৭. খজ্জনীযসুত্তৰণ্ণনা

৭৯. সত্তমে পুব্বেনিৰাসন্তি ন ইদং অভিঞ্ঞাৰসেন অনুস্সরণং সন্ধায ৰুত্তং, ৰিপস্সনাৰসেন পন পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরন্তে সমণব্রাহ্মণে সন্ধাযেতং ৰুত্তং. তেনেৰাহ – ‘‘সব্বেতে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনুস্সরন্তি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতর’’ন্তি. অভিঞ্ঞাৰসেন হি সমনুস্সরন্তস্স খন্ধাপি উপাদানক্খন্ধাপি খন্ধপটিবদ্ধাপি পণ্ণত্তিপি আরম্মণং হোতিযেৰ. রূপংযেৰ অনুস্সরতীতি এৰঞ্হি অনুস্সরন্তো ন অঞ্ঞং কিঞ্চি সত্তং ৰা পুগ্গলং ৰা অনুস্সরতি, অতীতে পন নিরুদ্ধং রূপক্খন্ধমেৰ অনুস্সরতি. ৰেদনাদীসুপি এসেৰ নযোতি. সুঞ্ঞতাপব্বং নিট্ঠিতং.

ইদানি সুঞ্ঞতায লক্খণং দস্সেতুং কিঞ্চ, ভিক্খৰে, রূপং ৰদেথাতিআদিমাহ. যথা হি নট্ঠং গোণং পরিযেসমানো পুরিসো গোগণে চরমানে রত্তং ৰা কাল়ং ৰা বলীবদ্দং দিস্ৰাপি ন এত্তকেনেৰ ‘‘অযং ময্হং গোণো’’তি সন্নিট্ঠানং কাতুং সক্কোতি. কস্মা? অঞ্ঞেসম্পি তাদিসানং অত্থিতায. সরীরপদেসে পনস্স সত্তিসূলাদিলক্খণং দিস্ৰা ‘‘অযং ময্হং সন্তকো’’তি সন্নিট্ঠানং হোতি, এৰমেৰ সুঞ্ঞতায কথিতাযপি যাৰ সুঞ্ঞতালক্খণং ন কথীযতি, তাৰ সা অকথিতাৰ হোতি, লক্খণে পন কথিতে কথিতা নাম হোতি. গোণো ৰিয হি সুঞ্ঞতা, গোণলক্খণং ৰিয সুঞ্ঞতালক্খণং. যথা গোণলক্খণে অসল্লক্খিতে গোণো ন সুট্ঠু সল্লক্খিতো হোতি, তস্মিং পন সল্লক্খিতে সো সল্লক্খিতো নাম হোতি, এৰমেৰ সুঞ্ঞতালক্খণে অকথিতে সুঞ্ঞতা অকথিতাৰ হোতি, তস্মিং পন কথিতে সা কথিতা নাম হোতীতি সুঞ্ঞতালক্খণং দস্সেতুং কিঞ্চ, ভিক্খৰে, রূপং ৰদেথাতিআদিমাহ.

