৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা

১০৮. চতুত্থসিক্খাপদে – হেমন্তিকে কালেতি হেমন্তকালে হিমপাতসমযে. কাযং ওতাপেন্তাতি মঞ্চপীঠাদীসু নিসিন্না বালাতপেন কাযং ওতাপেন্তা. কালে আরোচিতেতি যাগুভত্তাদীসু যস্স কস্সচি কালে আরোচিতে. ওৰট্ঠং হোতীতি হিমৰস্সেন ওৰট্ঠং তিন্তং হোতি.

১১০. অৰস্সিকসঙ্কেতেতি ৰস্সিকৰস্সানমাসাতি এৰং অপঞ্ঞত্তে চত্তারো হেমন্তিকে চত্তারো চ গিম্হিকে অট্ঠ মাসেতি অত্থো. মণ্ডপে ৰাতি সাখামণ্ডপে ৰা পদরমণ্ডপে ৰা. রুক্খমূলে ৰাতি যস্স কস্সচি রুক্খস্স হেট্ঠা. যত্থ কাকা ৰা কুললা ৰা ন ঊহদন্তীতি যত্থ ধুৰনিৰাসেন কুলাৰকে কত্ৰা ৰসমানা এতে কাককুললা ৰা অঞ্ঞে ৰা সকুন্তা তং সেনাসনং ন ঊহদন্তি, তাদিসে রুক্খমূলে নিক্খিপিতুং অনুজানামীতি. তস্মা যত্থ গোচরপ্পসুতা সকুন্তা ৰিস্সমিত্ৰা গচ্ছন্তি, তস্স রুক্খস্স মূলে নিক্খিপিতুং ৰট্টতি. যস্মিং পন ধুৰনিৰাসেন কুলাৰকে কত্ৰা ৰসন্তি, তস্স রুক্খস্স মূলে ন নিক্খিপিতব্বং. ‘‘অট্ঠ মাসে’’তি ৰচনতো যেসু জনপদেসু ৰস্সকালে ন ৰস্সতি, তেসুপি চত্তারো মাসে নিক্খিপিতুং ন ৰট্টতিযেৰ. ‘‘অৰস্সিকসঙ্কেতে’’তি ৰচনতো যত্থ হেমন্তে দেৰো ৰস্সতি, তত্থ হেমন্তেপি অজ্ঝোকাসে নিক্খিপিতুং ন ৰট্টতি. গিম্হে পন সব্বত্থ ৰিগতৰলাহকং ৰিসুদ্ধং নভং হোতি, এৰরূপে কালে কেনচিদেৰ করণীযেন অজ্ঝোকাসে মঞ্চপীঠং নিক্খিপিতুং ৰট্টতি.

অব্ভোকাসিকেনাপি ৰত্তং জানিতব্বং, তস্স হি সচে পুগ্গলিকমঞ্চকো অত্থি, তত্থেৰ সযিতব্বং. সঙ্ঘিকং গণ্হন্তেন ৰেত্তেন ৰা ৰাকেন ৰা ৰীতমঞ্চকো গহেতব্বো. তস্মিং অসতি পুরাণমঞ্চকো গহেতব্বো. তস্মিম্পি অসতি নৰৰাযিমো ৰা ওনদ্ধকো ৰা গহেতব্বো. গহেত্ৰা চ পন ‘‘অহং উক্কট্ঠরুক্খমূলিকো উক্কট্ঠঅব্ভোকাসিকো’’তি চীৰরকুটিম্পি অকত্ৰা অসমযে অজ্ঝোকাসে রুক্খমূলে ৰা পঞ্ঞপেত্ৰা নিপজ্জিতুং ন ৰট্টতি. সচে পন চতুগ্গুণেনপি চীৰরেন কতকুটি অতেমেন্তং রক্খিতুং ন সক্কোতি, সত্তাহৰদ্দলিকাদীনি ভৰন্তি, ভিক্খুনো কাযানুগতিকত্তা ৰট্টতি.

