২. দেৰদহসুত্তৰণ্ণনা

২. দুতিযে দেৰদহন্তি দেৰা ৰুচ্চন্তি রাজানো, তেসং মঙ্গলদহো, সযংজাতো ৰা সো দহোতি, তস্মা ‘‘দেৰদহো’’তি ৰুত্তো. তস্স অৰিদূরে নিগমো দেৰদহন্ত্ৰেৰ নপুংসকলিঙ্গৰসেন সঙ্খং গতো. পচ্ছাভূমগমিকাতি পচ্ছাভূমং অপরদিসাযং নিৰিট্ঠং জনপদং গন্তুকামা. নিৰাসন্তি তেমাসং ৰস্সাৰাসং. অপলোকিতোতি আপুচ্ছিতো. অপলোকেথাতি আপুচ্ছথ. কস্মা থেরং আপুচ্ছাপেতি? তে সভারে কাতুকামতায. যো হি একৰিহারে ৰসন্তোপি সন্তিকং ন গচ্ছতি পক্কমন্তো অনাপুচ্ছা পক্কমতি, অযং নিব্ভারো নাম. যো একৰিহারে ৰসন্তোপি আগন্ত্ৰা পস্সতি, পক্কমন্তো আপুচ্ছতি, অযং সভারো নাম. ইমেপি ভিক্খূ ভগৰা ‘‘এৰমিমে সীলাদীহি ৰড্ঢিস্সন্তী’’তি সভারে কাতুকামো আপুচ্ছাপেতি.

পণ্ডিতোতি ধাতুকোসল্লাদিনা চতুব্বিধেন পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. অনুগ্গাহকোতি আমিসানুগ্গহেন চ ধম্মানুগ্গহেন চাতি দ্ৰীহিপি অনুগ্গহেহি অনুগ্গাহকো. থেরো কির অঞ্ঞে ভিক্খূ ৰিয পাতোৰ পিণ্ডায অগন্ত্ৰা সব্বভিক্খূসু গতেসু সকলং সঙ্ঘারামং অনুৰিচরন্তো অসম্মট্ঠট্ঠানং সম্মজ্জতি, অছড্ডিতং কচৰরং ছড্ডেতি, সঙ্ঘারামে দুন্নিক্খিত্তানি মঞ্চপীঠদারুভণ্ডমত্তিকাভণ্ডানি পটিসামেতি. কিং কারণা? ‘‘মা অঞ্ঞতিত্থিযা ৰিহারং পৰিট্ঠা দিস্ৰা পরিভৰং অকংসূ’’তি. ততো গিলানসালং গন্ত্ৰা গিলানে অস্সাসেত্ৰা ‘‘কেনত্থো’’তি পুচ্ছিত্ৰা যেন অত্থো হোতি, তদত্থং তেসং দহরসামণেরে আদায ভিক্খাচারৰত্তেন ৰা সভাগট্ঠানে ৰা ভেসজ্জং পরিযেসিত্ৰা তেসং দত্ৰা, ‘‘গিলানুপট্ঠানং নাম বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধেহি ৰণ্ণিতং, গচ্ছথ সপ্পুরিসা অপ্পমত্তা হোথা’’তি তে পেসেত্ৰা সযং পিণ্ডায চরিত্ৰা উপট্ঠাককুলে ৰা ভত্তকিচ্চং কত্ৰা ৰিহারং গচ্ছতি. ইদং তাৰস্স নিবদ্ধৰাসট্ঠানে আচিণ্ণং.

ভগৰতি পন চারিকং চরমানে ‘‘অহং অগ্গসাৰকো’’তি উপাহনং আরুয্হ ছত্তং গহেত্ৰা পুরতো পুরতো ন গচ্ছতি. যে পন তত্থ মহল্লকা ৰা আবাধিকা ৰা অতিদহরা ৰা, তেসং রুজ্জনট্ঠানানি তেলেন মক্খাপেত্ৰা পত্তচীৰরং অত্তনো দহরসামণেরেহি গাহাপেত্ৰা তংদিৰসং ৰা দুতিযদিৰসং ৰা তে গণ্হিত্ৰাৰ গচ্ছতি. একদিৰসঞ্হি তঞ্ঞেৰ আযস্মন্তং অতিৰিকালে সম্পত্তত্তা সেনাসনং অলভিত্ৰা, চীৰরকুটিযং নিসিন্নং দিস্ৰা, সত্থা পুনদিৰসে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা, হত্থিৰানরতিত্তিরৰত্থুং কথেত্ৰা, ‘‘যথাৰুড্ঢং সেনাসনং দাতব্ব’’ন্তি সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেসি. এৰং তাৰেস আমিসানুগ্গহেন অনুগ্গণ্হাতি. ওৰদন্তো পনেস সতৰারম্পি সহস্সৰারম্পি তাৰ ওৰদতি, যাৰ সো পুগ্গলো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাতি, অথ নং ৰিস্সজ্জেত্ৰা অঞ্ঞং ওৰদতি. ইমিনা নযেন ওৰদতো চস্স ওৰাদে ঠত্ৰা অরহত্তং পত্তা গণনপথং অতিক্কন্তা. এৰং ধম্মানুগ্গহেন অনুগ্গণ্হাতি.