তত্থ কিঞ্চাতি কারণপুচ্ছা, কেন কারণেন রূপং ৰদেথ, কেন কারণেনেতং রূপং নামাতি অত্থো. রুপ্পতীতি খোতি এত্থ ইতীতি কারণুদ্দেসো, যস্মা রুপ্পতি, তস্মা রূপন্তি ৰুচ্চতীতি অত্থো. রুপ্পতীতি কুপ্পতি ঘট্টীযতি পীল়ীযতি, ভিজ্জতীতি অত্থো. সীতেনপি রুপ্পতীতিআদীসু সীতেন তাৰ রুপ্পনং লোকন্তরিকনিরযে পাকটং. তিণ্ণং তিণ্ণঞ্হি চক্কৰাল়ানং অন্তরে একেকো লোকন্তরিকনিরযো নাম হোতি অট্ঠযোজনসহস্সপ্পমাণো. যস্স নেৰ হেট্ঠা পথৰী অত্থি, ন উপরি চন্দিমসূরিযদীপমণিআলোকো, নিচ্চন্ধকারো. তত্থ নিব্বত্তসত্তানং তিগাৰুতো অত্তভাৰো হোতি, তে ৰগ্গুলিযো ৰিয পব্বতপাদে দীঘপুথুলেহি নখেহি লগ্গিত্ৰা অৰংসিরা ওলম্বন্তি. যদা সংসপ্পন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হত্থপাসাগতা হোন্তি, অথ ‘‘ভক্খো নো লদ্ধো’’তি? মঞ্ঞমানা তত্থ ব্যাৰটা ৰিপরিৰত্তিত্ৰা লোকসন্ধারকে উদকে পতন্তি, ৰাতে পহরন্তেপি মধুকফলানি ৰিয ছিজ্জিত্ৰা উদকে পতন্তি, পতিতমত্তাৰ অচ্চন্তখারে উদকে তত্ততেলে পতিতপিট্ঠপিণ্ডি ৰিয পটপটাযমানা ৰিলীযন্তি. এৰং সীতেন রুপ্পনং লোকন্তরিকনিরযে পাকটং. মহিংসকরট্ঠাদীসুপি হিমপাতসীতলেসু পদেসেসু এতং পাকটমেৰ. তত্থ হি সত্তা সীতেন ভিন্নসরীরা জীৰিতক্খযম্পি পাপুণন্তি.

উণ্হেন রুপ্পনং অৰীচিমহানিরযে পাকটং হোতি. জিঘচ্ছায রুপ্পনং পেত্তিৰিসযে চেৰ দুব্ভিক্খকালে চ পাকটং. পিপাসায রুপ্পনং কালকঞ্জিকাদীসু পাকটং. একো কির কালকঞ্জিকঅসুরো পিপাসং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো যোজনগম্ভীরৰিত্থারং মহাগঙ্গং ওতরি, তস্স গতগতট্ঠানে উদকং ছিজ্জতি, ধূমো উগ্গচ্ছতি, তত্তে পিট্ঠিপাসাণে চঙ্কমনকালো ৰিয হোতি. তস্স উদকসদ্দং সুত্ৰা ইতো চিতো চ ৰিচরন্তস্সেৰ রত্তি ৰিভাযি. অথ নং পাতোৰ ভিক্খাচারং গচ্ছন্তা তিংসমত্তা পিণ্ডচারিকভিক্খূ দিস্ৰা ‘‘কো নাম ত্ৰং সপ্পুরিসা’’তি? পুচ্ছিংসু. ‘‘পেতোহমস্মি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পরিযেসসী’’তি? ‘‘পানীযং, ভন্তে’’তি. ‘‘অযং গঙ্গা পরিপুণ্ণা, কিং ত্ৰং ন পস্সসী’’তি? ‘‘ন উপকপ্পতি, ভন্তে’’তি. তেন হি গঙ্গাপিট্ঠে নিপজ্জ, মুখে তে পানীযং আসিঞ্চিস্সামা’’তি. সো ৰালিকাপুল়িনে উত্তানো নিপজ্জি. ভিক্খূ তিংসমত্তে পত্তে নীহরিত্ৰা উদকং আহরিত্ৰা তস্স মুখে আসিঞ্চিংসু. তেসং তথা করোন্তানংযেৰ ৰেলা উপকট্ঠা জাতা. ততো ‘‘ভিক্খাচারকালো অম্হাকং সপ্পুরিস, কচ্চি তে অস্সাদমত্তা লদ্ধা’’তি আহংসু. পেতো ‘‘সচে মে, ভন্তে, তিংসমত্তানং অয্যানং তিংসপত্তেহি আসিত্তউদকতো অড্ঢপসতমত্তম্পি পরগলং গতং, পেতত্তভাৰতো মোক্খো মা হোতূ’’তি আহ. এৰং পিপাসায রুপ্পনং পেত্তিৰিসযে পাকটং.

