১. নকুলপিতুসুত্তৰণ্ণনা

১. খন্ধিযৰগ্গস্স পঠমে ভগ্গেসূতি এৰংনামকে জনপদে. সুসুমারগিরেতি সুসুমারগিরনগরে. তস্মিং কির মাপিযমানে সুসুমারো সদ্দমকাসি, তেনস্স ‘‘সুসুমারগির’’ন্ত্ৰেৰ নামং অকংসু. ভেসকল়াৰনেতি ভেসকল়ায নাম যক্খিনিযা অধিৰুত্থত্তা এৰংলদ্ধনামে ৰনে. তদেৰ মিগগণস্স অভযত্থায দিন্নত্তা মিগদাযোতি ৰুচ্চতি. ভগৰা তস্মিং জনপদে তং নগরং নিস্সায তস্মিং ৰনসণ্ডে ৰিহরতি. নকুলপিতাতি নকুলস্স নাম দারকস্স পিতা.

জিণ্ণোতি জরাজিণ্ণো. ৰুড্ঢোতি ৰযোৰুড্ঢো. মহল্লকোতি জাতিমহল্লকো. অদ্ধগতোতি তিযদ্ধগতো. ৰযোঅনুপ্পত্তোতি তেসু তীসু অদ্ধেসু পচ্ছিমৰযং অনুপ্পত্তো. আতুরকাযোতি গিলানকাযো. ইদঞ্হি সরীরং সুৰণ্ণৰণ্ণম্পি নিচ্চপগ্ঘরণট্ঠেন আতুরংযেৰ নাম. ৰিসেসেন পনস্স জরাতুরতা ব্যাধাতুরতা মরণাতুরতাতি তিস্সো আতুরতা হোন্তি. তাসু কিঞ্চাপি এসো মহল্লকত্তা জরাতুরোৰ, অভিণ্হরোগতায পনস্স ব্যাধাতুরতা ইধ অধিপ্পেতা. অভিক্খণাতঙ্কোতি অভিণ্হরোগো নিরন্তররোগো. অনিচ্চদস্সাৰীতি তায আতুরতায ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে আগন্তুং অসক্কোন্তো কদাচিদেৰ দট্ঠুং লভামি, ন সব্বকালন্তি অত্থো. মনোভাৰনীযানন্তি মনৰড্ঢকানং. যেসু হি দিট্ঠেসু কুসলৰসেন চিত্তং ৰড্ঢতি, তে সারিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো মহাথেরা মনোভাৰনীযা নাম. অনুসাসতূতি পুনপ্পুনং সাসতু. পুরিমঞ্হি ৰচনং ওৰাদো নাম, অপরাপরং অনুসাসনী নাম. ওতিণ্ণে ৰা ৰত্থুস্মিং ৰচনং ওৰাদো নাম, অনোতিণ্ণে তন্তিৰসেন ৰা পৰেণিৰসেন ৰা ৰুত্তং অনুসাসনী নাম. অপিচ ওৰাদোতি ৰা অনুসাসনীতি ৰা অত্থতো একমেৰ, ব্যঞ্জনমত্তমেৰ নানং.

আতুরো হাযন্তি আতুরো হি অযং, সুৰণ্ণৰণ্ণো পিযঙ্গুসামোপি সমানো নিচ্চপগ্ঘরণট্ঠেন আতুরোযেৰ. অণ্ডভূতোতি অণ্ডং ৰিয ভূতো দুব্বলো. যথা কুক্কুটণ্ডং ৰা মযূরণ্ডং ৰা গেণ্ডুকং ৰিয গহেত্ৰা খিপন্তেন ৰা পহরন্তেন ৰা ন সক্কা কীল়িতুং, তাৰদেৰ ভিজ্জতি, এৰমযম্পি কাযো কণ্টকেপি খাণুকেপি পক্খলিতস্স ভিজ্জতীতি অণ্ডং ৰিয ভূতোতি অণ্ডভূতো. পরিযোনদ্ধোতি সুখুমেন ছৰিমত্তেন পরিযোনদ্ধো. অণ্ডঞ্হি সারতচেন পরিযোনদ্ধং, তেন ডংসমকসাদযো নিলীযিত্ৰাপি ছৰিং ছিন্দিত্ৰা যূসং পগ্ঘরাপেতুং ন সক্কোন্তি. ইমস্মিং পন ছৰিং ছিন্দিত্ৰা যং ইচ্ছন্তি, তং করোন্তি. এৰং সুখুমায ছৰিযা পরিযোনদ্ধো. কিমঞ্ঞত্র বাল্যাতি বালভাৰতো অঞ্ঞং কিমত্থি? বালোযেৰ অযন্তি অত্থো. তস্মাতি যস্মা অযং কাযো এৰরূপো, তস্মা.

