৯. মহল্লকৰিহারসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৩৫. নৰমসিক্খাপদে – যাৰ দ্ৰারকোসাতি এত্থ দ্ৰারকোসো নাম পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স সমন্তা কৰাটৰিত্থারপ্পমাণো ওকাসো. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘দ্ৰারবাহতো পট্ঠায দিযড্ঢো হত্থো’’তি ৰুত্তং. কুরুন্দিযং পন ‘‘দ্ৰারস্স উভোসু পস্সেসু কৰাটপ্পমাণ’’ন্তি. মহাঅট্ঠকথাযং ‘‘কৰাটং নাম দিযড্ঢহত্থম্পি হোতি দ্ৰিহত্থম্পি অড্ঢতেয্যহত্থম্পী’’তি ৰুত্তং, তং সুৰুত্তং. তদেৰ হি সন্ধায ভগৰতাপি ‘‘পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স সমন্তা হত্থপাসা’’তি অযং উক্কট্ঠনিদ্দেসো কতো. অগ্গল়ট্ঠপনাযাতি সকৰাটকদ্ৰারবন্ধট্ঠপনায; সকৰাটকস্স দ্ৰারবন্ধস্স নিচ্চলভাৰত্থাযাতি অত্থো. দ্ৰারট্ঠপনাযাতি ইদম্পি হি পদভাজনং ইমমেৰত্থং সন্ধায ভাসিতং. অযং পনেত্থ অধিপ্পাযো – কৰাটঞ্হি লহুপরিৰট্টকং ৰিৰরণকালে ভিত্তিং আহনতি, পিদহনকালে দ্ৰারবন্ধং. তেন আহননেন ভিত্তি কম্পতি, ততো মত্তিকা চলতি, চলিত্ৰা সিথিলা ৰা হোতি পততি ৰা. তেনাহ ভগৰা ‘‘যাৰ দ্ৰারকোসা অগ্গল়ট্ঠপনাযা’’তি. তত্থ কিঞ্চাপি ‘‘ইদং নাম কত্তব্ব’’ন্তি নেৰ মাতিকাযং ন পদভাজনে ৰুত্তং, অট্ঠুপ্পত্তিযং পন ‘‘পুনপ্পুনং ছাদাপেসি পুনপ্পুনং লেপাপেসী’’তি অধিকারতো যাৰ দ্ৰারকোসা অগ্গল়ট্ঠপনায পুনপ্পুনং লিম্পিতব্বো ৰা লেপাপেতব্বো ৰাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো.

যং পন পদভাজনে ‘‘পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স সমন্তা হত্থপাসা’’তি ৰুত্তং. তত্থ যস্স ৰেমজ্ঝে দ্ৰারং হোতি, উপরিভাগে উচ্চা ভিত্তি, তস্স তীসু দিসাসু সমন্তা হত্থপাসা উপচারো হোতি, খুদ্দকস্স ৰিহারস্স দ্ৰীসু দিসাসু উপচারো হোতি. তত্রাপি যং ভিত্তিং ৰিৰরিযমানং কৰাটং আহনতি, সা অপরিপূরউপচারাপি হোতি. উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন পন তীসু দিসাসু সমন্তা হত্থপাসা দ্ৰারস্স নিচ্চলভাৰত্থায লেপো অনুঞ্ঞাতো. সচে পনস্স দ্ৰারস্স অধোভাগেপি লেপোকাসো অত্থি, তম্পি লিম্পিতুং ৰট্টতি. আলোকসন্ধিপরিকম্মাযাতি এত্থ আলোকসন্ধীতি ৰাতপানকৰাটকা ৰুচ্চন্তি, তেপি ৰিৰরণকালে ৰিদত্থিমত্তম্পি অতিরেকম্পি ভিত্তিপ্পদেসং পহরন্তি. উপচারো পনেত্থ সব্বদিসাসু লব্ভতি, তস্মা সব্বদিসাসু কৰাটৰিত্থারপ্পমাণো ওকাসো আলোকসন্ধিপরিকম্মত্থায লিম্পিতব্বো ৰা লেপাপেতব্বো ৰাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো.

সেতৰণ্ণন্তিআদিকং ন মাতিকায পদভাজনং. ইমিনা হি ৰিহারস্স ভারিকত্তং নাম নত্থীতি পদভাজনেযেৰ অনুঞ্ঞাতং, তস্মা সব্বমেতং যথাসুখং কত্তব্বং.

