৮. কিংসুকোপমসুত্তৰণ্ণনা

২৪৫. অট্ঠমে দস্সনন্তি পঠমমগ্গস্সেতং অধিৰচনং. পঠমমগ্গো হি কিলেসপহানকিচ্চং সাধেন্তো পঠমং নিব্বানং পস্সতি, তস্মা দস্সনন্তি ৰুচ্চতি. গোত্রভুঞাণং পন কিঞ্চাপি মগ্গতো পঠমতরং পস্সতি, পস্সিত্ৰা পন কত্তব্বকিচ্চস্স কিলেসপহানস্স অভাৰেন ন দস্সনন্তি ৰুচ্চতি. অপিচ চত্তারোপি মগ্গা দস্সনমেৰ. কস্মা? সোতাপত্তিমগ্গক্খণে দস্সনং ৰিসুজ্ঝতি, ফলক্খণে ৰিসুদ্ধং. সকদাগামিঅনাগামিঅরহত্তমগ্গক্খণে ৰিসুজ্ঝতি, ফলক্খণে ৰিসুদ্ধন্তি এৰং কথেন্তানং ভিক্খূনং সুত্ৰা সো ভিক্খু ‘‘অহম্পি দস্সনং ৰিসোধেত্ৰা অরহত্তফলে পতিট্ঠিতো দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানং সচ্ছিকত্ৰা ৰিহরিস্সামী’’তি তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং পুচ্ছি. সো ফস্সাযতনকম্মট্ঠানিকো ছন্নং ফস্সাযতনানং ৰসেন রূপারূপধম্মে পরিগ্গহেত্ৰা অরহত্তং পত্তো. এত্থ হি পুরিমানি পঞ্চ আযতনানি রূপং, মনাযতনং অরূপং. ইতি সো অত্তনা অধিগতমগ্গমেৰ কথেসি.

অসন্তুট্ঠোতি পদেসসঙ্খারেসু ঠত্ৰা কথিতত্তা অসন্তুট্ঠো. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘অযং পদেসসঙ্খারেসু ঠত্ৰা কথেসি. সক্কা নু খো পদেসসঙ্খারেসু ঠত্ৰা দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানং পাপুণিতু’’ন্তি? ততো নং পুচ্ছি – ‘‘আৰুসো, ত্ৰংযেৰ নু খো ইদং দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানং জানাসি, উদাহু অঞ্ঞেপি জানন্তা অত্থী’’তি. অত্থাৰুসো, অসুকৰিহারে অসুকত্থেরো নামাতি. সো তম্পি উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি. এতেনুপাযেন অঞ্ঞম্পি অঞ্ঞম্পীতি.

এত্থ চ দুতিযো পঞ্চক্খন্ধকম্মট্ঠানিকো রূপক্খন্ধৰসেন রূপং, সেসক্খন্ধৰসেন নামন্তি নামরূপং ৰৰত্থপেত্ৰা অনুক্কমেন অরহত্তং পত্তো. তস্মা সোপি অত্তনা অধিগতমগ্গমেৰ কথেসি. অযং পন ‘‘ইমেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং ন সমেতি, পঠমেন সপ্পদেসসঙ্খারেসু ঠত্ৰাৰ কথিতং, ইমিনা নিপ্পদেসেসূ’’তি অসন্তুট্ঠো হুত্ৰা তথেৰ তং পুচ্ছিত্ৰা পক্কামি.

ততিযো মহাভূতকম্মট্ঠানিকো চত্তারি মহাভূতানি সঙ্খেপতো চ ৰিত্থারতো চ পরিগ্গহেত্ৰা অরহত্তং পত্তো, তস্মা অযম্পি অত্তনা অধিগতমগ্গমেৰ কথেসি. অযং পন ‘‘ইমেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং ন সমেতি, পঠমেন সপ্পদেসসঙ্খারেসু ঠত্ৰা কথিতং, দুতিযেন নিপ্পদেসেসু, ততিযেন অতিসপ্পদেসেসূ’’তি অসন্তুট্ঠো হুত্ৰা তথেৰ তং পুচ্ছিত্ৰা পক্কামি.