তেনুপসঙ্কমীতি রঞ্ঞো চক্কৰত্তিস্স উপট্ঠানং গন্ত্ৰা অনন্তরং পরিণাযকরতনস্স উপট্ঠানং গচ্ছন্তো রাজপুরিসো ৰিয, সদ্ধম্মচক্কৰত্তিস্স ভগৰতো উপট্ঠানং গন্ত্ৰা, অনন্তরং ধম্মসেনাপতিস্স অপচিতিং কাতুকামো যেনাযস্মা সারিপুত্তো, তেনুপসঙ্কমি. ৰিপ্পসন্নানীতি সুট্ঠু পসন্নানি. ইন্দ্রিযানীতি মনচ্ছট্ঠানি ইন্দ্রিযানি. পরিসুদ্ধোতি নিদ্দোসো. পরিযোদাতোতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. নিরুপক্কিলেসতাযেৰ হি এস পরিযোদাতোতি ৰুত্তো, ন সেতভাৰেন. এতস্স চ পরিযোদাততং দিস্ৰাৰ ইন্দ্রিযানং ৰিপ্পসন্নতং অঞ্ঞাসি. নযগ্গাহপঞ্ঞা কিরেসা থেরস্স.

কথঞ্হি নো সিযাতি কেন কারণেন ন লদ্ধা ভৰিস্সতি? লদ্ধাযেৰাতি অত্থো. ইমিনা কিং দীপেতি? সত্থুৰিস্সাসিকভাৰং. অযং কির সত্থু দিট্ঠকালতো পট্ঠায পিতিপেমং, উপাসিকা চস্স মাতিপেমং পটিলভতি. উভোপি ‘‘মম পুত্তো’’তি সত্থারং ৰদন্তি. ভৰন্তরগতো হি নেসং সিনেহো. সা কির উপাসিকা পঞ্চ জাতিসতানি তথাগতস্স মাতাৰ, সো চ, গহপতি, পিতাৰ অহোসি. পুন পঞ্চ জাতিসতানি উপাসিকা মহামাতা, উপাসকো মহাপিতা, তথা চূল়ামাতা চূল়পিতাতি. এৰং সত্থা দিযড্ঢঅত্তভাৰসহস্সং তেসংযেৰ হত্থে ৰড্ঢিতো. তেনেৰ তে যং নেৰ পুত্তস্স, ন পিতু সন্তিকে কথেতুং সক্কা, তং সত্থু সন্তিকে নিসিন্না কথেন্তি. ইমিনাযেৰ চ কারণেন ভগৰা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং উপাসকানং ৰিস্সাসিকানং যদিদং নকুলপিতা গহপতি, যদিদং নকুলমাতা গহপতানী’’তি (অ. নি. ১.২৫৭) তে এতদগ্গে ঠপেসি. ইতি সো ইমং ৰিস্সাসিকভাৰং পকাসেন্তো কথঞ্হি নো সিযাতি আহ. অমতেন অভিসিত্তোতি নস্সিধ অঞ্ঞং কিঞ্চি ঝানং ৰা ৰিপস্সনা ৰা মগ্গো ৰা ফলং ৰা ‘‘অমতাভিসেকো’’তি দট্ঠব্বো, মধুরধম্মদেসনাযেৰ পন ‘‘অমতাভিসেকো’’তি ৰেদিতব্বো. দূরতোপীতি তিরোরট্ঠাপি তিরোজনপদাপি.

