১২. দক্খিণাৰিভঙ্গসুত্তৰণ্ণনা

৩৭৬. এৰং মে সুতন্তি দক্খিণাৰিভঙ্গসুত্তং. তত্থ মহাপজাপতি গোতমীতি গোতমীতি গোত্তং. নামকরণদিৰসে পনস্সা লদ্ধসক্কারা ব্রাহ্মণা লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৰা – ‘‘সচে অযং ধীতরং লভিস্সতি, চক্কৰত্তিরঞ্ঞো অগ্গমহেসী ভৰিস্সতি. সচে পুত্তং লভিস্সতি, চক্কৰত্তিরাজা ভৰিস্সতীতি উভযথাপি মহতীযেৰস্সা পজা ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকরিংসু. অথস্সা মহাপজাপতীতি নামং অকংসু. ইধ পন গোত্তেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৰা মহাপজাপতিগোতমীতি ৰুত্তং. নৰন্তি অহতং. সামং ৰাযিতন্তি ন সহত্থেনেৰ ৰাযিতং, একদিৰসং পন ধাতিগণপরিৰুতা সিপ্পিকানং ৰাযনট্ঠানং আগন্ত্ৰা ৰেমকোটিং গহেত্ৰা ৰাযনাকারং অকাসি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

কদা পন গোতমিযা ভগৰতো দুস্সযুগং দাতুং চিত্তং উপ্পন্নন্তি. অভিসম্বোধিং পত্ৰা পঠমগমনেন কপিলপুরং আগতকালে. তদা হি পিণ্ডায পৰিট্ঠং সত্থারং গহেত্ৰা সুদ্ধোদনমহারাজা সকং নিৰেসনং পৰেসেসি, অথ ভগৰতো রূপসোভগ্গং দিস্ৰা মহাপজাপতিগোতমী চিন্তেসি – ‘‘সোভতি ৰত মে পুত্তস্স অত্তভাৰো’’তি. অথস্সা বলৰসোমনস্সং উপ্পজ্জি. ততো চিন্তেসি – ‘‘মম পুত্তস্স একূনতিংস ৰস্সানি অগারমজ্ঝে ৰসন্তস্স অন্তমসো মোচফলমত্তম্পি মযা দিন্নকমেৰ অহোসি, ইদানিপিস্স চীৰরসাটকং দস্সামী’’তি. ‘‘ইমস্মিং খো পন রাজগেহে বহূনি মহগ্ঘানি ৰত্থানি অত্থি, তানি মং ন তোসেন্তি, সহত্থা কতমেৰ মং তোসেতি, সহত্থা কত্ৰা দস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেসি.

অথন্তরাপণা কপ্পাসং আহরাপেত্ৰা সহত্থেনেৰ পিসিত্ৰা পোথেত্ৰা সুখুমসুত্তং কন্তিত্ৰা অন্তোৰত্থুস্মিংযেৰ সালং কারাপেত্ৰা সিপ্পিকে পক্কোসাপেত্ৰা সিপ্পিকানং অত্তনো পরিভোগখাদনীযভোজনীযমেৰ দত্ৰা ৰাযাপেসি, কালানুকালঞ্চ ধাতিগণপরিৰুতা গন্ত্ৰা ৰেমকোটিং অগ্গহেসি. নিট্ঠিতকালে সিপ্পিকানং মহাসক্কারং কত্ৰা দুস্সযুগং গন্ধসমুগ্গে পক্খিপিত্ৰা ৰাসং গাহাপেত্ৰা – ‘‘ময্হং পুত্তস্স চীৰরসাটকং গহেত্ৰা গমিস্সামী’’তি রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা মগ্গং পটিযাদাপেসি, ৰীথিযো সম্মজ্জিত্ৰা পুণ্ণঘটে ঠপেত্ৰা ধজপটাকা উস্সাপেত্ৰা রাজঘরদ্ৰারতো পট্ঠায যাৰ নিগ্রোধারামা মগ্গং পটিযাদাপেত্ৰা পুপ্ফাভিকিণ্ণং অকংসু. মহাপজাপতিপি সব্বালঙ্কারং অলঙ্করিত্ৰা ধাতিগণপরিৰুতা সমুগ্গং সীসে ঠপেত্ৰা ভগৰতো সন্তিকং গন্ত্ৰা ইদং মে, ভন্তে, নৰং দুস্সযুগন্তিআদিমাহ.