চতুত্থো তেভূমককম্মট্ঠানিকো. তস্স কির সমপ্পৰত্তা ধাতুযো অহেসুং, কল্লসরীরং বলপত্তং, কম্মট্ঠানানিপিস্স সব্বানেৰ সপ্পাযানি, অতীতা ৰা সঙ্খারা হোন্তু অনাগতা ৰা পচ্চুপ্পন্না ৰা কামাৰচরা ৰা রূপাৰচরা ৰা অরূপাৰচরা ৰা, সব্বেপি সপ্পাযাৰ. অসপ্পাযকম্মট্ঠানং নাম নত্থি. কালেসুপি পুরেভত্তং ৰা হোতু পচ্ছাভত্তং ৰা পঠমযামাদযো ৰা, অসপ্পাযো কালো নাম নত্থি. যথা নাম চারিভূমিং ওতিণ্ণো মহাহত্থী হত্থেন গহেতব্বং হত্থেনেৰ লুঞ্চিত্ৰা গণ্হাতি, পাদেহি পহরিত্ৰা গহেতব্বং পাদেহি পহরিত্ৰা গণ্হাতি, এৰমেৰ সকলে তেভূমকধম্মে কলাপগ্গাহেন গহেত্ৰা সম্মসন্তো অরহত্তং পত্তো, তস্মা এসোপি অত্তনা অধিগতমগ্গমেৰ কথেসি. অযং পন ‘‘ইমেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং ন সমেতি. পঠমেন সপ্পদেসসঙ্খারেসু ঠত্ৰা কথিতং, দুতিযেন নিপ্পদেসেসু, পুন ততিযেন সপ্পদেসেসু, চতুত্থেন নিপ্পদেসেসুযেৰা’’তি অসন্তুট্ঠো হুত্ৰা তং পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো, আৰুসো, ইদং দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানং তুম্হেহি অত্তনোৰ ধম্মতায ঞাতং, উদাহু কেনচি ৰো অক্খাত’’ন্তি? আৰুসো, মযং কিং জানাম? অত্থি পন সদেৰকে লোকে সম্মাসম্বুদ্ধো, তং নিস্সাযেতং অম্হেহি ঞাতন্তি. সো চিন্তেসি – ‘‘ইমে ভিক্খূ ময্হং অজ্ঝাসযং গহেত্ৰা কথেতুং ন সক্কোন্তি, অহং সব্বঞ্ঞুবুদ্ধমেৰ পুচ্ছিত্ৰা নিক্কঙ্খো ভৰিস্সামী’’তি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি.

ভগৰা তস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘যেহি তে পঞ্হো কথিতো, তে চত্তারোপি খীণাসৰা, সুকথিতং তেহি, ত্ৰং পন অত্তনো অন্ধবালতায তং ন সল্লক্খেসী’’তি ন এৰং ৰিহেসেসি. কারকভাৰং পনস্স ঞত্ৰা ‘‘অত্থগৰেসকো এস, ধম্মদেসনায এৰ নং বুজ্ঝাপেস্সামী’’তি কিংসুকোপমং আহরি. তত্থ ভূতং ৰত্থুং কত্ৰা এৰমত্থো ৰিভাৰেতব্বো – একস্মিং কির মহানগরে একো সব্বগন্থধরো ব্রাহ্মণৰেজ্জো পণ্ডিতো পটিৰসতি. অথেকো নগরস্স পাচীনদ্ৰারগামৰাসী পণ্ডুরোগপুরিসো তস্স সন্তিকং আগন্ত্ৰা তং ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. ৰেজ্জপণ্ডিতো তেন সদ্ধিং সম্মোদিত্ৰা ‘‘কেনত্থেন আগতোসি ভদ্রমুখা’’তি, পুচ্ছি. রোগেনম্হি, অয্য, উপদ্দুতো, ভেসজ্জং মে কথেহীতি. তেন হি, ভো, গচ্ছ, কিংসুকরুক্খং ছিন্দিত্ৰা, সোসেত্ৰা ঝাপেত্ৰা, তস্স খারোদকং গহেত্ৰা ইমিনা চিমিনা চ ভেসজ্জেন যোজেত্ৰা, অরিট্ঠং কত্ৰা পিৰ, তেন তে ফাসুকং ভৰিস্সতীতি. সো তথা কত্ৰা নিরোগো বলৰা পাসাদিকো জাতো.

