’তি ৰুত্তং. তত্থ অপাকারপরিক্খেপো সআপণো নিগমোতি ৰেদিতব্বো.
কুলানি দূসেতীতি কুলদূসকো. দূসেন্তো চ ন অসুচিকদ্দমাদীহি দূসেতি, অথ খো অত্তনো দুপ্পটিপত্তিযা তেসং পসাদং ৰিনাসেতি. তেনেৰস্স পদভাজনে ‘‘পুপ্ফেন ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যো হরিত্ৰা ৰা হরাপেত্ৰা ৰা পক্কোসিত্ৰা ৰা পক্কোসাপেত্ৰা ৰা সযং ৰা উপগতানং যংকিঞ্চি অত্তনো সন্তকং পুপ্ফং কুলসঙ্গহত্থায দেতি, দুক্কটং. পরসন্তকং দেতি, দুক্কটমেৰ. থেয্যচিত্তেন দেতি, ভণ্ডগ্ঘেন কারেতব্বো. এসেৰ নযো সঙ্ঘিকেপি. অযং পন ৰিসেসো, সেনাসনত্থায নিযামিতং ইস্সরৰতায দদতো থুল্লচ্চযং.
পুপ্ফং নাম কস্স দাতুং ৰট্টতি, কস্স ন ৰট্টতীতি? মাতাপিতূন্নং তাৰ হরিত্ৰাপি হরাপেত্ৰাপি পক্কোসিত্ৰাপি পক্কোসাপেত্ৰাপি দাতুং ৰট্টতি, সেসঞাতকানং পক্কোসাপেত্ৰাৰ. তঞ্চ খো ৰত্থুপূজনত্থায, মণ্ডনত্থায পন সিৰলিঙ্গাদিপূজনত্থায ৰা কস্সচিপি দাতুং ন ৰট্টতি. মাতাপিতূনঞ্চ হরাপেন্তেন ঞাতিসামণেরেহেৰ হরাপেতব্বং. ইতরে পন যদি সযমেৰ ইচ্ছন্তি, ৰট্টতি. সম্মতেন পুপ্ফভাজকেন ভাজনকালে সম্পত্তানং সামণেরানং উপড্ঢভাগং দাতুং ৰট্টতি. কুরুন্দিযং সম্পত্তগিহীনং উপড্ঢভাগং. মহাপচ্চরিযং ‘‘চূল়কং দাতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. অসম্মতেন অপলোকেত্ৰা দাতব্বং.
আচরিযুপজ্ঝাযেসু সগারৰা সামণেরা বহূনি পুপ্ফানি আহরিত্ৰা রাসিং কত্ৰা ঠপেন্তি, থেরা পাতোৰ সম্পত্তানং সদ্ধিৰিহারিকাদীনং উপাসকানং ৰা ‘‘ত্ৰং ইদং গণ্হ, ত্ৰং ইদং গণ্হা’’তি দেন্তি, পুপ্ফদানং নাম ন হোতি. ‘‘চেতিযং পূজেস্সামা’’তি গহেত্ৰা গচ্ছন্তাপি পূজং করোন্তাপি তত্থ তত্থ সম্পত্তানং চেতিযপূজনত্থায দেন্তি, এতম্পি পুপ্ফদানং নাম ন হোতি. উপাসকে অক্কপুপ্ফাদীহি পূজেন্তে দিস্ৰা ‘‘ৰিহারে কণিকারপুপ্ফাদীনি অত্থি, উপাসকা তানি গহেত্ৰা পূজেথা’’তি ৰত্তুম্পি ৰট্টতি. ভিক্খূ পুপ্ফপূজং কত্ৰা দিৰাতরং গামং পৰিট্ঠে ‘‘কিং, ভন্তে, অতিদিৰা পৰিট্ঠত্থা’’তি পুচ্ছন্তি, ‘‘ৰিহারে বহূনি পুপ্ফানি পূজং অকরিম্হা’’তি ৰদন্তি. মনুস্সা ‘‘বহূনি কির ৰিহারে পুপ্ফানী’’তি পুনদিৰসে পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং গহেত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা পুপ্ফপূজঞ্চ করোন্তি, দানঞ্চ দেন্তি, ৰট্টতি. মনুস্সা ‘‘মযং, ভন্তে, অসুকদিৰসং নাম পূজেস্সামা’’তি পুপ্ফৰারং যাচিত্ৰা অনুঞ্ঞাতদিৰসে আগচ্ছন্তি, সামণেরেহি চ পগেৰ পুপ্ফানি ওচিনিত্ৰা ঠপিতানি হোন্তি, তে রুক্খেসু পুপ্ফানি অপস্সন্তা ‘‘কুহিং, ভন্তে, পুপ্ফানী’’তি ৰদন্তি, সামণেরেহি ওচিনিত্ৰা ঠপিতানি তুম্হে