অরঞ্ঞে পণ্ণকুটীসু ৰসন্তানং সীলসম্পদায পসন্নচিত্তা মনুস্সা নৰং মঞ্চপীঠং দেন্তি ‘‘সঙ্ঘিকপরিভোগেন পরিভুঞ্জথা’’তি ৰসিত্ৰা গচ্ছন্তেহি সামন্তৰিহারে সভাগভিক্খূনং পেসেত্ৰা গন্তব্বং, সভাগানং অভাৰে অনোৰস্সকে নিক্খিপিত্ৰা গন্তব্বং, অনোৰস্সকে অসতি রুক্খে লগ্গেত্ৰা গন্তব্বং. চেতিযঙ্গণে সম্মজ্জনিং গহেত্ৰা ভোজনসালঙ্গণং ৰা উপোসথাগারঙ্গণং ৰা পরিৰেণদিৰাট্ঠানঅগ্গিসালাদীসু ৰা অঞ্ঞতরং সম্মজ্জিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পুন সম্মজ্জনীমাল়কেযেৰ ঠপেতব্বা. উপোসথাগারাদীসু অঞ্ঞতরস্মিং গহেত্ৰা অৰসেসানি সম্মজ্জন্তস্সাপি এসেৰ নযো.

যো পন ভিক্খাচারমগ্গং সম্মজ্জন্তোৰ গন্তুকামো হোতি, তেন সম্মজ্জিত্ৰা সচে অন্তরামগ্গে সালা অত্থি, তত্থ ঠপেতব্বা. সচে নত্থি, ৰলাহকানং অনুট্ঠিতভাৰং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘যাৰাহং গামতো নিক্খমামি, তাৰ ন ৰস্সিস্সতী’’তি জানন্তেন যত্থ কত্থচি নিক্খিপিত্ৰা পুন পচ্চাগচ্ছন্তেন পাকতিকট্ঠানে ঠপেতব্বা. সচে ৰস্সিস্সতীতি জানন্তো অজ্ঝোকাসে ঠপেতি, দুক্কটন্তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. সচে পন তত্র তত্রেৰ সম্মজ্জনত্থায সম্মজ্জনী নিক্খিত্তা হোতি, তং তং ঠানং সম্মজ্জিত্ৰা তত্র তত্রেৰ নিক্খিপিতুং ৰট্টতি. আসনসালং সম্মজ্জন্তেন ৰত্তং জানিতব্বং. তত্রিদং ৰত্তং – মজ্ঝতো পট্ঠায পাদট্ঠানাভিমুখা ৰালিকা হরিতব্বা. কচৰরং হত্থেহি গহেত্ৰা বহি ছড্ডেতব্বং.

১১১. মসারকোতি মঞ্চপাদে ৰিজ্ঝিত্ৰা তত্থ অটনিযো পৰেসেত্ৰা কতো. বুন্দিকাবদ্ধোতি অটনীহি মঞ্চপাদে ডংসাপেত্ৰা পল্লঙ্কসঙ্খেপেন কতো. কুল়ীরপাদকোতি অস্সমেণ্ডকাদীনং পাদসদিসেহি পাদেহি কতো. যো ৰা পন কোচি ৰঙ্কপাদকো, অযং ৰুচ্চতি কুল়ীরপাদকো. আহচ্চপাদকোতি অযং পন ‘‘আহচ্চপাদকো নাম মঞ্চো অঙ্গে ৰিজ্ঝিত্ৰা কতো হোতী’’তি এৰং পরতো পাল়িযংযেৰ ৰুত্তো, তস্মা অটনিযো ৰিজ্ঝিত্ৰা তত্থ পাদসিখং পৰেসেত্ৰা উপরি আণিং দত্ৰা কতমঞ্চো ‘‘আহচ্চপাদকো’’তি ৰেদিতব্বো. পীঠেপি এসেৰ নযো. অন্তো সংৰেঠেত্ৰা বদ্ধং হোতীতি হেট্ঠা চ উপরি চ ৰিত্থতং মজ্ঝে সঙ্খিত্তং পণৰসণ্ঠানং কত্ৰা বদ্ধং হোতি, তং কির মজ্ঝে সীহব্যগ্ঘচম্মপরিক্খিত্তম্পি করোন্তি. অকপ্পিযচম্মং নামেত্থ নত্থি. সেনাসনঞ্হি সোৰণ্ণমযম্পি ৰট্টতি, তস্মা তং মহগ্ঘং হোতি. অনুপসম্পন্নং সন্থরাপেতি তস্স পলিবোধোতি যেন সন্থরাপিতং, তস্স পলিবোধো. লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্সাতি থামমজ্ঝিমস্স পুরিসস্স লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তস্স পাচিত্তিযং.