ডংসাদীহি রুপ্পনং ডংসমক্খিকাদিবহুলেসু পদেসেসু পাকটং. এত্থ চ ডংসাতি পিঙ্গলমক্খিকা. মকসাতি মকসাৰ. ৰাতাতি কুচ্ছিৰাতপিট্ঠিৰাতাদিৰসেন ৰেদিতব্বা. সরীরস্মিঞ্হি ৰাতরোগো উপ্পজ্জিত্ৰা হত্থপাদপিট্ঠিআদীনি ভিন্দতি, কাণং করোতি, খুজ্জং করোতি, পীঠসপ্পিং করোতি. আতপোতি সূরিযাতপো. তেন রুপ্পনং মরুকন্তারাদীসু পাকটং. একা কির ইত্থী মরুকন্তারে রত্তিং সত্থতো ওহীনা দিৰা সূরিযে উগ্গচ্ছন্তে ৰালিকায তপ্পমানায পাদে ঠপেতুং অসক্কোন্তী সীসতো পচ্ছিং ওতারেত্ৰা অক্কমি. কমেন পচ্ছিযা উণ্হাভিতত্তায ঠাতুং অসক্কোন্তী তস্সা উপরি সাটকং ঠপেত্ৰা অক্কমি. তস্মিম্পি সন্তত্তে অত্তনো অঙ্কেন গহিতপুত্তকং অধোমুখং নিপজ্জাপেত্ৰা কন্দন্তংযেৰ অক্কমিত্ৰা সদ্ধিং তেন তস্মিংযেৰ ঠানে উণ্হাভিতত্তা কালমকাসি.

সরীসপাতি যে কেচি দীঘজাতিকা সরন্তা গচ্ছন্তি. তেসং সম্ফস্সেন রুপ্পনং আসীৰিসদট্ঠকাদীনং ৰসেন ৰেদিতব্বং. ইতি ভগৰতা যানি ইমানি সামঞ্ঞপচ্চত্তৰসেন ধম্মানং দ্ৰে লক্খণানি, তেসু রূপক্খন্ধস্স তাৰ পচ্চত্তলক্খণং দস্সিতং. রূপক্খন্ধস্সেৰ হি এতং, ন ৰেদনাদীনং, তস্মা পচ্চত্তলক্খণন্তি ৰুচ্চতি. অনিচ্চদুক্খানত্তলক্খণং পন ৰেদনাদীনম্পি হোতি, তস্মা তং সামঞ্ঞলক্খণন্তি ৰুচ্চতি.

কিঞ্চ, ভিক্খৰে, ৰেদনং ৰদেথাতিআদীসু পুরিমসদিসং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. যং পন পুরিমেন অসদিসং, তস্সাযং ৰিভাৰনা – সুখম্পি ৰেদযতীতি সুখং আরম্মণং ৰেদেতি অনুভৰতি. পরতো পদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. কথং পনেতং আরম্মণং সুখং দুক্খং অদুক্খমসুখং নাম জাতন্তি? সুখাদীনং পচ্চযতো. স্ৰাযমত্থো ‘‘যস্মা চ খো, মহালি, রূপং সুখং সুখানুপতিতং সুখাৰক্কন্ত’’ন্তি ইমস্মিং মহালিসুত্তে (সং. নি. ৩.৬০) আগতোযেৰ. ৰেদযতীতি এত্থ চ ৰেদনাৰ ৰেদযতি, ন অঞ্ঞো সত্তো ৰা পুগ্গলো ৰা. ৰেদনা হি ৰেদযিতলক্খণা, তস্মা ৰত্থারম্মণং পটিচ্চ ৰেদনাৰ ৰেদযতীতি. এৰমিধ ভগৰা ৰেদনাযপি পচ্চত্তলক্খণমেৰ ভাজেত্ৰা দস্সেসি.