অথঞ্ঞো দক্খিণদ্ৰারগামৰাসী পুরিসো তেনেৰ রোগেন আতুরো ‘‘অসুকো কির ভেসজ্জং কত্ৰা অরোগো জাতো’’তি সুত্ৰা তং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘কেন তে, সম্ম, ফাসুকং জাত’’ন্তি. কিংসুকারিট্ঠেন নাম, গচ্ছ ত্ৰম্পি করোহীতি. সোপি তথা কত্ৰা তাদিসোৰ জাতো.

অথঞ্ঞো পচ্ছিমদ্ৰারগামৰাসী…পে… উত্তরদ্ৰারগামৰাসী পুরিসো তেনেৰ রোগেন আতুরো ‘‘অসুকো কির ভেসজ্জং কত্ৰা অরোগো জাতো’’তি তং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি ‘‘কেন তে, সম্ম, ফাসুকং জাত’’ন্তি? কিংসুকারিট্ঠেন নাম, গচ্ছ ত্ৰম্পি করোহীতি. সোপি তথা কত্ৰা তাদিসোৰ জাতো.

অথঞ্ঞো পচ্চন্তৰাসী অদিট্ঠপুব্বকিংসুকো একো পুরিসো তেনেৰ রোগেন আতুরো চিরং তানি তানি ভেসজ্জানি কত্ৰা রোগে অৰূপসমমানে ‘‘অসুকো কির নগরস্স পাচীনদ্ৰারগামৰাসী পুরিসো ভেসজ্জং কত্ৰা অরোগো জাতো’’তি সুত্ৰা ‘‘গচ্ছামহম্পি, তেন কতভেসজ্জং করিস্সামী’’তি দণ্ডমোলুব্ভ অনুপুব্বেন তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা, ‘‘কেন তে, সম্ম, ফাসুকং জাত’’ন্তি পুচ্ছি. কিংসুকারিট্ঠেন সম্মাতি. কীদিসো পন সো কিংসুকোতি. ঝাপিতগামে ঠিতঝামথূণো ৰিযাতি. ইতি সো পুরিসো অত্তনা দিট্ঠাকারেনৰ কিংসুকং আচিক্খি. তেন হি দিট্ঠকালে কিংসুকো পতিতপত্তো খাণুককালে দিট্ঠত্তা তাদিসোৰ হোতি.

সো পন পুরিসো সুতমঙ্গলিকত্তা ‘‘অযং ‘ঝাপিতগামে ঝামথূণো ৰিযা’তি আহ, অমঙ্গলমেতং. এতস্মিঞ্হি মে ভেসজ্জে কতেপি রোগো ন ৰূপসমিস্সতী’’তি তস্স ৰেয্যাকরণেন অসন্তুট্ঠো তং পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো, ভো, ত্ৰঞ্ঞেৰ কিংসুকং জানাসি, উদাহু অঞ্ঞোপি অত্থী’’তি. অত্থি, ভো, দক্খিণদ্ৰারগামে অসুকো নামাতি. সো তং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি, স্ৰাস্স পুপ্ফিতকালে দিট্ঠত্তা অত্তনো দস্সনানুরূপেন ‘‘লোহিতকো কিংসুকো’’তি আহ. সো ‘‘অযং পুরিমেন ৰিরুদ্ধং আহ, কাল়কো লোহিতকতো সুৰিদূরদূরে’’তি তস্সপি ৰেয্যাকরণেন অসন্তুট্ঠো ‘‘অত্থি পন, ভো, অঞ্ঞোপি কোচি কিংসুকদস্সাৰী, যেন কিংসুকো দিট্ঠপুব্বো’’তি? পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘অত্থি পচ্ছিমদ্ৰারগামে অসুকো নামা’’তি ৰুত্তে তম্পি উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি. স্ৰাস্স ফলিতকালে দিট্ঠত্তা অত্তনো দস্সনানুরূপেন ‘‘ওচিরকজাতো আদিন্নসিপাটিকো’’তি আহ. ফলিতকালস্মিঞ্হি কিংসুকো ওলম্বমানচীরকো ৰিয অধোমুখং কত্ৰা গহিতঅসিকোসো ৰিয চ সিরীসরুক্খো ৰিয চ লম্বমানফলো হোতি. সো ‘‘অযং পুরিমেহি ৰিরুদ্ধং আহ, ন সক্কা ইমস্স ৰচনং গহেতু’’ন্তি তস্সপি ৰেয্যাকরণেন অসন্তুট্ঠো ‘‘অত্থি পন, ভো, অঞ্ঞোপি কোচি কিংসুকদস্সাৰী, যেন কিংসুকো দিট্ঠপুব্বো’’তি? পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘অত্থি উত্তরদ্ৰারগামে অসুকো নামা’’তি ৰুত্তে তম্পি উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি. সো অস্স সঞ্ছন্নপত্তকালে দিট্ঠত্তা অত্তনো দস্সনানুরূপেন ‘‘বহলপত্তপলাসো সন্দচ্ছাযো’’তি আহ. সন্দচ্ছাযো নাম সংসন্দিত্ৰা ঠিতচ্ছাযো.