অযং পনেত্থ ৰিনিচ্ছযো – থেরো ভোজনসালাযং ভত্তকিচ্চং কত্ৰা দহরং আণাপেতি ‘‘গচ্ছ দিৰাট্ঠানে মঞ্চপীঠং পঞ্ঞপেহী’’তি. সো তথা কত্ৰা নিসিন্নো. থেরো যথারুচিং ৰিচরিত্ৰা তত্থ গন্ত্ৰা থৰিকং ৰা উত্তরাসঙ্গং ৰা ঠপেতি, ততো পট্ঠায থেরস্স পলিবোধো. নিসীদিত্ৰা সযং গচ্ছন্তো নেৰ উদ্ধরতি, ন উদ্ধরাপেতি, লেড্ডুপাতাতিক্কমে পাচিত্তিযং. সচে পন থেরো তত্থ থৰিকং ৰা উত্তরাসঙ্গং ৰা অট্ঠপেত্ৰা চঙ্কমন্তোৰ দহরং ‘‘গচ্ছ ত্ৰ’’ন্তি ভণতি, তেন ‘‘ইদং ভন্তে মঞ্চপীঠ’’ন্তি আচিক্খিতব্বং. সচে থেরো ৰত্তং জানাতি ‘‘ত্ৰং গচ্ছ, অহং পাকতিকং করিস্সামী’’তি ৰত্তব্বং. সচে বালো হোতি অনুগ্গহিতৰত্তো ‘‘গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠ, নেৰ নিসীদিতুং ন নিপজ্জিতুং দেমী’’তি দহরং তজ্জেতিযেৰ. দহরেন ‘‘ভন্তে সুখং সযথা’’তি কপ্পং লভিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা গন্তব্বং. তস্মিং গতে থেরস্সেৰ পলিবোধো. পুরিমনযেনেৰ চস্স আপত্তি ৰেদিতব্বা.

অথ পন আণত্তিক্খণেযেৰ দহরো ‘‘ময্হং ভন্তে ভণ্ডকধোৰনাদি কিঞ্চি করণীযং অত্থী’’তি ৰদতি, থেরো চ নং ‘‘ত্ৰং পঞ্ঞপেত্ৰা গচ্ছাহী’’তি ৰত্ৰা ভোজনসালতো নিক্খমিত্ৰা অঞ্ঞত্থ গচ্ছতি, পাদুদ্ধারেন কারেতব্বো. সচে তত্থেৰ গন্ত্ৰা নিসীদতি পুরিমনযেনেৰ চস্স লেড্ডুপাতাতিক্কমে আপত্তি. সচে পন থেরো সামণেরং আণাপেতি, সামণেরে তত্থ মঞ্চপীঠং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসিন্নেপি ভোজনসালতো অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো পাদুদ্ধারেন কারেতব্বো. গন্ত্ৰা নিসিন্নো পুন গমনকালে লেড্ডুপাতাতিক্কমে আপত্তিযা কারেতব্বো. সচে পন আণাপেন্তো মঞ্চপীঠং পঞ্ঞপেত্ৰা তত্থেৰ নিসীদাতি আণাপেতি, যত্রিচ্ছতি তত্র গন্ত্ৰা আগন্তুং লভতি. সযং পন পাকতিকং অকত্ৰা গচ্ছন্তস্স লেড্ডুপাতাতিক্কমে পাচিত্তিযং. অন্তরসন্নিপাতে মঞ্চপীঠানি পঞ্ঞপেত্ৰা নিসিন্নেহি গমনকালে আরামিকানং ইমং পটিসামেথাতি ৰত্তব্বং, অৰত্ৰা গচ্ছন্তানং লেড্ডুপাতাতিক্কমে আপত্তি.