নীলম্পি সঞ্জানাতীতি নীলপুপ্ফে ৰা ৰত্থে ৰা পরিকম্মং কত্ৰা উপচারং ৰা অপ্পনং ৰা পাপেন্তো সঞ্জানাতি. অযঞ্হি সঞ্ঞা নাম পরিকম্মসঞ্ঞাপি উপচারসঞ্ঞাপি অপ্পনাসঞ্ঞাপি ৰট্টতি, নীলং নীলন্তি উপ্পজ্জনসঞ্ঞাপি ৰট্টতিযেৰ. পীতকাদীসুপি এসেৰ নযো. ইধাপি ভগৰা সঞ্জাননলক্খণায সঞ্ঞায পচ্চত্তলক্খণমেৰ ভাজেত্ৰা দস্সেসি.

রূপং রূপত্তায সঙ্খতমভিসঙ্খরোন্তীতি যথা যাগুমেৰ যাগুত্তায, পূৰমেৰ পূৰত্তায পচতি নাম, এৰং পচ্চযেহি সমাগন্ত্ৰা কতভাৰেন সঙ্খতন্তি লদ্ধনামং রূপমেৰ রূপত্তায যথা অভিসঙ্খতং রূপং নাম হোতি, তথত্তায রূপভাৰায অভিসঙ্খরোতি আযূহতি সম্পিণ্ডেতি, নিপ্ফাদেতীতি অত্থো. ৰেদনাদীসুপি এসেৰ নযো. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – অত্তনা সহ জাযমানং রূপং সম্পযুত্তে চ ৰেদনাদযো ধম্মে অভিসঙ্খরোতি নিব্বত্তেতীতি. ইধাপি ভগৰা চেতযিতলক্খণস্স সঙ্খারস্স পচ্চত্তলক্খণমেৰ ভাজেত্ৰা দস্সেসি.

অম্বিলম্পি ৰিজানাতীতি অম্বঅম্বাটকমাতুলুঙ্গাদিঅম্বিলং ‘‘অম্বিল’’ন্তি ৰিজানাতি. এসেৰ নযো সব্বপদেসু. অপি চেত্থ তিত্তকন্তি নিম্বপটোলাদিনানপ্পকারং কটুকন্তি পিপ্পলিমরিচাদিনানপ্পকারং. মধুরন্তি সপ্পিফাণিতাদিনানপ্পকারং. খারিকন্তি ৰাতিঙ্গণনাল়িকের চতুরস্সৰল্লিৰেত্তঙ্কুরাদিনানপ্পকারং. অখারিকন্তি যং ৰা তং ৰা ফলজাতং কারপণ্ণাদিমিস্সকপণ্ণং. লোণিকন্তি লোণযাগুলোণমচ্ছলোণভত্তাদিনানপ্পকারং. অলোণিকন্তিঅলোণযাগুঅলোণমচ্ছঅলোণভত্তাদিনানপ্পকারং. তস্মা ৰিঞ্ঞাণন্তি ৰুচ্চতীতি যস্মা ইমং অম্বিলাদিভেদং অঞ্ঞমঞ্ঞৰিসিট্ঠেন অম্বিলাদিভাৰেন জানাতি, তস্মা ৰিঞ্ঞাণন্তি ৰুচ্চতীতি. এৰমিধাপি ভগৰা ৰিজাননলক্খণস্স ৰিঞ্ঞাণস্স পচ্চত্তলক্খণমেৰ ভাজেত্ৰা দস্সেসি.