অস্সুতৰা পুথুজ্জনোতি ইদং ৰুত্তত্থমেৰ. অরিযানং অদস্সাৰীতিআদীসু অরিযাতি আরকত্তা কিলেসেহি, অনযে ন ইরিযনতো, অযে ইরিযনতো, সদেৰকেন চ লোকেন অরণীযতো বুদ্ধা চ পচ্চেকবুদ্ধা চ বুদ্ধসাৰকা চ ৰুচ্চন্তি. বুদ্ধা এৰ ৰা ইধ অরিযা. যথাহ – ‘‘সদেৰকে, ভিক্খৰে, লোকে…পে… তথাগতো অরিযো’’তি ৰুচ্চতীতি (সং. নি. ৫.১০৯৮). সপ্পুরিসানন্তি এত্থ পন পচ্চেকবুদ্ধা তথাগতসাৰকা চ সপ্পুরিসাতি ৰেদিতব্বা. তে হি লোকুত্তরগুণযোগেন সোভনা পুরিসাতি সপ্পুরিসা. সব্বেৰ ৰা এতে দ্ৰেধাপি ৰুত্তা. বুদ্ধাপি হি অরিযা চ সপ্পুরিসা চ, পচ্চেকবুদ্ধা বুদ্ধসাৰকাপি. যথাহ –

‘‘যো ৰে কতঞ্ঞূ কতৰেদি ধীরো,

কল্যাণমিত্তো দল়্হভত্তি চ হোতি;

দুখিতস্স সক্কচ্চ করোতি কিচ্চং,

তথাৰিধং সপ্পুরিসং ৰদন্তী’’তি. (জা. ২.১৭.৭৮);

‘‘কল্যাণমিত্তো দল়্হভত্তি চ হোতী’’তি এত্তাৰতা হি বুদ্ধসাৰকো ৰুত্তো, কতঞ্ঞুতাদীহি পচ্চেকবুদ্ধবুদ্ধাতি. ইদানি যো তেসং অরিযানং অদস্সনসীলো, ন চ দস্সনে সাধুকারী, সো ‘‘অরিযানং অদস্সাৰী’’তি ৰেদিতব্বো. সো চ চক্খুনা অদস্সাৰী, ঞাণেন অদস্সাৰীতি দুৰিধো. তেসু ঞাণেন অদস্সাৰী ইধ অধিপ্পেতো. মংসচক্খুনা হি দিব্বচক্খুনা ৰা অরিযা দিট্ঠাপি অদিট্ঠাৰ হোন্তি তেসং চক্খূনং ৰণ্ণমত্তগ্গহণতো ন অরিযভাৰগোচরতো. সোণসিঙ্গালাদযোপি চক্খুনা অরিযে পস্সন্তি, ন চেতে অরিযানং দস্সাৰিনো নাম.

তত্রিদং ৰত্থু – চিত্তলপব্বতৰাসিনো কির খীণাসৰত্থেরস্স উপট্ঠাকো ৰুড্ঢপব্বজিতো একদিৰসং থেরেন সদ্ধিং পিণ্ডায চরিত্ৰা, থেরস্স পত্তচীৰরং গহেত্ৰা, পিট্ঠিতো আগচ্ছন্তো থেরং পুচ্ছি – ‘‘অরিযা নাম, ভন্তে, কীদিসা’’তি? থেরো আহ – ‘‘ইধেকচ্চো মহল্লকো অরিযানং পত্তচীৰরং গহেত্ৰা ৰত্তপটিৰত্তং কত্ৰা সহচরন্তোপি নেৰ অরিযে জানাতি, এৰং দুজ্জানাৰুসো, অরিযা’’তি. এৰং ৰুত্তেপি সো নেৰ অঞ্ঞাসি. তস্মা ন চক্খুনা দস্সনং দস্সনং, ঞাণেন দস্সনমেৰ দস্সনং. যথাহ – ‘‘কিং তে, ৰক্কলি, ইমিনা পূতিকাযেন দিট্ঠেন? যো খো, ৰক্কলি, ধম্মং পস্সতি, সো মং পস্সতি. যো মং পস্সতি, সো ধম্মং পস্সতী’’তি (সং. নি. ৩.৮৭). তস্মা চক্খুনা পস্সন্তোপি ঞাণেন অরিযেহি দিট্ঠং অনিচ্চাদিলক্খণং অপস্সন্তো, অরিযাধিগতঞ্চ ধম্মং অনধিগচ্ছন্তো অরিযকরধম্মানং অরিযভাৰস্স চ অদিট্ঠত্তা ‘‘অরিযানং অদস্সাৰী’’তি ৰেদিতব্বো.