মহাধম্মসৰনং নাম হোতি তত্থ উপোসথাগারতোপি ভোজনসালতোপি আহরিত্ৰা মঞ্চপীঠানি পঞ্ঞপেন্তি. আৰাসিকানংযেৰ পলিবোধো. সচে আগন্তুকা ‘‘ইদং অম্হাকং উপজ্ঝাযস্স ইদং আচরিযস্সা’’তি গণ্হন্তি, ততো পট্ঠায তেসংযেৰ পলিবোধো. গমনকালে পাকতিকং অকত্ৰা লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তানং আপত্তি. মহাপচ্চরিযং পুন ৰুত্তং – ‘‘যাৰ অঞ্ঞে ন নিসীদন্তি, তাৰ যেহি পঞ্ঞত্তং, তেসং ভারো. অঞ্ঞেসু আগন্ত্ৰা নিসিন্নেসু নিসিন্নকানং ভারো. সচে তে অনুদ্ধরিত্ৰা ৰা অনুদ্ধরাপেত্ৰা ৰা গচ্ছন্তি, দুক্কটং. কস্মা? অনাণত্তিযা পঞ্ঞপিতত্তা’’তি. ধম্মাসনে পঞ্ঞত্তে যাৰ উস্সারকো ৰা ধম্মকথিকো ৰা নাগচ্ছতি, তাৰ পঞ্ঞাপকানং পলিবোধো, তস্মিং আগন্ত্ৰা নিসিন্নে তস্স পলিবোধো. সকলং অহোরত্তং ধম্মসৰনং হোতি, অঞ্ঞো উস্সারকো ৰা ধম্মকথিকো ৰা উট্ঠহতি, অঞ্ঞো নিসীদতি, যো যো আগন্ত্ৰা নিসীদতি, তস্স তস্স ভারো. উট্ঠহন্তেন পন ‘‘ইদমাসনং তুম্হাকং ভারো’’তি ৰত্ৰা গন্তব্বং. সচেপি ইতরস্মিং অনাগতেযেৰ পঠমং নিসিন্নো উট্ঠায গচ্ছতি, তস্মিঞ্চ অন্তোউপচারট্ঠেযেৰ ইতরো আগন্ত্ৰা নিসীদতি, উট্ঠায গতো আপত্তিযা ন কারেতব্বো. সচে পন ইতরস্মিং অনাগতেযেৰ পঠমং নিসিন্নো উট্ঠাযাসনা লেড্ডুপাতং অতিক্কমতি, আপত্তিযা কারেতব্বো. সব্বত্থ চ ‘‘লেড্ডুপাতাতিক্কমে পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযে পাচিত্তিয’’ন্তি অযং নযো মহাপচ্চরিযং ৰুত্তো.