যস্মা পন আরম্মণস্স আকারসণ্ঠানগহণৰসেন সঞ্ঞা পাকটা হোতি, তস্মা সা চক্খুদ্ৰারে ৰিভত্তা. যস্মা ৰিনাপি আকারসণ্ঠানা আরম্মণস্স পচ্চত্তভেদগহণৰসেন ৰিঞ্ঞাণং পাকটং হোতি, তস্মা তং জিৰ্হাদ্ৰারে ৰিভত্তং. ইমেসং পন সঞ্ঞাৰিঞ্ঞাণপঞ্ঞানং অসম্মোহতো সভাৰসল্লক্খণত্থং সঞ্জানাতি, ৰিজানাতি, পজানাতীতি এত্থ ৰিসেসা ৰেদিতব্বা. তত্থ উপসগ্গমত্তমেৰ ৰিসেসো, জানাতীতি পদং পন অৰিসেসো. তস্সপি জাননট্ঠেন ৰিসেসো ৰেদিতব্বো. সঞ্ঞা হি নীলাদিৰসেন আরম্মণসঞ্জাননমত্তমেৰ, অনিচ্চং দুক্খমনত্তাতি লক্খণপটিৰেধং পাপেতুং ন সক্কোতি. ৰিঞ্ঞাণং নীলাদিৰসেন আরম্মণঞ্চেৰ জানাতি, অনিচ্চাদিৰসেন লক্খণপটিৰেধঞ্চ পাপেতি, উস্সক্কিত্ৰা পন মগ্গপাতুভাৰং পাপেতুং ন সক্কোতি. পঞ্ঞা নীলাদিৰসেন আরম্মণম্পি জানাতি, অনিচ্চাদিৰসেন লক্খণপটিৰেধম্পি পাপেতি, উস্সক্কিত্ৰা মগ্গপাতুভাৰম্পি পাপেতি.

যথা হি হেরঞ্ঞিকফলকে কহাপণরাসিম্হি কতে অজাতবুদ্ধিদারকো গামিকপুরিসো মহাহেরঞ্ঞিকোতি তীসু জনেসু ওলোকেত্ৰা ঠিতেসু অজাতবুদ্ধিদারকো কহাপণানং চিত্তৰিচিত্তচতুরস্সমণ্ডলাদিভাৰমেৰ জানাতি, ‘‘ইদং মনুস্সানং উপভোগপরিভোগং রতনসম্মত’’ন্তি ন জানাতি. গামিকপুরিসো চিত্তাদিভাৰঞ্চ জানাতি, মনুস্সানং উপভোগপরিভোগরতনসম্মতভাৰঞ্চ, ‘‘অযং কূটো, অযং ছেকো, অযং করটো, অযং সণ্হো’’তি ন জানাতি. মহাহেরঞ্ঞিকো চিত্তাদিভাৰম্পি রতনসম্মতভাৰম্পি কূটাদিভাৰম্পি জানাতি. জানন্তো চ পন রূপং দিস্ৰাপি সদ্দং সুত্ৰাপি গন্ধং ঘাযিত্ৰাপি রসং সাযিত্ৰাপি হত্থেন গরুলহুভাৰং উপধারেত্ৰাপি ‘‘অসুকগামে কতো’’তিপি জানাতি, ‘‘অসুকনিগমে অসুকনগরে অসুকপব্বতচ্ছাযায অসুকনদীতীরে কতো’’তিপি, ‘‘অসুকাচরিযেন কতো’’তিপি জানাতি. এৰমেৰ সঞ্ঞা অজাতবুদ্ধিদারকস্স কহাপণদস্সনং ৰিয নীলাদিৰসেন আরম্মণমত্তমেৰ জানাতি. ৰিঞ্ঞাণং গামিকপুরিসস্স কহাপণদস্সনং ৰিয নীলাদিৰসেন আরম্মণম্পি জানাতি, অনিচ্চাদিৰসেন লক্খণপটিৰেধম্পি পাপেতি. পঞ্ঞা মহাহেরঞ্ঞিকস্স কহাপণদস্সনং ৰিয নীলাদিৰসেন আরম্মণম্পি জানাতি, অনিচ্চাদিৰসেন লক্খণপটিৰেধম্পি পাপেতি, উস্সক্কিত্ৰা মগ্গপাতুভাৰম্পি পাপেতি.