দুতিযম্পি খোতি ‘‘সঙ্ঘে গোতমি দেহী’’তি ৰুত্তে – ‘‘পহোমহং, ভন্তে, দুস্সকোট্ঠাগারতো ভিক্খুসতস্সাপি ভিক্খুসহস্সস্সাপি ভিক্খুসতসহস্সস্সাপি চীৰরদুস্সানি দাতুং, ইদং পন মে ভগৰন্তং উদ্দিস্স সামং কন্তং সামং ৰাযিতং, তং মে, ভন্তে, ভগৰা পটিগ্গণ্হাতূ’’তি নিমন্তযমানা আহ. এৰং যাৰততিযং যাচি, ভগৰাপি পটিক্খিপিযেৰ.

কস্মা পন ভগৰা অত্তনো দিয্যমানং ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাপেতীতি? মাতরি অনুকম্পায. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘ইমিস্সা মং আরব্ভ পুব্বচেতনা মুঞ্চচেতনা পরচেতনাতি তিস্সো চেতনা উপ্পন্না, ভিক্খুসঙ্ঘম্পিস্সা আরব্ভ উপ্পজ্জন্তু, এৰমস্সা ছ চেতনা একতো হুত্ৰা দীঘরত্তং হিতায সুখায পৰত্তিস্সন্তী’’তি. ৰিতণ্ডৰাদী পনাহ – ‘‘সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলন্তি তস্মা এৰং ৰুত্ত’’ন্তি. সো ৰত্তব্বো – ‘‘কিং ত্ৰং সত্থু দিন্নতো সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলতরং ৰদসী’’তি আম ৰদামীতি. সুত্তং আহরাতি. সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চাতি. কিং পনস্স সুত্তস্স অযমেৰ অত্থোতি? আম অযমেৰাতি. যদি এৰং ‘‘তেন হানন্দ, ৰিঘাসাদানং পূৰং দেহী’’তি চ (পাচি. ২৬৯) ‘‘তেন হি ত্ৰ, কচ্চান, ৰিঘাসাদানং গুল়ং দেহী’’তি (মহাৰ. ২৮৪) চ ৰচনতো ৰিঘাসাদানং দিন্নং মহপ্ফলতরঞ্চ ভৰেয্য. এৰম্পি হি ‘‘সত্থা অত্তনো দিয্যমানং দাপেতী’’তি. রাজরাজমহামত্তাদযোপি অত্তনো আগতং পণ্ণাকারং হত্থিগোপকাদীনং দাপেন্তি, তে রাজাদীহি মহন্ততরা ভৰেয্যুং. তস্মা মা এৰং গণ্হ –

‘‘নযিমস্মিং লোকে পরস্মিং ৰা পন,

বুদ্ধেন সেট্ঠো সদিসো ৰা ৰিজ্জতি;

যমাহুনেয্যানমগ্গতং গতো,

পুঞ্ঞত্থিকানং ৰিপুলফলেসিন’’ন্তি. –

ৰচনতো হি সত্থারা উত্তরিতরো দক্খিণেয্যো নাম নত্থি. এৰমস্সা ছ চেতনা একতো হুত্ৰা দীঘরত্তং হিতায সুখায ভৰিস্সন্তীতি সন্ধায যাৰততিযং পটিবাহিত্ৰা সঙ্ঘস্স দাপেসি.