১১২. চিমিলিকং ৰাতিআদীসু চিমিলিকা নাম সুধাদিপরিকম্মকতায ভূমিযা ৰণ্ণানুরক্খণত্থং কতা হোতি, তং হেট্ঠা পত্থরিত্ৰা উপরি কটসারকং পত্থরন্তি. উত্তরত্থরণং নাম মঞ্চপীঠানং উপরি অত্থরিতব্বকং পচ্চত্থরণং. ভূমত্থরণং নাম ভূমিযং অত্থরিতব্বা কটসারকাদিৰিকতি. তট্টিকং নাম তালপণ্ণেহি ৰা ৰাকেহি ৰা কততট্টিকা. চম্মখণ্ডো নাম সীহব্যগ্ঘদীপিতরচ্ছচম্মাদীসুপি যংকিঞ্চি চম্মং. অট্ঠকথাসু হি সেনাসনপরিভোগে পটিক্খিত্তচম্মং নাম ন দিস্সতি, তস্মা সীহচম্মাদীনং পরিহরণেযেৰ পটিক্খেপো ৰেদিতব্বো. পাদপুঞ্ছনী নাম রজ্জুকেহি ৰা পিলোতিকাহি ৰা পাদপুঞ্ছনত্থং কতা. ফলকপীঠং নাম ফলকমযং পীঠং. অথ ৰা ফলকঞ্চেৰ দারুমযপীঠঞ্চ; এতেন সব্বম্পি দারুভণ্ডাদি সঙ্গহিতং. মহাপচ্চরিযং পন ৰিত্থারেনেৰ ৰুত্তং – ‘‘আধারকং পত্তপিধানং পাদকথলিকং তালৰণ্টং বীজনীপত্তকং যংকিঞ্চি দারুভণ্ডং অন্তমসো পানীযউল়ুঙ্কং পানীযসঙ্খং অজ্ঝোকাসে নিক্খিপিত্ৰা গচ্ছন্তস্স দুক্কট’’ন্তি. মহাঅট্ঠকথাযং পন এস নযো দুতিযসিক্খাপদে দস্সিতো. অজ্ঝোকাসে রজনং পচিত্ৰা রজনভাজনং রজনউল়ুঙ্কো রজনদোণিকাতি সব্বং অগ্গিসালায পটিসামেতব্বং. সচে অগ্গিসালা নত্থি, অনোৰস্সকে পব্ভারে নিক্খিপিতব্বং. তস্মিম্পি অসতি যত্থ ওলোকেন্তা ভিক্খূ পস্সন্তি, তাদিসে ঠানে ঠপেত্ৰাপি গন্তুং ৰট্টতি.

অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকেতি যস্মিং ৰিস্সাসগ্গাহো ন রুহতি, তস্স সন্তকে দুক্কটং. যস্মিং পন ৰিস্সাসো রুহতি, তস্স সন্তকং অত্তনো পুগ্গলিকমিৰ হোতীতি মহাপচ্চরিযাদীসু ৰুত্তং.

১১৩. আপুচ্ছং গচ্ছতীতি যো ভিক্খু ৰা সামণেরো ৰা আরামিকো ৰা লজ্জী হোতি, অত্তনো পলিবোধং ৰিয মঞ্ঞতি, যো তথারূপং আপুচ্ছিত্ৰা গচ্ছতি, তস্স অনাপত্তি. ওতাপেন্তো গচ্ছতীতি আতপে ওতাপেন্তো আগন্ত্ৰা উদ্ধরিস্সামীতি গচ্ছতি; এৰং গচ্ছতো অনাপত্তি. কেনচি পলিবুদ্ধং হোতীতি সেনাসনং কেনচি উপদ্দুতং হোতীতি অত্থো. সচেপি হি ৰুড্ঢতরো ভিক্খু উট্ঠাপেত্ৰা গণ্হাতি, সচেপি যক্খো ৰা পেতো ৰা আগন্ত্ৰা নিসীদতি, কোচি ৰা ইস্সরো আগন্ত্ৰা গণ্হাতি, সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতি, সীহব্যগ্ঘাদীসু ৰা পন তং পদেসং আগন্ত্ৰা ঠিতেসুপি সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতিযেৰ. এৰং কেনচি পলিবুদ্ধে অনুদ্ধরিত্ৰাপি গচ্ছতো অনাপত্তি. আপদাসূতি জীৰিতব্রহ্মচরিযন্তরাযেসু. সেসং উত্তানমেৰাতি.

কথিনসমুট্ঠানং – কাযৰাচতো কাযৰাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিরিযাকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

পঠমসেনাসনসিক্খাপদং চতুত্থং.