পন পূজেত্ৰা গচ্ছথ, সঙ্ঘো অঞ্ঞং দিৰসং পূজেস্সতীতি. তে পূজেত্ৰা দানং দত্ৰা গচ্ছন্তি, ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং পন কুরুন্দিযঞ্চ ‘‘থেরা সামণেরেহি দাপেতুং ন লভন্তি. সচে সযমেৰ তানি পুপ্ফানি তেসং দেন্তি, ৰট্টতি. থেরেহি পন ‘সামণেরেহি ওচিনিত্ৰা ঠপিতানী’তি এত্তকমেৰ ৰত্তব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. সচে পন পুপ্ফৰারং যাচিত্ৰা অনোচিতেসু পুপ্ফেসু যাগুভত্তাদীনি আদায আগন্ত্ৰা সামণেরে ‘‘ওচিনিত্ৰা দেথা’’তি ৰদন্তি. ঞাতকসামণেরানংযেৰ ওচিনিত্ৰা দাতুং ৰট্টতি. অঞ্ঞাতকে উক্খিপিত্ৰা রুক্খসাখায ঠপেন্তি, ন ওরোহিত্ৰা পলাযিতব্বং, ওচিনিত্ৰা দাতুং ৰট্টতি. সচে পন কোচি ধম্মকথিকো ‘‘বহূনি উপাসকা ৰিহারে পুপ্ফানি যাগুভত্তাদীনি আদায গন্ত্ৰা পুপ্ফপূজং করোথা’’তি ৰদতি, তস্সেৰ ন কপ্পতীতি মহাপচ্চরিযঞ্চ কুরুন্দিযঞ্চ ৰুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘এতং অকপ্পিযং ন ৰট্টতী’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তং.
ফলম্পি অত্তনো সন্তকং ৰুত্তনযেনেৰ মাতাপিতূনংঞ্চ সেসঞাতকানঞ্চ দাতুং ৰট্টতি. কুলসঙ্গহত্থায পন দেন্তস্স ৰুত্তনযেনেৰ অত্তনো সন্তকে পরসন্তকে সঙ্ঘিকে সেনাসনত্থায নিযামিতে চ দুক্কটাদীনি ৰেদিতব্বানি. অত্তনো সন্তকংযেৰ গিলানমনুস্সানং ৰা সম্পত্তইস্সরানং ৰা খীণপরিব্বযানং ৰা দাতুং ৰট্টতি, ফলদানং ন হোতি. ফলভাজকেনাপি সম্মতেন সঙ্ঘস্স ফলভাজনকালে সম্পত্তমনুস্সানং উপড্ঢভাগং দাতুং ৰট্টতি. অসম্মতেন অপলোকেত্ৰা দাতব্বং. সঙ্ঘারামেপি ফলপরিচ্ছেদেন ৰা রুক্খপরিচ্ছেদেন ৰা কতিকা কাতব্বা. ততো গিলানমনুস্সানং ৰা অঞ্ঞেসং ৰা ফলং যাচন্তানং যথাপরিচ্ছেদেন চত্তারি পঞ্চ ফলানি দাতব্বানি. রুক্খা ৰা দস্সেতব্বা ‘‘ইতো গহেতুং লব্ভতী’’তি. ‘‘ইঘ ফলানি সুন্দরানি, ইতো গণ্হথা’’তি এৰং পন ন ৰত্তব্বং.
চুণ্ণেনাতি এত্থ অত্তনো সন্তকং সিরীসচুণ্ণং ৰা অঞ্ঞং ৰা কসাৰং যংকিঞ্চি কুলসঙ্গহত্থায দেতি, দুক্কটং. পরসন্তকাদীসুপি ৰুত্তনযেনেৰ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. অযং পন ৰিসেসো – ইধ সঙ্ঘস্স রক্খিতগোপিতাপি রুক্খচ্ছল্লি গরুভণ্ডমেৰ. মত্তিকদন্তকট্ঠৰেল়ূসুপি গরুভণ্ডূপগং ঞত্ৰা চুণ্ণে ৰুত্তনযেনেৰ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. পণ্ণদানং পন এত্থ ন আগতং, তম্পি ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. পরতোপি গরুভণ্ডৰিনিচ্ছযে সব্বং ৰিত্থারেন ৰণ্ণযিস্সাম.
ৰেজ্জিকায ৰাতি এত্থ ৰেজ্জকম্মৰিধি ততিযপারাজিকৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.