পচ্ছিমায জনতায সঙ্ঘে চিত্তীকারজননত্থং চাপি এৰমাহ. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘অহং ন চিরট্ঠিতিকো, ময্হং পন সাসনং ভিক্খুসঙ্ঘে পতিট্ঠহিস্সতি, পচ্ছিমা জনতা সঙ্ঘে চিত্তীকারং জনেতূ’’তি যাৰততিযং পটিবাহিত্ৰা সঙ্ঘস্স দাপেসি. এৰঞ্হি সতি – ‘‘সত্থা অত্তনো দিয্যমানম্পি সঙ্ঘস্স দাপেসি, সঙ্ঘো নাম দক্খিণেয্যো’’তি পচ্ছিমা জনতা সঙ্ঘে চিত্তীকারং উপ্পাদেত্ৰা চত্তারো পচ্চযে দাতব্বে মঞ্ঞিস্সতি, সঙ্ঘো চতূহি পচ্চযেহি অকিলমন্তো বুদ্ধৰচনং উগ্গহেত্ৰা সমণধম্মং করিস্সতি. এৰং মম সাসনং পঞ্চ ৰস্সসহস্সানি ঠস্সতীতি. ‘‘পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৰা’’তি ৰচনতোপি চেতং ৰেদিতব্বং ‘‘সত্থারা উত্তরিতরো দক্খিণেয্যো নাম নত্থী’’তি. ন হি আনন্দত্থেরস্স মহাপজাপতিযা আঘাতো ৰা ৰেরং ৰা অত্থি. ন থেরো – ‘‘তস্সা দক্খিণা মা মহপ্ফলা অহোসী’’তি ইচ্ছতি. পণ্ডিতো হি থেরো বহুস্সুতো সেক্খপটিসম্ভিদাপত্তো, সো সত্থু দিন্নস্স মহপ্ফলভাৰে সম্পস্সমানোৰ পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৰাতি গহণত্থং যাচি.

পুন ৰিতণ্ডৰাদী আহ – ‘‘সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি ৰচনতো সত্থা সঙ্ঘপরিযাপন্নো ৰাতি. সো ৰত্তব্বো – ‘‘জানাসি পন ত্ৰং কতি সরণানি, কতি অৰেচ্চপ্পসাদা’’তি জানন্তো তীণীতি ৰক্খতি, ততো ৰত্তব্বো – তৰ লদ্ধিযা সত্থু সঙ্ঘপরিযাপন্নত্তা দ্ৰেযেৰ হোন্তি. এৰং সন্তে চ – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ইমেহি তীহি সরণগমনেহি পব্বজ্জং উপসম্পদ’’ন্তি (মহাৰ. ৩৪) এৰং অনুঞ্ঞাতা পব্বজ্জাপি উপসম্পদাপি ন রুহতি. ততো ত্ৰং নেৰ পব্বজিতো অসি, ন গিহি. সম্মাসম্বুদ্ধে চ গন্ধকুটিযং নিসিন্নে ভিক্খূ উপোসথম্পি পৰারণম্পি সঙ্ঘকম্মানিপি করোন্তি, তানি সত্থু সঙ্ঘপরিযাপন্নত্তা কুপ্পানি ভৰেয্যুং, ন চ হোন্তি. তস্মা ন ৰত্তব্বমেতং ‘‘সত্থা সঙ্ঘপরিযাপন্নো’’তি.

৩৭৭. আপাদিকাতি সংৰড্ঢিকা, তুম্হাকং হত্থপাদেসু হত্থপাদকিচ্চং অসাধেন্তেসু হত্থে চ পাদে চ ৰড্ঢেত্ৰা পটিজগ্গিকাতি অত্থো. পোসিকাতি দিৰসস্স দ্ৰে তযো ৰারে ন্হাপেত্ৰা ভোজেত্ৰা পাযেত্ৰা তুম্হে পোসেসি. থঞ্ঞং পাযেসীতি নন্দকুমারো কির বোধিসত্ততো কতিপাহেনেৰ দহরো, তস্মিং জাতে মহাপজাপতি অত্তনো পুত্তং ধাতীনং দত্ৰা সযং বোধিসত্তস্স ধাতিকিচ্চং সাধযমানা অত্তনো থঞ্ঞং পাযেসি. তং সন্ধায থেরো এৰমাহ. ইতি মহাপজাপতিযা বহূপকারতং কথেত্ৰা ইদানি তথাগতস্স বহূপকারতং দস্সেন্তো ভগৰাপি, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ ভগৰন্তং, ভন্তে, আগম্মাতি ভগৰন্তং পটিচ্চ নিস্সায সন্ধায.