সো পন নেসং ৰিসেসো দুপ্পটিৰিজ্ঝো. তেনাহ আযস্মা নাগসেনো –

‘‘দুক্করং, মহারাজ, ভগৰতা কতন্তি. কিং, ভন্তে নাগসেন, ভগৰতা দুক্করং কতন্তি? দুক্করং, মহারাজ, ভগৰতা কতং, ইমেসং অরূপীনং চিত্তচেতসিকানং ধম্মানং একারম্মণে ৰত্তমানানং ৰৰত্থানং অক্খাতং ‘অযং ফস্সো, অযং ৰেদনা, অযং সঞ্ঞা, অযং চেতনা, ইদং চিত্ত’’’ন্তি (মি. প. ২.৭.১৬).

যথা হি তিলতেলং সাসপতেলং মধুকতেলং এরণ্ডকতেলং ৰসাতেলন্তি ইমানি পঞ্চ তেলানি একচাটিযং পক্খিপিত্ৰা দিৰসং যমকমন্থে হি মন্থেত্ৰা ততো ‘‘ইদং তিলতেলং, ইদং সাসপতেল’’ন্তি একেকস্স পাটিযেক্কং উদ্ধরণং নাম দুক্করং, ইদং ততো দুক্করতরং. ভগৰা পন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স সুপ্পটিৰিদ্ধত্তা ধম্মিস্সরো ধম্মরাজা ইমেসং অরূপীনং ধম্মানং একারম্মণে ৰত্তমানানং ৰৰত্থানং অকাসি. পঞ্চন্নং মহানদীনং সমুদ্দং পৰিট্ঠট্ঠানে ‘‘ইদং গঙ্গায উদকং, ইদং যমুনাযা’’তি এৰং পাটিযেক্কং উদকুদ্ধরণেনাপি অযমত্থো ৰেদিতব্বো.

ইতি পঠমপব্বেন সুঞ্ঞতং, দুতিযেন সুঞ্ঞতালক্খণন্তি দ্ৰীহি পব্বেহি অনত্তলক্খণং কথেত্ৰা ইদানি দুক্খলক্খণং দস্সেতুং তত্র, ভিক্খৰেতিআদিমাহ. তত্থ খজ্জামীতি ন রূপং সুনখো ৰিয মংসং লুঞ্চিত্ৰা লুঞ্চিত্ৰা খাদতি, যথা পন কিলিট্ঠৰত্থনিৰত্থো ততোনিদানং পীল়ং সন্ধায ‘‘খাদতি মং ৰত্থ’’ন্তি ভণতি, এৰমিদম্পি পীল়ং উপ্পাদেন্তং খাদতি নামাতি ৰেদিতব্বং. পটিপন্নো হোতীতি সীলং আদিং কত্ৰা যাৰ অরহত্তমগ্গা পটিপন্নো হোতি. যো পনেত্থ বলৰঞাণো তিক্খবুদ্ধি ঞাণুত্তরো যোগাৰচরো পধানভূমিযং ৰাযমন্তো খাণুনা ৰা কণ্টকেন ৰা ৰিদ্ধো আৰুধেন ৰা পহটো ব্যগ্ঘাদীহি ৰা গহেত্ৰা খজ্জমানো তং ৰেদনং অব্বোহারিকং কত্ৰা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসন্তো অরহত্তমেৰ গণ্হাতি, অযং ৰেদনায নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো নাম ৰুচ্চতি পীতমল্লত্থেরো ৰিয কুটুম্বিযপুত্তমহাতিস্সত্থেরো ৰিয ৰত্তনিঅটৰিযং তিংসমত্তানং ভিক্খূনং অঞ্ঞতরো ব্যগ্ঘমুখে নিপন্নভিক্খু ৰিয কণ্টকেন ৰিদ্ধত্থেরো ৰিয চ.