অরিযধম্মস্স অকোৰিদোতি, সতিপট্ঠানাদিভেদে অরিযধম্মে অকুসলো. অরিযধম্মে অৰিনীতোতি এত্থ পন –

‘‘দুৰিধো ৰিনযো নাম, একমেকেত্থ পঞ্চধা;

অভাৰতো তস্স অযং, অৰিনীতোতি ৰুচ্চতি’’.

অযঞ্হি সংৰরৰিনযো পহানৰিনযোতি দুৰিধো ৰিনযো. এত্থ চ দুৰিধেপি ৰিনযে একমেকো ৰিনযো পঞ্চধা ভিজ্জতি. সংৰরৰিনযোপি হি সীলসংৰরো সতিসংৰরো ঞাণসংৰরো খন্তিসংৰরো ৰীরিযসংৰরোতি পঞ্চৰিধো. পহানৰিনযোপি তদঙ্গপ্পহানং, ৰিক্খম্ভনপ্পহানং সমুচ্ছেদপ্পহানং পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং নিস্সরণপ্পহানন্তি পঞ্চৰিধো.

তত্থ ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৰরেন উপেতো হোতি সমুপেতো’’তি (ৰিভ. ৫১১) অযং সীলসংৰরো. ‘‘রক্খতি চক্খুন্দ্রিযং, চক্খুন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জতী’’তি অযং (দী. নি. ১.২১৩; ম. নি. ১.২৯৫; সং. নি. ৪.২৩৯; অ. নি. ৩.১৬) সতিসংৰরো.

‘‘যানি সোতানি লোকস্মিং, (অজিতাতি ভগৰা)

সতি তেসং নিৰারণং;

সোতানং সংৰরং ব্রূমি,

পঞ্ঞাযেতে পিধীযরে’’তি. (সু. নি. ১০৪১; চূল়নি. অজিতমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস.৪) –

অযং ঞাণসংৰরো. ‘‘খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্সা’’তি (ম. নি. ১.২৪; অ. নি. ৪.১১৪; ৬.৫৮) অযং খন্তিসংৰরো. ‘‘উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতী’’তি (ম. নি. ১.২৬; অ. নি. ৪.১১৪; ৬.৫৮) অযং ৰীরিযসংৰরো. সব্বোপি চাযং সংৰরো যথাসকং সংৰরিতব্বানং ৰিনেতব্বানঞ্চ কাযদুচ্চরিতাদীনং সংৰরণতো ‘‘সংৰরো’’ ৰিনযনতো ‘‘ৰিনযো’’তি ৰুচ্চতি. এৰং তাৰ সংৰরৰিনযো পঞ্চধা ভিজ্জতীতি ৰেদিতব্বো.