সো ‘‘অযম্পি পুরিমেহি ৰিরুদ্ধং আহ, ন সক্কা ইমস্স ৰচনং গহেতু’’ন্তি তস্সপি ৰেয্যাকরণেন অসন্তুট্ঠো তং আহ, ‘‘কিং নু খো, ভো, তুম্হে অত্তনোৰ ধম্মতায কিংসুকং জানাথ, উদাহু কেনচি ৰো অক্খাতো’’তি? কিং, ভো, মযং জানাম? অত্থি পন মহানগরস্স মজ্ঝে অম্হাকং আচরিযো ৰেজ্জপণ্ডিতো, তং নিস্সায অম্হেহি ঞাতন্তি. ‘‘তেন হি অহম্পি আচরিযমেৰ উপসঙ্কমিত্ৰা নিক্কঙ্খো ভৰিস্সামী’’তি তস্স সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৰা তং ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. ৰেজ্জপণ্ডিতো তেন সদ্ধিং সম্মোদিত্ৰা, ‘‘কেনত্থেন আগতোসি ভদ্রমুখা’’তি পুচ্ছি. রোগেনম্হি, অয্য, উপদ্দুতো, ভেসজ্জং মে কথেথাতি. তেন হি, ভো, গচ্ছ, কিংসুকরুক্খং ছিন্দিত্ৰা সোসেত্ৰা ঝাপেত্ৰা তস্স খারোদকং গহেত্ৰা ইমিনা চিমিনা চ ভেসজ্জেন যোজেত্ৰা অরিট্ঠং কত্ৰা পিৰ, এতেন তে ফাসুকং ভৰিস্সতীতি. সো তথা কত্ৰা নিরোগো বলৰা পাসাদিকো জাতো.

তত্থ মহানগরং ৰিয নিব্বাননগরং দট্ঠব্বং. ৰেজ্জপণ্ডিতো ৰিয সম্মাসম্বুদ্ধো. ৰুত্তম্পি চে তং ‘‘ভিসক্কো সল্লকত্তোতি খো, সুনক্খত্ত, তথাগতস্সেতং অধিৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি (ম. নি. ৩.৬৫) চতূসু দ্ৰারগামেসু চত্তারো ৰেজ্জন্তেৰাসিকা ৰিয চত্তারো দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তা খীণাসৰা. পচ্চন্তৰাসী পঠমপুরিসো ৰিয পঞ্হপুচ্ছকো ভিক্খু. পচ্চন্তৰাসিনো চতুন্নং ৰেজ্জন্তেৰাসিকানং কথায অসন্তুট্ঠস্স আচরিযমেৰ উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছনকালো ৰিয ইমস্স ভিক্খুনো চতুন্নং দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তানং খীণাসৰানং কথায অসন্তুট্ঠস্স সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছনকালো.

যথা যথা অধিমুত্তানন্তি যেন যেনাকারেন অধিমুত্তানং. দস্সনং সুৰিসুদ্ধন্তি নিব্বানদস্সনং সুট্ঠু ৰিসুদ্ধং. তথা তথা খো তেহি সপ্পুরিসেহি ব্যাকতন্তি তেন তেনেৰাকারেন তুয্হং তেহি সপ্পুরিসেহি কথিতং. যথা হি ‘‘কাল়কো কিংসুকো’’তি কথেন্তো ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা দিট্ঠনযেন কিংসুকমেৰ কথেসি, এৰমেৰ ছফস্সাযতনানং ৰসেন দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তখীণাসৰোপি ইমং পঞ্হং কথেন্তো ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৰ কথেসি.