দ্ৰাদসসু কির ভিক্খূসু ঘণ্টিং পহরিত্ৰা অরঞ্ঞে পধানমনুযুঞ্জন্তেসু একো সূরিযে অত্থঙ্গতমত্তেযেৰ ঘণ্টিং পহরিত্ৰা চঙ্কমং ওরুয্হ চঙ্কমন্তো তিরিযং নিম্মথেন্তো তিণপটিচ্ছন্নং কণ্টকং অক্কমি. কণ্টকো পিট্ঠিপাদেন নিক্খন্তো. তত্তফালেন ৰিনিৰিদ্ধকালো ৰিয ৰেদনা ৰত্ততি. থেরো চিন্তেসি – ‘‘কিং ইমং কণ্টকং উদ্ধরামি, উদাহু পকতিযা ৰিজ্ঝিত্ৰা ঠিতকণ্টক’’ন্তি? তস্স এৰমহোসি – ‘‘ইমিনা কণ্টকেন ৰিদ্ধত্তা নিরযাদীসু ভযং নাম নত্থি, পকতিযা ৰিজ্ঝিত্ৰা ঠিতকণ্টকংযেৰা’’তি. সো তং ৰেদনং অব্বোহারিকং কত্ৰা সব্বরত্তিং চঙ্কমিত্ৰা ৰিভাতায রত্তিযা অঞ্ঞস্স সঞ্ঞং অদাসি. সো আগন্ত্ৰা ‘‘কিং, ভন্তে’’তি পুচ্ছি? ‘‘কণ্টকেনম্হি, আৰুসো, ৰিদ্ধো’’তি. ‘‘কায ৰেলায, ভন্তে’’তি? ‘‘সাযমেৰ, আৰুসো’’তি. ‘‘কস্মা ন অম্হে পক্কোসিত্থ, কণ্টকং উদ্ধরিত্ৰা তত্থ তেলম্পি সিঞ্চেয্যামা’’তি? ‘‘পকতিযা ৰিজ্ঝিত্ৰা ঠিতকণ্টকমেৰ উদ্ধরিতুং ৰাযমিম্হা, আৰুসো’’তি. ‘‘সক্কুণিত্থ, ভন্তে, উদ্ধরিতু’’ন্তি. ‘‘একদেসমত্তেন মে, আৰুসো, উদ্ধটো’’তি. সেসৰত্থূনি দীঘমজ্ঝিমট্ঠকথাসু (দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৭৩; ম. নি. অট্ঠ. ১.১০৬) সতিপট্ঠানসুত্তনিদ্দেসে ৰিত্থারিতানেৰ.

তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰেতি কস্মা আরদ্ধং? ইমস্মিং পব্বে দুক্খলক্খণমেৰ কথিতং, ন অনিচ্চলক্খণং. তং দস্সেতুং ইদমারদ্ধং. তীণি লক্খণানি সমোধানেত্ৰা দস্সেতুম্পি আরদ্ধমেৰ. অপচিনাতি নো আচিনাতীতি ৰট্টং ৰিনাসেতি, নেৰ চিনাতি. পজহতি ন উপাদিযতীতি তদেৰ ৰিস্সজ্জেতি, ন গণ্হাতি. ৰিসিনেতি ন উস্সিনেতীতি ৰিকিরতি ন সম্পিণ্ডেতি. ৰিধূপেতি ন সন্ধূপেতীতি নিব্বাপেতি ন জালাপেতি.