তথা যং নামরূপপরিচ্ছেদাদীসু ৰিপস্সনাঞাণেসু পটিপক্খভাৰতো দীপালোকেনেৰ তমস্স, তেন তেন ৰিপস্সনাঞাণেন তস্স তস্স অনত্থস্স পহানং. সেয্যথিদং – নামরূপৰৰত্থানেন সক্কাযদিট্ঠিযা, পচ্চযপরিগ্গহেন অহেতুৰিসমহেতুদিট্ঠীনং, তস্সেৰ অপরভাগেন কঙ্খাৰিতরণেন কথংকথীভাৰস্স, কলাপসম্মসনেন ‘‘অহং মমা’’তি গাহস্স, মগ্গামগ্গৰৰত্থানেন অমগ্গে মগ্গসঞ্ঞায, উদযদস্সনেন উচ্ছেদদিট্ঠিযা, ৰযদস্সনেন সস্সতদিট্ঠিযা, ভযদস্সনেন সভযে অভযসঞ্ঞায, আদীনৰদস্সনেন অস্সাদসঞ্ঞায, নিব্বিদানুপস্সনায অভিরতিসঞ্ঞায, মুচ্চিতুকম্যতাঞাণেন অমুচ্চিতুকামতায. উপেক্খাঞাণেন অনুপেক্খায, অনুলোমেন ধম্মট্ঠিতিযং নিব্বানে চ পটিলোমভাৰস্স, গোত্রভুনা সঙ্খারনিমিত্তগাহস্স পহানং, এতং তদঙ্গপ্পহানং নাম.

যং পন উপচারপ্পনাভেদেন সমাধিনা পৰত্তিভাৰনিৰারণতো ঘটপ্পহারেনেৰ উদকপিট্ঠে সেৰালস্স, তেসং তেসং নীৰরণাদিধম্মানং পহানং, এতং ৰিক্খম্ভনপ্পহানং নাম. যং চতুন্নং অরিযমগ্গানং ভাৰিতত্তা তংতংমগ্গৰতো অত্তনো সন্তানে ‘‘দিট্ঠিগতানং পহানাযা’’তিআদিনা নযেন (ধ. স. ২৭৭; ৰিভ. ৬২৮) ৰুত্তস্স সমুদযপক্খিকস্স কিলেসগণস্স অচ্চন্তং অপ্পৰত্তিভাৰেন পহানং, ইদং সমুচ্ছেদপ্পহানং নাম. যং পন ফলক্খণে পটিপ্পস্সদ্ধত্তং কিলেসানং, এতং পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং নাম.

যং সব্বসঙ্খতনিস্সটত্তা পহীনসব্বসঙ্খতং নিব্বানং, এতং নিস্সরণপ্পহানং নাম. সব্বম্পি চেতং পহানং যস্মা চাগট্ঠেন পহানং, ৰিনযট্ঠেন ৰিনযো, তস্মা ‘‘পহানৰিনযো’’তি ৰুচ্চতি. তংতংপহানৰতো ৰা তস্স তস্স ৰিনযস্স সম্ভৰতোপেতং ‘‘পহানৰিনযো’’তি ৰুচ্চতি. এৰং পহানৰিনযোপি পঞ্চধা ভিজ্জতীতি ৰেদিতব্বো.

এৰমযং সঙ্খেপতো দুৰিধো, ভেদতো চ দসৰিধো ৰিনযো ভিন্নসংৰরত্তা পহাতব্বস্স চ অপ্পহীনত্তা যস্মা এতস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স নত্থি, তস্মা অভাৰতো তস্স অযং ‘‘অৰিনীতো’’তি ৰুচ্চতীতি. এস নযো সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতোতি এত্থাপি. নিন্নানাকরণঞ্হি এতং অত্থতো. যথাহ –

‘‘যেৰ তে অরিযা, তেৰ তে সপ্পুরিসা. যেৰ তে সপ্পুরিসা, তেৰ তে অরিযা. যো এৰ সো অরিযানং ধম্মো, সো এৰ সো সপ্পুরিসানং ধম্মো. যো এৰ সো সপ্পুরিসানং ধম্মো, সো এৰ সো অরিযানং ধম্মো. যেৰ তে অরিযৰিনযা, তেৰ তে সপ্পুরিসৰিনযা. যেৰ তে সপ্পুরিসৰিনযা, তেৰ তে অরিযৰিনযা. অরিযেতি ৰা সপ্পুরিসেতি ৰা, অরিযধম্মেতি ৰা সপ্পুরিসধম্মেতি ৰা, অরিযৰিনযেতি ৰা সপ্পুরিসৰিনযেতি ৰা এসেসে একে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতে তঞ্ঞেৰা’’তি.