এৰং লেপকম্মে যং কত্তব্বং, তং দস্সেত্ৰা পুন ছদনে কত্তব্বং দস্সেতুং ‘‘দ্ৰত্তিচ্ছদনস্সা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ দ্ৰত্তিচ্ছদনস্স পরিযাযন্তি ছদনস্স দ্ৰত্তিপরিযাযং; পরিযাযো ৰুচ্চতি পরিক্খেপো, পরিক্খেপদ্ৰযং ৰা পরিক্খেপত্তযং ৰা অধিট্ঠাতব্বন্তি অত্থো. অপ্পহরিতে ঠিতেনাতি অহরিতে ঠিতেন. হরিতন্তি চেত্থ সত্তধঞ্ঞভেদং পুব্বণ্ণং মুগ্গমাসতিলকুলত্থঅলাবুকুম্ভণ্ডাদিভেদঞ্চ অপরণ্ণং অধিপ্পেতং. তেনেৰাহ – ‘‘হরিতং নাম পুব্বণ্ণং অপরণ্ণ’’ন্তি.

সচে হরিতে ঠিতো অধিট্ঠাতি, আপত্তি দুক্কটস্সাতি এত্থ পন যস্মিম্পি খেত্তে ৰুত্তং বীজং ন তাৰ সম্পজ্জতি, ৰস্সে ৰা পন পতিতে সম্পজ্জিস্সতি, তম্পি হরিতসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. তস্মা এৰরূপে খেত্তেপি ঠিতেন ন অধিট্ঠাতব্বং, অহরিতেযেৰ ঠিতেন অধিট্ঠাতব্বং. তত্রাপি অযং পরিচ্ছেদো, পিট্ঠিৰংসস্স ৰা কূটাগারকণ্ণিকায ৰা উপরি থুপিকায ৰা পস্সে নিসিন্নো ছদনমুখৰট্টিঅন্তেন ওলোকেন্তো যস্মিং ভূমিভাগে ঠিতং পস্সতি, যস্মিঞ্চ ভূমিভাগে ঠিতো, তং উপরি নিসিন্নকং পস্সতি, তস্মিং ঠানে অধিট্ঠাতব্বং. তস্স অন্তো অহরিতেপি ঠত্ৰা অধিট্ঠাতুং ন লব্ভতি. কস্মা? ৰিহারস্স হি পতন্তস্স অযং পতনোকাসোতি.

১৩৬. মগ্গেন ছাদেন্তস্সাতি এত্থ মগ্গেন ছাদনং নাম অপরিক্খিপিত্ৰা উজুকমেৰ ছাদনং; তং ইট্ঠকসিলাসুধাহি লব্ভতি. দ্ৰে মগ্গে অধিট্ঠহিত্ৰাতি দ্ৰে মগ্গা সচে দুচ্ছন্না হোন্তি, অপনেত্ৰাপি পুনপ্পুনং ছাদেতুং লব্ভতি, তস্মা যথা ইচ্ছতি; তথা দ্ৰে মগ্গে অধিট্ঠহিত্ৰা ততিযংমগ্গং ‘‘ইদানি এৰং ছাদেহী’’তি আণাপেত্ৰা পক্কমিতব্বং. পরিযাযেনাতি পরিক্খেপেন. এৰংছদনং পন তিণপণ্ণেহি লব্ভতি. তস্মা ইধাপি যথা ইচ্ছতি তথা দ্ৰে পরিযাযে অধিট্ঠহিত্ৰা ততিযং পরিযাযং ‘‘ইদানি এৰং ছাদেহী’’তি আণাপেত্ৰা পক্কমিতব্বং. সচে ন পক্কমতি, তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং. সব্বম্পি চেতং ছদনং ছদনূপরি ৰেদিতব্বং. উপরূপরিচ্ছন্নো হি ৰিহারো চিরং অনোৰস্সকো হোতীতি মঞ্ঞমানা এৰং ছাদেন্তি. ততো চে উত্তরিন্তি তিণ্ণং মগ্গানং ৰা পরিযাযানং ৰা উপরি চতুত্থে মগ্গে ৰা পরিযাযে ৰা.

১৩৭. করল়ে করল়েতি তিণমুট্ঠিযং তিণমুট্ঠিযং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰাতি. ছসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

মহল্লকৰিহারসিক্খাপদং নৰমং.