৩৭৮. অথ ভগৰা দ্ৰীসু উপকারেসু অতিরেকতরং অনুমোদন্তো এৰমেতন্তিআদিমাহ. তত্থ যং হানন্দ, পুগ্গলো পুগ্গলং আগম্মাতি যং আচরিযপুগ্গলং অন্তেৰাসিকপুগ্গলো আগম্ম. ইমস্সানন্দ, পুগ্গলস্স ইমিনা পুগ্গলেনাতি ইমস্স আচরিযপুগ্গলস্স ইমিনা অন্তেৰাসিকপুগ্গলেন. ন সুপ্পটিকারং ৰদামীতি পচ্চূপকারং ন সুকরং ৰদামি, অভিৰাদনাদীসু আচরিযং দিস্ৰা অভিৰাদনকরণং অভিৰাদনং নাম. যস্মিং ৰা দিসাভাগে আচরিযো ৰসতি, ইরিযাপথে ৰা কপ্পেন্তো তদভিমুখো ৰন্দিত্ৰা গচ্ছতি, ৰন্দিত্ৰা নিসীদতি, ৰন্দিত্ৰা নিপজ্জতি, আচরিযং পন দূরতোৰ দিস্ৰা পচ্চুট্ঠায পচ্চুগ্গমনকরণং পচ্চুট্ঠানং নাম. আচরিযং পন দিস্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ সীসে ঠপেত্ৰা আচরিযং নমস্সতি, যস্মিং ৰা দিসাভাগে সো ৰসতি, তদভিমুখোপি তথেৰ নমস্সতি, গচ্ছন্তোপি ঠিতোপি নিসিন্নোপি অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সতিযেৰাতি ইদং অঞ্জলিকম্মং নাম. অনুচ্ছৰিককম্মস্স পন করণং সামীচিকম্মং নাম. চীৰরাদীসু চীৰরং দেন্তো ন যং ৰা তং ৰা দেতি, মহগ্ঘং সতমূলিকম্পি পঞ্চসতমূলিকম্পি সহস্সমূলিকম্পি দেতিযেৰ. পিণ্ডপাতাদীসুপি এসেৰ নযো. কিং বহুনা, চতূহি পণীতপচ্চযেহি চক্কৰাল়ন্তরং পূরেত্ৰা সিনেরুপব্বতেন কূটং গহেত্ৰা দেন্তোপি আচরিযস্স অনুচ্ছৰিকং কিরিযং কাতুং ন সক্কোতিযেৰ.

৩৭৯. চুদ্দস খো পনিমাতি কস্মা আরভি? ইদং সুত্তং পাটিপুগ্গলিকং দক্খিণং আরব্ভ সমুট্ঠিতং. আনন্দত্থেরোপি ‘‘পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৰা’’তি পাটিপুগ্গলিকদক্খিণংযেৰ সমাদপেতি, চুদ্দসসু চ ঠানেসু দিন্নদানং পাটিপুগ্গলিকং নাম হোতীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আরভি. অযং পঠমাতি অযং দক্খিণা গুণৰসেনপি পঠমা জেট্ঠকৰসেনপি. অযঞ্হি পঠমা অগ্গা জেট্ঠিকা, ইমিস্সা দক্খিণায পমাণং নাম নত্থি. দুতিযততিযাপি পরমদক্খিণাযেৰ, সেসা পরমদক্খিণভাৰং ন পাপুণন্তি. বাহিরকে কামেসু ৰীতরাগেতি কম্মৰাদিকিরিযৰাদিম্হি লোকিযপঞ্চাভিঞ্ঞে. পুথুজ্জনসীলৰন্তেতি পুথুজ্জনসীলৰা নাম গোসীলধাতুকো হোতি, অসঠো অমাযাৰী পরং অপীল়েত্ৰা ধম্মেন সমেন কসিযা ৰা ৰণিজ্জায ৰা জীৰিকং কপ্পেতা. পুথুজ্জনদুস্সীলেতি পুথুজ্জনদুস্সীলা নাম কেৰট্টমচ্ছবন্ধাদযো পরং পীল়ায জীৰিকং কপ্পেতা.