যথা চ ‘‘লোহিতকো ওচিরকজাতো বহলপত্তপলাসো কিংসুকো’’তি কথেন্তোপি ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা দিট্ঠনযেন কিংসুকমেৰ কথেসি, এৰমেৰ পঞ্চুপাদানক্খন্ধৰসেন চতুমহাভূতৰসেন তেভূমকধম্মৰসেন দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তখীণাসৰোপি ইমং পঞ্হং কথেন্তো ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৰ কথেসি.

তত্থ যথা কাল়ককালে কিংসুকদস্সাৰিনোপি তং দস্সনং ভূতং তচ্ছং ন তেন অঞ্ঞং দিট্ঠং, কিংসুকোৰ দিট্ঠো, এৰমেৰ ছফস্সাযতনৰসেন দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তস্সাপি খীণাসৰস্স দস্সনং ভূতং তচ্ছং, ন তেন অঞ্ঞং কথিতং, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৰ কথিতং. যথা চ লোহিতকালে ওচিরকজাতকালে বহলপত্তপলাসকালে কিংসুকদস্সাৰিনোপি তং দস্সনং ভূতং তচ্ছং, ন তেন অঞ্ঞং দিট্ঠং, কিংসুকোৰ দিট্ঠো, এৰমেৰ পঞ্চুপাদানক্খন্ধৰসেন চতুমহাভূতৰসেন তেভূমকধম্মৰসেন দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তস্সাপি খীণাসৰস্স দস্সনং ভূতং তচ্ছং, ন তেন অঞ্ঞং কথিতং, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৰিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৰ কথিতং.

সেয্যথাপি, ভিক্খু রঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগরন্তি ইদং কস্মা আরদ্ধং? সচে তেন ভিক্খুনা তং সল্লক্খিতং, অথস্স ধম্মদেসনত্থং আরদ্ধং. সচে ন সল্লক্খিতং, অথস্স ইমিনা নগরোপমেন তস্সেৰত্থস্স দীপনত্থায আৰিভাৰনত্থায আরদ্ধং. তত্থ যস্মা মজ্ঝিমপদেসে নগরস্স পাকারাদীনি থিরানি ৰা হোন্তু দুব্বলানি ৰা, সব্বসো ৰা মা হোন্তু, চোরাসঙ্কা ন হোন্তি, তস্মা তং অগ্গহেত্ৰা ‘‘পচ্চন্তিমং নগর’’ন্তি আহ. দল়্হুদ্ধাপন্তি থিরপাকারং. দল়্হপাকারতোরণন্তি থিরপাকারঞ্চেৰ থিরতোরণঞ্চ. তোরণানি নাম হি পুরিসুব্বেধানি নগরস্স অলঙ্কারত্থং করীযন্তি, চোরনিৰারণত্থানিপি হোন্তিযেৰ. অথ ৰা তোরণন্তি পিট্ঠসঙ্ঘাটস্সেতং নামং, থিরপিট্ঠসঙ্ঘাটন্তিপি অত্থো. ছদ্ৰারন্তি নগরদ্ৰারং নাম একম্পি হোতি দ্ৰেপি সতম্পি সহস্সম্পি, ইধ পন সত্থা ছদ্ৰারিকনগরং দস্সেন্তো এৰমাহ. পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. ব্যত্তোতি ৰেয্যত্তিযেন সমন্নাগতো ৰিসদঞাণো. মেধাৰীতি ঠানুপ্পত্তিকপঞ্ঞাসঙ্খাতায মেধায সমন্নাগতো.

পুরত্থিমায দিসাযাতিআদিম্হি ভূতমত্থং কত্ৰা এৰমত্থো ৰেদিতব্বো – সমিদ্ধে কির মহানগরে সত্তরতনসম্পন্নো রাজা চক্কৰত্তি রজ্জং অনুসাসতি, তস্সেতং পচ্চন্তনগরং রাজাযুত্তৰিরহিতং, অথ পুরিসা আগন্ত্ৰা ‘‘অম্হাকং, দেৰ, নগরে আযুত্তকো নত্থি, দেহি নো কিঞ্চি আযুত্তক’’ন্তি আহংসু. রাজা একং পুত্তং দত্ৰা ‘‘গচ্ছথ, এতং আদায তত্থ অভিসিঞ্চিত্ৰা ৰিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি কত্ৰা ৰসথা’’তি. তে তথা অকংসু. রাজপুত্তো পাপমিত্তসংসগ্গেন কতিপাহেযেৰ সুরাসোণ্ডো হুত্ৰা, সব্বানি ৰিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি হারেত্ৰা, নগরমজ্ঝে ধুত্তেহি পরিৰারিতো সুরং পিৰন্তো নচ্চগীতাদিরতিযা ৰীতিনামেতি. অথ রঞ্ঞো আগন্ত্ৰা আরোচযিংসু.