জঙ্ঘপেসনিকেনাতি এত্থ জঙ্ঘপেসনিযন্তি গিহীনং দূতেয্যসাসনহরণকম্মং ৰুচ্চতি, তং ন কাতব্বং. গিহীনঞ্হি সাসনং গহেত্ৰা গচ্ছন্তস্স পদে পদে দুক্কটং. তং কম্মং নিস্সায লদ্ধভোজনং ভুঞ্জন্তস্সাপি অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে দুক্কটং. পঠমং সাসনং অগ্গহেত্ৰাপি পচ্ছা ‘‘অযং দানি সো গামো হন্দ তং সাসনং আরোচেমী’’তি মগ্গা ওক্কমন্তস্সাপি পদে পদে দুক্কটং. সাসনং আরোচেত্ৰা লদ্ধভোজনং ভুঞ্জতো পুরিমনযেনেৰ দুক্কটং. সাসনং অগ্গহেত্ৰা আগতেন পন ‘‘ভন্তে তস্মিং গামে ইত্থন্নামস্স কা পৰত্তী’’তি পুচ্ছিযমানেন কথেতুং ৰট্টতি, পুচ্ছিতপঞ্হে দোসো নত্থি. পঞ্চন্নং পন সহধম্মিকানং মাতাপিতূনং পণ্ডুপলাসস্স অত্তনো ৰেয্যাৰচ্চকরস্স চ সাসনং হরিতুং ৰট্টতি, গিহীনঞ্চ পুব্বে ৰুত্তপ্পকারং কপ্পিযসাসনং. ইদঞ্হি জঙ্ঘপেসনিযকম্মং নাম ন হোতি. ইমেহি পন অট্ঠহি কুলদূসককম্মেহি উপ্পন্নপচ্চযা পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পন্তি, অভূতারোচনরূপিযসংৰোহারেহি উপ্পন্নপচ্চযসদিসাৰ হোন্তি.
পাপা সমাচারা অস্সাতি পাপসমাচারো. তে পন যস্মা মালাৰচ্ছরোপনাদযো ইধ অধিপ্পেতা, তস্মা ‘‘মালাৰচ্ছং রোপেন্তিপী’’তিআদিনা নযেনস্স পদভাজনং ৰুত্তং. তিরোক্খাতি পরম্মুখা. কুলানি চ তেন দুট্ঠানীতি এত্থ পন যস্মা ‘‘কুলানী’’তি ৰোহারমত্তমেতং, অত্থতো হি মনুস্সা তেন দুট্ঠা হোন্তি, তস্মাস্স পদভাজনে ‘‘পুব্বে সদ্ধা হুত্ৰা’’তিআদিমাহ. ছন্দগামিনোতি ছন্দেন গচ্ছন্তীতি ছন্দগামিনো. এস নযো সেসেসু. সমনুভাসিতব্বো তস্স পটিনিস্সগ্গাযাতি এত্থ কুলদূসককম্মেন দুক্কটমেৰ. যং পন সো সঙ্ঘং পরিভৰিত্ৰা ‘‘ছন্দগামিনো’’তিআদিমাহ. তস্স পটিনিস্সগ্গায সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰ.
সমুট্ঠানাদীনিপি পঠমসঙ্ঘভেদসদিসানেৰাতি.
কুলদূসকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনৰণ্ণনা
৪৪২. উদ্দিট্ঠা খো…পে… এৰমেতং ধারযামীতি এত্থ পঠমং আপত্তি এতেসন্তি পঠমাপত্তিকা, পঠমং ৰীতিক্কমক্খণেযেৰ আপজ্জিতব্বাতি অত্থো. ইতরে পন যথা ততিযে চতুত্থে চ দিৰসে হোতীতি জরো ‘‘ততিযকো চতুত্থকো’’তি চ ৰুচ্চতি; এৰং যাৰততিযে সমনুভাসনকম্মে হোন্তীতি যাৰততিযকাতি ৰেদিতব্বা.
যাৰতীহং জানং পটিচ্ছাদেতীতি যত্তকানি অহানি জানন্তো পটিচ্ছাদেতি, ‘‘অহং ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো’’তি সব্রহ্মচারীনং নারোচেতি. তাৰতীহন্তি তত্তকানি অহানি. অকামা পরিৰত্থব্বন্তি ন কামেন, ন ৰসেন, অথ খো অকামেন অৰসেন পরিৰাসং সমাদায ৰত্থব্বং. উত্তরি ছারত্তন্তি পরিৰাসতো উত্তরি ছ রত্তিযো. ভিক্খুমানত্তাযাতি ভিক্খূনং মাননভাৰায, আরাধনত্থাযাতি ৰুত্তং হোতি. ৰীসতিসঙ্ঘো গণো অস্সাতি ৰীসতিগণো. তত্রাতি যত্র সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন ৰীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো অত্থি তত্র. অব্ভেতব্বোতি অভিএতব্বো সম্পটিচ্ছিতব্বো, অব্ভানকম্মৰসেন ওসারেতব্বোতি ৰুত্তং হোতি, অৰ্হাতব্বোতি ৰা অত্থো. অনব্ভিতোতি ন অব্ভিতো, অসম্পটিচ্ছিতো, অকতব্ভানকম্মোতি ৰুত্তং হোতি, অনৰ্হাতোতি ৰা অত্থো. সামীচীতি অনুধম্মতা, লোকুত্তরধম্মং অনুগতা ওৰাদানুসাসনী, সামীচি ধম্মতাতি ৰুত্তং হোতি. সেসমেত্থ ৰুত্তনযমেৰাতি.
সমন্তপাসাদিকায ৰিনযসংৰণ্ণনায
তেরসকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.