ইদানি পাটিপুগ্গলিকদক্খিণায ৰিপাকং পরিচ্ছিন্দন্তো তত্রানন্দাতিআদিমাহ. তত্থ তিরচ্ছানগতেতি যং গুণৰসেন উপকারৰসেন পোসনত্থং দিন্নং, ইদং ন গহিতং. যম্পি আলোপঅড্ঢআলোপমত্তং দিন্নং, তম্পি ন গহিতং. যং পন সুনখসূকরকুক্কুটকাকাদীসু যস্স কস্সচি সম্পত্তস্স ফলং পটিকঙ্খিত্ৰা যাৰদত্থং দিন্নং, ইদং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘তিরচ্ছানগতে দানং দত্ৰা’’তি. সতগুণাতি সতানিসংসা. পাটিকঙ্খিতব্বাতি ইচ্ছিতব্বা. ইদং ৰুত্তং হোতি – অযং দক্খিণা আযুসতং ৰণ্ণসতং সুখসতং বলসতং পটিভানসতন্তি পঞ্চ আনিসংসসতানি দেতি, অত্তভাৰসতে আযুং দেতি, ৰণ্ণং, সুখং, বলং, পটিভানং দেতি, নিপ্পরিতসং করোতি. ভৰসতেপি ৰুত্তে অযমেৰ অত্থো. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ নযো নেতব্বো.

সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নেতি এত্থ হেট্ঠিমকোটিযা তিসরণং গতো উপাসকোপি সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো নাম, তস্মিং দিন্নদানম্পি অসঙ্খ্যেয্যং অপ্পমেয্যং. পঞ্চসীলে পতিট্ঠিতস্স ততো উত্তরি মহপ্ফলং, দসসীলে পতিট্ঠিতস্স ততো উত্তরি, তদহুপব্বজিতস্স সামণেরস্স ততো উত্তরি, উপসম্পন্নভিক্খুনো ততো উত্তরি, উপসম্পন্নস্সেৰ ৰত্তসম্পন্নস্স ততো উত্তরি, ৰিপস্সকস্স ততো উত্তরি, আরদ্ধৰিপস্সকস্স ততো উত্তরি, উত্তমকোটিযা পন মগ্গসমঙ্গী সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো নাম. এতস্স দিন্নদানং ততো উত্তরি মহপ্ফলমেৰ.

কিং পন মগ্গসমঙ্গিস্স সক্কা দানং দাতুন্তি? আম সক্কা. আরদ্ধৰিপস্সকো হি পত্তচীৰরমাদায গামং পিণ্ডায পৰিসতি, তস্স গেহদ্ৰারে ঠিতস্স হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা খাদনীযভোজনীযং পক্খিপন্তি. তস্মিং খণে ভিক্খুনো মগ্গৰুট্ঠানং হোতি, ইদং দানং মগ্গসমঙ্গিনো দিন্নং নাম হোতি. অথ ৰা পনেস আসনসালায নিসিন্নো হোতি, মনুস্সা গন্ত্ৰা পত্তে খাদনীযভোজনীযং ঠপেন্তি, তস্মিং খণে তস্স মগ্গৰুট্ঠানং হোতি, ইদম্পি দানং মগ্গসমঙ্গিনো দিন্নং নাম. অথ ৰা পনস্স ৰিহারে ৰা আসনসালায ৰা নিসিন্নস্স উপাসকা পত্তং আদায অত্তনো ঘরং গন্ত্ৰা খাদনীযভোজনীযং পক্খিপন্তি, তস্মিং খণে তস্স মগ্গৰুট্ঠানং হোতি, ইদম্পি দানং মগ্গসমঙ্গিনো দিন্নং নাম. তত্থ সোণ্ডিযং উদকস্স ৰিয সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নে দিন্নদানস্স অসঙ্খ্যেয্যতা ৰেদিতব্বা. তাসু তাসু মহানদীসু মহাসমুদ্দে চ উদকস্স ৰিয সোতাপন্নাদীসু দিন্নদানস্স উত্তরিতরৰসেন অসঙ্খ্যেয্যতা ৰেদিতব্বা. পথৰিযা খযমণ্ডলমত্তে পদেসে পংসুং আদিং কত্ৰা যাৰ মহাপথৰিযা পংসুনো অপ্পমেয্যতাযপি অযমত্থো দীপেতব্বো.

৩৮০. সত্ত খো পনিমাতি কস্মা আরভি? ‘‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি হি ৰুত্তং, তত্থ সত্তসু ঠানেসু দিন্নদানং সঙ্ঘে দিন্নং নাম হোতীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আরভি. তত্থ বুদ্ধপ্পমুখে উভতোসঙ্ঘেতি একতো ভিক্খুসঙ্ঘো, একতো ভিক্খুনিসঙ্ঘো, সত্থা মজ্ঝে নিসিন্নো হোতীতি অযং বুদ্ধপ্পমুখো উভতোসঙ্ঘো নাম. অযং পঠমাতি ইমায দক্খিণায সমপ্পমাণা দক্খিণা নাম নত্থি. দুতিযদক্খিণাদযো পন এতং পরমদক্খিণং ন পাপুণন্তি.