রূপং অত্ততো সমনুপস্সতীতি ইধেকচ্চো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ‘‘যং রূপং, সো অহং, যো অহং, তং রূপ’’ন্তি রূপঞ্চ অত্তঞ্চ অদ্ৰযং সমনুপস্সতি. সেয্যথাপি নাম তেলপ্পদীপস্স ঝাযতো যা অচ্চি, সো ৰণ্ণো. যো ৰণ্ণো, সা অচ্চীতি অচ্চিঞ্চ ৰণ্ণঞ্চ অদ্ৰযং সমনুপস্সতি, এৰমেৰ ইধেকচ্চো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… অদ্ৰযং সমনুপস্সতীতি এৰং রূপং ‘‘অত্তা’’তি দিট্ঠিপস্সনায পস্সতি. রূপৰন্তং ৰা অত্তানন্তি অরূপং ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৰা ছাযাৰন্তং রুক্খং ৰিয তং রূপৰন্তং সমনুপস্সতি. অত্তনি ৰা রূপন্তি অরূপমেৰ ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৰা পুপ্ফস্মিং গন্ধং ৰিয অত্তনি রূপং সমনুপস্সতি. রূপস্মিং ৰা অত্তানন্তি অরূপমেৰ ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৰা করণ্ডকে মণিং ৰিয তং অত্তানং রূপস্মিং সমনুপস্সতি. পরিযুট্ঠট্ঠাযীতি পরিযুট্ঠানাকারেন অভিভৰনাকারেন ঠিতো, ‘‘অহং রূপং, মম রূপ’’ন্তি এৰং তণ্হাদিট্ঠীহি গিলিত্ৰা পরিনিট্ঠপেত্ৰা গণ্হনকো নাম হোতীতি অত্থো. তস্স তং রূপন্তি তস্স তং এৰং গহিতং রূপং. ৰেদনাদীসুপি এসেৰ নযো.

তত্থ ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি সুদ্ধরূপমেৰ অত্তাতি কথিতং. ‘‘রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং, ৰেদনং অত্ততো…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি ইমেসু সত্তসু ঠানেসু অরূপং অত্তাতি কথিতং. ‘‘ৰেদনাৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা ৰেদনং, ৰেদনায ৰা অত্তান’’ন্তি এৰং চতূসু খন্ধেসু তিণ্ণং তিণ্ণং ৰসেন দ্ৰাদসসু ঠানেসু রূপারূপমিস্সকো অত্তা কথিতো. তত্থ ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি ইমেসু পঞ্চসু ঠানেসু উচ্ছেদদিট্ঠি কথিতা, অৰসেসেসু সস্সতদিট্ঠীতি এৰমেত্থ পন্নরস ভৰদিট্ঠিযো পঞ্চ ৰিভৰদিট্ঠিযো হোন্তি, তা সব্বাপি মগ্গাৰরণা, ন সগ্গাৰরণা, পঠমমগ্গৰজ্ঝাতি ৰেদিতব্বা.

এৰং খো, গহপতি, আতুরকাযো চেৰ হোতি আতুরচিত্তো চাতি কাযো নাম বুদ্ধানম্পি আতুরোযেৰ. চিত্তং পন রাগদোসমোহানুগতং আতুরং নাম, তং ইধ দস্সিতং. নো চ আতুরচিত্তোতি ইধ নিক্কিলেসতায চিত্তস্স অনাতুরভাৰো দস্সিতো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে লোকিযমহাজনো আতুরকাযো চেৰ আতুরচিত্তো চাতি দস্সিতো, খীণাসৰা আতুরকাযা অনাতুরচিত্তা, সত্ত সেখা নেৰ আতুরচিত্তা, ন অনাতুরচিত্তাতি ৰেদিতব্বা. ভজমানা পন অনাতুরচিত্ততংযেৰ ভজন্তীতি. পঠমং.