পচ্চস্সোসুন্তি তে ভিক্খূ ‘‘অম্হাকং নেৰ উপজ্ঝাযো, ন আচরিযো ন সন্দিট্ঠসম্ভত্তো. কিং তস্স সন্তিকে করিস্সামা’’তি? তুণ্হীভাৰং অনাপজ্জিত্ৰা ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি সত্থু ৰচনং সম্পটিচ্ছিংসু. এল়গলাগুম্বেতি গচ্ছমণ্ডপকে. সো কির এল়গলাগুম্বো ধুৰসলিলট্ঠানে জাতো. অথেত্থ চতূহি পাদেহি মণ্ডপং কত্ৰা তস্স উপরি তং গুম্বং আরোপেসুং, সো তং মণ্ডপং ছাদেসি. অথস্স হেট্ঠা ইট্ঠকাহি পরিচিনিত্ৰা ৰালিকং ওকিরিত্ৰা আসনং পঞ্ঞাপযিংসু. সীতলং দিৰাট্ঠানং উদকৰাতো ৰাযতি. থেরো তস্মিং নিসীদি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘এল়গলাগুম্বে’’তি.

নানাৰেরজ্জগতন্তি একস্স রঞ্ঞো রজ্জতো নানাৰিধং রজ্জগতং. ৰিরজ্জন্তি অঞ্ঞং রজ্জং. যথা হি সদেসতো অঞ্ঞো ৰিদেসো, এৰং নিৰুত্থরজ্জতো অঞ্ঞং রজ্জং ৰিরজ্জং নাম, তং ৰেরজ্জন্তি ৰুত্তং. খত্তিযপণ্ডিতাতি বিম্বিসারকোসলরাজাদযো পণ্ডিতরাজানো. ব্রাহ্মণপণ্ডিতাতি চঙ্কীতারুক্খাদযো পণ্ডিতব্রাহ্মণা. গহপতিপণ্ডিতাতি চিত্তসুদত্তাদযো পণ্ডিতগহপতযো. সমণপণ্ডিতাতি সভিযপিলোতিকাদযো পণ্ডিতপরিব্বাজকা. ৰীমংসকাতি অত্থগৰেসিনো. কিংৰাদীতি কিং অত্তনো দস্সনং ৰদতি, কিং লদ্ধিকোতি অত্থো. কিমক্খাযীতি কিং সাৰকানং ওৰাদানুসাসনিং আচিক্খতি? ধম্মস্স চানুধম্মন্তি ভগৰতা ৰুত্তব্যাকরণস্স অনুব্যাকরণং. সহধম্মিকোতি সকারণো. ৰাদানুৰাদোতি ভগৰতা ৰুত্তৰাদস্স অনুৰাদো. ‘‘ৰাদানুপাতো’’তিপি পাঠো, সত্থু ৰাদস্স অনুপাতো অনুপতনং, অনুগমনন্তি অত্থো. ইমিনাপি ৰাদং অনুগতো ৰাদোযেৰ দীপিতো হোতি.

অৰিগতরাগস্সাতিআদীসু তণ্হাৰসেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. তণ্হা হি রজ্জনতো রাগো, ছন্দিযনতো ছন্দো, পিযাযনট্ঠেন পেমং, পিৰিতুকামট্ঠেন পিপাসা, অনুদহনট্ঠেন পরিল়াহোতি ৰুচ্চতি. অকুসলে চাৰুসো, ধম্মেতিআদি কস্মা আরদ্ধং? পঞ্চসু খন্ধেসু অৰীতরাগস্স আদীনৰং, ৰীতরাগস্স চ আনিসংসং দস্সেতুং. তত্র অৰিঘাতোতি নিদ্দুক্খো. অনুপাযাসোতি নিরুপতাপো. অপরিল়াহোতি নিদ্দাহো. এৰং সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. দুতিযং.