রাজা একং পণ্ডিতং অমচ্চং আণাপেসি – ‘‘গচ্ছ কুমারং ওৰদিত্ৰা, ৰিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি কারেত্ৰা, পুন অভিসেকং কত্ৰা, এহী’’তি. ন সক্কা, দেৰ, কুমারং ওৰদিতুং, চণ্ডো কুমারো ঘাতেয্যাপি মন্তি. অথেকং বলসম্পন্নং যোধং আণাপেসি – ‘‘ত্ৰং ইমিনা সদ্ধিং গন্ত্ৰা সচে সো ওৰাদে ন তিট্ঠতি, সীসমস্স ছিন্দাহী’’তি. ইতি সো অমচ্চো যোধো চাতি ইদং সীঘং দূতযুগং তত্থ গন্ত্ৰা দোৰারিকং পুচ্ছি – ‘‘কহং, ভো, নগরস্স সামি কুমারো’’তি. এস মজ্ঝেসিঙ্ঘাটকে সুরং পিৰন্তো ধুত্তপরিৰারিতো গীতাদিরতিং অনুভোন্তো নিসিন্নোতি. অথ তং দূতযুগং গন্ত্ৰা অমচ্চো তাৰেত্থ, ‘‘সামি, ৰিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি কির কারেত্ৰা সাধুকং রজ্জং অনুসাসা’’তি আহ. কুমারো অসুণন্তো ৰিয নিসীদি. অথ নং যোধো সীসে গহেত্ৰা, ‘‘সচে রঞ্ঞো আণং করোসি, কর, নো চে, এত্থেৰ তে সীসং পাতেস্সামী’’তি খগ্গং অব্বাহি. পরিচারকা ধুত্তা তাৰদেৰ দিসাসু পলাযিংসু. কুমারো ভীতো সাসনং সম্পটিচ্ছি. অথস্স তে তত্থেৰ অভিসেকং কত্ৰা সেতচ্ছত্তং উস্সাপেত্ৰা ‘‘সম্মা রজ্জং অনুসাসাহী’’তি রঞ্ঞা ৰুত্তং যথাভূতৰচনং নিয্যাতেত্ৰা যথাগতমগ্গমেৰ পটিপজ্জিংসু. ইমমত্থং আৰিকরোন্তো ভগৰা ‘‘পুরত্থিমায দিসাযা’’তি আহ.

তত্রিদং ওপম্মসংসন্দনং – সমিদ্ধমহানগরং ৰিয হি নিব্বাননগরং দট্ঠব্বং, সত্তরতনসমন্নাগতো রাজা চক্কৰত্তি ৰিয সত্তবোজ্ঝঙ্গরতনসমন্নাগতো ধম্মরাজা সম্মাসম্বুদ্ধো, পচ্চন্তিমনগরং ৰিয সক্কাযনগরং, তস্মিং নগরে কূটরাজপুত্তো ৰিয ইমস্স ভিক্খুনো কূটচিত্তুপ্পাদো, কূটরাজপুত্তস্স ধুত্তেহি পরিৰারিতকালো ৰিয ইমস্স ভিক্খুনো পঞ্চহি নীৰরণেহি সমঙ্গিকালো, দ্ৰে সীঘদূতা ৰিয সমথকম্মট্ঠানঞ্চ ৰিপস্সনাকম্মট্ঠানঞ্চ, মহাযোধেন সীসে গহিতকালো ৰিয উপ্পন্নপঠমজ্ঝানসমাধিনা নিচ্চলং কত্ৰা চিত্তগ্গহিতকালো, যোধেন সীসে গহিতমত্তে ধুত্তানং দিসাসু পলাযিত্ৰা দূরীভাৰো ৰিয পঠমজ্ঝানম্হি উপ্পন্নমত্তে নীৰরণানং দূরীভাৰো, ‘‘করিস্সামি রঞ্ঞো সাসন’’ন্তি সম্পটিচ্ছিতমত্তে ৰিস্সট্ঠকালো ৰিয ঝানতো ৰুট্ঠিতকালো, অমচ্চেন রঞ্ঞো সাসনং আরোচিতকালো ৰিয সমাধিনা চিত্তং কম্মনিযং কত্ৰা ৰিপস্সনাকম্মট্ঠানস্স ৰড্ঢিতকালো, তত্থেৰস্স তেহি দ্ৰীহি দূতেহি কতাভিসেকস্স সেতচ্ছত্তউস্সাপনং ৰিয সমথৰিপস্সনাকম্মট্ঠানং নিস্সায অরহত্তপ্পত্তস্স ৰিমুত্তিসেতচ্ছত্তুস্সাপনং ৰেদিতব্বং.