এৰং পস্সং, ভিক্খৰেতি ইদং কস্মা আরদ্ধং? ৰট্টং ৰিনাসেত্ৰা ঠিতং মহাখীণাসৰং দস্সেস্সামীতি আরদ্ধং. এত্তকেন ৰা ঠানেন ৰিপস্সনা কথিতা, ইদানি সহ ৰিপস্সনায চত্তারো মগ্গে দস্সেতুং ইদং আরদ্ধং. অথ ৰা এত্তকেন ঠানেন পঠমমগ্গো কথিতো, ইদানি সহ ৰিপস্সনায তযো মগ্গে দস্সেতুং ইদমারদ্ধং. এত্তকেন ৰা ঠানেন তীণি মগ্গানি কথিতানি, ইদানি সহ ৰিপস্সনায অরহত্তমগ্গং দস্সেতুম্পি ইদং আরদ্ধমেৰ.

সপজাপতিকাতি সদ্ধিং পজাপতিনা দেৰরাজেন. আরকাৰ নমস্সন্তীতি দূরতোৰ নমস্সন্তি, দূরেপি ঠিতং নমস্সন্তিযেৰ আযস্মন্তং নীতত্থেরং ৰিয.

থেরো কির পুপ্ফচ্ছড্ডককুলতো নিক্খম্ম পব্বজিতো, খুরগ্গেযেৰ অরহত্তং পত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অহং অজ্জেৰ পব্বজিতো অজ্জেৰ মে পব্বজিতকিচ্চং মত্থকং পত্তং, চতুপচ্চযসন্তোসভাৰনারামমণ্ডিতং মহাঅরিযৰংসপটিপদং পূরেস্সামী’’তি. সো পংসুকূলত্থায সাৰত্থিং পৰিসিত্ৰা চোল়কং পরিযেসন্তো ৰিচরি. অথেকো মহাব্রহ্মা সমাপত্তিতো ৰুট্ঠায মনুস্সপথং ওলোকেন্তো থেরং দিস্ৰা – ‘‘অজ্জেৰ পব্বজিত্ৰা অজ্জেৰ খুরগ্গে অরহত্তং পত্ৰা মহাঅরিযৰংসপটিপদং পূরেতুং চোল়কং পরিযেসতী’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানো অট্ঠাসি. তমঞ্ঞো মহাব্রহ্মা দিস্ৰা ‘‘কং নমস্সসী’’তি? পুচ্ছি. নীতত্থেরং নমস্সামীতি. কিং কারণাতি? অজ্জেৰ পব্বজিত্ৰা অজ্জেৰ খুরগ্গে অরহত্তং পত্ৰা মহাঅরিযৰংসপটিপদং পূরেতুং চোল়কং পরিযেসতীতি. সোপি নং নমস্সমানো অট্ঠাসি. অথঞ্ঞো, অথঞ্ঞোতি সত্তসতা মহাব্রহ্মানো নমস্সমানা অট্ঠংসু. তেন ৰুত্তং –

‘‘তা দেৰতা সত্তসতা উল়ারা,

ব্রহ্মা ৰিমানা অভিনিক্খমিত্ৰা;

নীতং নমস্সন্তি পসন্নচিত্তা,

‘খীণাসৰো গণ্হতি পংসুকূলং’’’.

‘‘তা দেৰতা সত্তসতা উল়ারা,

ব্রহ্মা ৰিমানা অভিনিক্খমিত্ৰা;

নীতং নমস্সন্তি পসন্নচিত্তা,

‘খীণাসৰো কযিরতি পংসুকূলং’’’.

‘‘‘খীণাসৰো ধোৰতি পংসুকূলং’;

‘খীণাসৰো রজতি পংসুকূলং’;

‘খীণাসৰো পারুপতি পংসকূল’’’ন্তি.

ইতি ভগৰা ইমস্মিং সুত্তে দেসনং তীহি ভৰেহি ৰিনিৰত্তেত্ৰা অরহত্তস্স কূটং গণ্হি. দেসনাপরিযোসানে পঞ্চসতা ভিক্খূ অরহত্তে পতিট্ঠহিংসু. সত্তমং.