কিং পন তথাগতে পরিনিব্বুতে বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দাতুং সক্কাতি? সক্কা. কথং? উভতোসঙ্ঘস্স হি পমুখে সধাতুকং পটিমং আসনে ঠপেত্ৰা আধারকং ঠপেত্ৰা দক্খিণোদকং আদিং কত্ৰা সব্বং সত্থু পঠমং দত্ৰা উভতোসঙ্ঘস্স দাতব্বং, এৰং বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দিন্নং নাম হোতি. তত্থ যং সত্থু দিন্নং, তং কিং কাতব্বন্তি? যো সত্থারং পটিজগ্গতি ৰত্তসম্পন্নো ভিক্খু, তস্স দাতব্বং. পিতুসন্তকঞ্হি পুত্তস্স পাপুণাতি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাতুম্পি ৰট্টতি, সপ্পিতেলানি পন গহেত্ৰা দীপা জলিতব্বা, সাটকং গহেত্ৰা পটাকা আরোপেতব্বাতি. ভিক্খুসঙ্ঘেতি অপরিচ্ছিন্নকমহাভিক্খুসঙ্ঘে. ভিক্খুনিসঙ্ঘেপি এসেৰ নযো.

গোত্রভুনোতি গোত্তমত্তকমেৰ অনুভৰমানা, নামমত্তসমণাতি অত্থো. কাসাৰকণ্ঠাতি কাসাৰকণ্ঠনামকা. তে কির একং কাসাৰখণ্ডং হত্থে ৰা গীৰায ৰা বন্ধিত্ৰা ৰিচরিস্সন্তি. ঘরদ্ৰারং পন তেসং পুত্তভরিযা কসিৰণিজ্জাদিকম্মানি চ পাকতিকানেৰ ভৰিস্সন্তি. তেসু দুস্সীলেসু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দানং দস্সন্তীতি এত্থ দুস্সীলসঙ্ঘন্তি ন ৰুত্তং. সঙ্ঘো হি দুস্সীলো নাম নত্থি. দুস্সীলা পন উপাসকা তেসু দুস্সীলেসু ভিক্খুসঙ্ঘং উদ্দিস্স সঙ্ঘস্স দেমাতি দানং দস্সন্তি. ইতি ভগৰতা বুদ্ধপ্পমুখে সঙ্ঘে দিন্নদক্খিণাপি গুণসঙ্খায অসঙ্খ্যেয্যাতি ৰুত্তং. কাসাৰকণ্ঠসঙ্ঘে দিন্নদক্খিণাপি গুণসঙ্খাযেৰ অসঙ্খ্যেয্যাতি ৰুত্তা. সঙ্ঘগতা দক্খিণা হি সঙ্ঘে চিত্তীকারং কাতুং সক্কোন্তস্স হোতি, সঙ্ঘে পন চিত্তীকারো দুক্করো হোতি.

যো হি সঙ্ঘগতং দক্খিণং দস্সামীতি দেয্যধম্মং পটিযাদেত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা, – ‘‘ভন্তে, সঙ্ঘং উদ্দিস্স একং থেরং দেথা’’তি ৰদতি, অথ সঙ্ঘতো সামণেরং লভিত্ৰা ‘‘সামণেরো মে লদ্ধো’’তি অঞ্ঞথত্তং আপজ্জতি, তস্স দক্খিণা সঙ্ঘগতা ন হোতি. মহাথেরং লভিত্ৰাপি ‘‘মহাথেরো মে লদ্ধো’’তি সোমনস্সং উপ্পাদেন্তস্সাপি ন হোতিযেৰ. যো পন সামণেরং ৰা উপসম্পন্নং ৰা দহরং ৰা থেরং ৰা বালং ৰা পণ্ডিতং ৰা যংকিঞ্চি সঙ্ঘতো লভিত্ৰা নিব্বেমতিকো হুত্ৰা সঙ্ঘস্স দেমীতি সঙ্ঘে চিত্তীকারং কাতুং সক্কোতি, তস্স দক্খিণা সঙ্ঘগতা নাম হোতি. পরসমুদ্দৰাসিনো কির এৰং করোন্তি.