নগরন্তি খো ভিক্খু ইমস্সেতং চাতুমহাভূতিকস্স কাযস্স অধিৰচনন্তিআদীসু পন চাতুমহাভূতিকস্সাতিআদীনং পদানং অত্থো হেট্ঠা ৰিত্থারিতোৰ. কেৰলং পন ৰিঞ্ঞাণরাজপুত্তস্স নিৰাসট্ঠানত্তা এত্থ কাযো ‘‘নগর’’ন্তি ৰুত্তো, তস্সেৰ দ্ৰারভূতত্তা ছ আযতনানি ‘‘দ্ৰারানী’’তি, তেসু দ্ৰারেসু নিচ্চং সুপ্পতিট্ঠিতত্তা সতি ‘‘দোৰারিকো’’তি, কম্মট্ঠানং আচিক্খন্তেন ধম্মরাজেন পেসিতত্তা সমথৰিপস্সনা ‘‘সীঘং দূতযুগ’’ন্তি. এত্থ মহাযোধো ৰিয সমথো, পণ্ডিতামচ্চো ৰিয ৰিপস্সনা ৰেদিতব্বা.

মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকোতি নগরমজ্ঝে সিঙ্ঘাটকো. মহাভূতানন্তি হদযৰত্থুস্স নিস্সযভূতানং মহাভূতানং. ৰত্থুরূপস্স হি পচ্চযদস্সনত্থমেৰেতং চতুমহাভূতগ্গহণং কতং. নগরমজ্ঝে পন সো রাজকুমারো ৰিয সরীরমজ্ঝে হদযরূপসিঙ্ঘাটকে নিসিন্নো সমথৰিপস্সনাদূতেহি অরহত্তাভিসেকেন অভিসিঞ্চিতব্বো ৰিপস্সনাৰিঞ্ঞাণরাজপুত্তো দট্ঠব্বো. নিব্বানং পন যথাভূতসভাৰং অকুপ্পং অধিকারীতি কত্ৰা যথাভূতং ৰচনন্তি ৰুত্তং. অরিযমগ্গো পন যাদিসোৰ পুব্বভাগৰিপস্সনামগ্গো, অযম্পি অট্ঠঙ্গসমন্নাগতত্তা তাদিসোযেৰাতি কত্ৰা যথাগতমগ্গোতি ৰুত্তো. ইদং তাৰেত্থ ধম্মদেসনত্থং আভতায উপমায সংসন্দনং.

তস্সেৰত্থস্স পাকটীকরণত্থং আভতপক্খে পন ইদং সংসন্দনং – এত্থ হি ছদ্ৰারূপমা ছফস্সাযতনৰসেন দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তং খীণাসৰং দস্সেতুং আভতা, নগরসামিউপমা পঞ্চক্খন্ধৰসেন, সিঙ্ঘাটকূপমা চতুমহাভূতৰসেন, নগরূপমা তেভূমকধম্মৰসেন দস্সনৰিসুদ্ধিপত্তং খীণাসৰং দস্সেতুং আভতা. সঙ্খেপতো পনিমস্মিং সুত্তে চতুসচ্চমেৰ কথিতং. সকলেনপি হি নগরসম্ভারেন দুক্খসচ্চমেৰ কথিতং, যথাভূতৰচনেন নিরোধসচ্চং, যথাগতমগ্গেন মগ্গসচ্চং, দুক্খস্স পন পভাৰিকা তণ্হা সমুদযসচ্চং. দেসনাপরিযোসানে পঞ্হপুচ্ছকো ভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতোতি.