৩. হালিদ্দিকানিসুত্তৰণ্ণনা

৩. ততিযে অৰন্তীসূতি অৰন্তিদক্খিণাপথসঙ্খাতে অৰন্তিরট্ঠে. কুররঘরেতি এৰংনামকে নগরে. পপাতেতি একতো পপাতে. তস্স কির পব্বতস্স একং পস্সং ছিন্দিত্ৰা পাতিতং ৰিয অহোসি. ‘‘পৰত্তে’’তিপি পাঠো, নানাতিত্থিযানং লদ্ধিপৰত্তট্ঠানেতি অত্থো. ইতি থেরো তস্মিং রট্ঠে তং নগরং নিস্সায তস্মিং পব্বতে ৰিহরতি. হালিদ্দিকানীতি এৰংনামকো. অট্ঠকৰগ্গিযে মাগণ্ডিযপঞ্হেতি অট্ঠকৰগ্গিকম্হি মাগণ্ডিযপঞ্হো নাম অত্থি, তস্মিং পঞ্হে. রূপধাতূতি রূপক্খন্ধো অধিপ্পেতো. রূপধাতুরাগৰিনিবদ্ধন্তি রূপধাতুম্হি রাগেন ৰিনিবদ্ধং. ৰিঞ্ঞাণন্তি কম্মৰিঞ্ঞাণং. ওকসারীতি গেহসারী আলযসারী.

কস্মা পনেত্থ ‘‘ৰিঞ্ঞাণধাতু খো, গহপতী’’তি ন ৰুত্তন্তি? সম্মোহৰিঘাতত্থং. ‘‘ওকো’’তি হি অত্থতো পচ্চযো ৰুচ্চতি, পুরেজাতঞ্চ কম্মৰিঞ্ঞাণং পচ্ছাজাতস্স কম্মৰিঞ্ঞাণস্সপি ৰিপাকৰিঞ্ঞাণস্সপি ৰিপাকৰিঞ্ঞাণঞ্চ ৰিপাকৰিঞ্ঞাণস্সপি কম্মৰিঞ্ঞাণস্সপি পচ্চযো হোতি, তস্মা ‘‘কতরং নু খো ইধ ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি? সম্মোহো ভৰেয্য, তস্স ৰিঘাতত্থং তং অগহেত্ৰা অসম্ভিন্নাৰ দেসনা কতা. অপিচ আরম্মণৰসেন চতস্সো অভিসঙ্খারৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো ৰুত্তাতি তা দস্সেতুম্পি ইধ ৰিঞ্ঞাণং ন গহিতং.

উপযুপাদানাতি তণ্হূপযদিট্ঠূপযৰসেন দ্ৰে উপযা, কামুপাদানাদীনি চত্তারি উপাদানানি চ. চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৰেসানুসযাতি অকুসলচিত্তস্স অধিট্ঠানভূতা চেৰ অভিনিৰেসভূতা চ অনুসযভূতা চ. তথাগতস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স. সব্বেসম্পি হি খীণাসৰানং এতে পহীনাৰ, সত্থু পন খীণাসৰভাৰো লোকে অতিপাকটোতি উপরিমকোটিযা এৰং ৰুত্তং. ৰিঞ্ঞাণধাতুযাতি ইধ ৰিঞ্ঞাণং কস্মা গহিতং? কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং. কিলেসা হি ন কেৰলং চতূসুযেৰ খন্ধেসু পহীনা পহীযন্তি, পঞ্চসুপি পহীযন্তিযেৰাতি কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং গহিতং. এৰং খো, গহপতি, অনোকসারী হোতীতি এৰং কম্মৰিঞ্ঞাণেন ওকং অসরন্তেন অনোকসারী নাম হোতি.

রূপনিমিত্তনিকেতৰিসারৰিনিবন্ধাতি রূপমেৰ কিলেসানং পচ্চযট্ঠেন নিমিত্তং, আরম্মণকিরিযসঙ্খাতনিৰাসনট্ঠানট্ঠেন নিকেতন্তি রূপনিমিত্তনিকেতং. ৰিসারো চ ৰিনিবন্ধো চ ৰিসারৰিনিবন্ধা. উভযেনপি হি কিলেসানং পত্থটভাৰো চ ৰিনিবন্ধনভাৰো চ ৰুত্তো, রূপনিমিত্তনিকেতে ৰিসারৰিনিবন্ধাতি রূপনিমিত্তনিকেতৰিসারৰিনিবন্ধা, তস্মা রূপনিমিত্তনিকেতম্হি উপ্পন্নেন কিলেসৰিসারেন চেৰ কিলেসবন্ধনেন চাতি অত্থো. নিকেতসারীতি ৰুচ্চতীতি আরম্মণকরণৰসেন নিৰাসনট্ঠানং সারীতি ৰুচ্চতি. পহীনাতি তে রূপনিমিত্তনিকেতকিলেসৰিসারৰিনিবন্ধা পহীনা.

কস্মা পনেত্থ পঞ্চক্খন্ধা ‘‘ওকা’’তি ৰুত্তা, ছ আরম্মণানি ‘‘নিকেত’’ন্তি? ছন্দরাগস্স বলৰদুব্বলতায. সমানেপি হি এতেসং আলযট্ঠেন ৰিসযভাৰে ওকোতি নিচ্চনিৰাসনট্ঠানগেহমেৰ ৰুচ্চতি, নিকেতন্তি ‘‘অজ্জ অসুকট্ঠানে কীল়িস্সামা’’তি কতসঙ্কেতট্ঠানং নিৰাসট্ঠানং উয্যানাদি. তত্থ যথা পুত্তদারধনধঞ্ঞপুণ্ণগেহে ছন্দরাগো বলৰা হোতি, এৰং অজ্ঝত্তিকেসু খন্ধেসু. যথা পন উয্যানট্ঠানাদীসু ততো দুব্বলতরো হোতি, এৰং বাহিরেসু ছসু আরম্মণেসূতি ছন্দরাগস্স বলৰদুব্বলতায এৰং দেসনা কতাতি ৰেদিতব্বো.

সুখিতেসু সুখিতোতি উপট্ঠাকেসু ধনধঞ্ঞলাভাদিৰসেন সুখিতেসু ‘‘ইদানাহং মনাপং ভোজনং লভিস্সামী’’তি গেহসিতসুখেন সুখিতো হোতি, তেহি পত্তসম্পত্তিং অনুভৰমানো ৰিয চরতি. দুক্খিতেসু দুক্খিতোতি তেসং কেনচিদেৰ কারণেন দুক্খে উপ্পন্নে সযং দ্ৰিগুণেন দুক্খেন দুক্খিতো হোতি. কিচ্চকরণীযেসূতি কিচ্চসঙ্খাতেসু করণীযেসু. তেসু যোগং আপজ্জতীতি উপযোগং সযং তেসং কিচ্চানং কত্তব্বতং আপজ্জতি. কামেসূতি ৰত্থুকামেসু. এৰং খো, গহপতি, কামেহি অরিত্তো হোতীতি এৰং কিলেসকামেহি অরিত্তো হোতি অন্তো কামানং ভাৰেন অতুচ্ছো. সুক্কপক্খো তেসং অভাৰেন রিত্তো তুচ্ছোতি ৰেদিতব্বো.

পুরক্খরানোতি ৰট্টং পুরতো কুরুমানো. এৰংরূপো সিযন্তিআদীসু দীঘরস্সকাল়োদাতাদীসু রূপেসু ‘‘এৰংরূপো নাম ভৰেয্য’’ন্তি পত্থেতি. সুখাদীসু ৰেদনাসু এৰংৰেদনো নাম; নীলসঞ্ঞাদীসু সঞ্ঞাসু এৰং সঞ্ঞো নাম; পুঞ্ঞাভিসঙ্খারাদীসু সঙ্খারেসু এৰংসঙ্খারো নাম; চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীসু ৰিঞ্ঞাণেসু ‘‘এৰং ৰিঞ্ঞাণো নাম ভৰেয্য’’ন্তি পত্থেতি.

অপুরক্খরানোতি ৰট্টং পুরতো অকুরুমানো. সহিতং মে, অসহিতং তেতি তুয্হং ৰচনং অসহিতং অসিলিট্ঠং, ময্হং সহিতং সিলিট্ঠং মধুরপানসদিসং. অধিচিণ্ণং তে ৰিপরাৰত্তন্তি যং তুয্হং দীঘেন কালেন পরিচিতং সুপ্পগুণং, তং মম ৰাদং আগম্ম সব্বং খণেন ৰিপরাৰত্তং নিৰত্তং. আরোপিতো তে ৰাদোতি তুয্হং দোসো মযা আরোপিতো. চর ৰাদপ্পমোক্খাযাতি তং তং আচরিযং উপসঙ্কমিত্ৰা উত্তরি পরিযেসন্তো ইমস্স ৰাদস্স মোক্খায চর আহিণ্ডাহি. নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসীতি অথ সযমেৰ পহোসি, ইধেৰ নিব্বেঠেহীতি. ততিযং.