তত্থ হি একো ৰিহারসামি কুটুম্বিকো ‘‘সঙ্ঘগতং দক্খিণং দস্সামী’’তি সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৰা একং ভিক্খুং দেথাতি যাচি. সো একং দুস্সীলভিক্খুং লভিত্ৰা নিসিন্নট্ঠানং ওপুঞ্জাপেত্ৰা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা উপরি ৰিতানং বন্ধিত্ৰা গন্ধধূমপুপ্ফেহি পূজেত্ৰা পাদে ধোৰিত্ৰা তেলেন মক্খেত্ৰা বুদ্ধস্স নিপচ্চকারং করোন্তো ৰিয সঙ্ঘে চিত্তীকারেন দেয্যধম্মং অদাসি. সো ভিক্খু পচ্ছাভত্তং ৰিহারজগ্গনত্থায কুদালকং দেথাতি ঘরদ্ৰারং আগতো, উপাসকো নিসিন্নোৰ কুদালং পাদেন খিপিত্ৰা ‘‘গণ্হা’’তি অদাসি. তমেনং মনুস্সা আহংসু – ‘‘তুম্হেহি পাতোৰ এতস্স কতসক্কারো ৰত্তুং ন সক্কা, ইদানি উপচারমত্তকম্পি নত্থি, কিং নামেত’’ন্তি. উপাসকো – ‘‘সঙ্ঘস্স সো অয্যা চিত্তীকারো, ন এতস্সা’’তি আহ. কাসাৰকণ্ঠসঙ্ঘস্স দিন্নদক্খিণং পন কো সোধেতীতি? সারিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো অসীতি মহাথেরা সোধেন্তীতি. অপিচ থেরা চিরপরিনিব্বুতা, থেরে আদিং কত্ৰা যাৰজ্জ ধরমানা খীণাসৰা সোধেন্তিযেৰ.

ন ত্ৰেৰাহং, আনন্দ, কেনচি পরিযাযেন সঙ্ঘগতায দক্খিণাযাতি এত্থ অত্থি বুদ্ধপ্পমুখো সঙ্ঘো, অত্থি এতরহি সঙ্ঘো, অত্থি অনাগতে কাসাৰকণ্ঠসঙ্ঘো. বুদ্ধপ্পমুখো সঙ্ঘো এতরহি সঙ্ঘেন ন উপনেতব্বো, এতরহি সঙ্ঘো অনাগতে কাসাৰকণ্ঠসঙ্ঘেন সদ্ধিং ন উপনেতব্বো. তেন তেনেৰ সমযেন কথেতব্বং. সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৰা গহিতসমণপুথুজ্জনো হি পাটিপুগ্গলিকো সোতাপন্নো, সঙ্ঘে চিত্তীকারং কাতুং সক্কোন্তস্স পুথুজ্জনসমণে দিন্নং মহপ্ফলতরং. উদ্দিসিত্ৰা গহিতো সোতাপন্নো পাটিপুগ্গলিকো সকদাগামীতিআদীসুপি এসেৰ নযো. সঙ্ঘে চিত্তীকারং কাতুং সক্কোন্তস্স হি খীণাসৰে দিন্নদানতো উদ্দিসিত্ৰা গহিতে দুস্সীলেপি দিন্নং মহপ্ফলতরমেৰ. যং পন ৰুত্তং ‘‘সীলৰতো খো, মহারাজ, দিন্নং মহপ্ফলং, নো তথা দুস্সীলে’’তি, তং ইমং নযং পহায ‘‘চতস্সো খো ইমানন্দ, দক্খিণা ৰিসুদ্ধিযো’’তি ইমস্মিং চতুক্কে দট্ঠব্বং.

৩৮১. দাযকতো ৰিসুজ্ঝতীতি মহপ্ফলভাৰেন ৰিসুজ্ঝতি, মহপ্ফলা হোতীতি অত্থো. কল্যাণধম্মোতি সুচিধম্মো, ন পাপধম্মো. দাযকতো ৰিসুজ্ঝতীতি চেত্থ ৰেস্সন্তরমহারাজা কথেতব্বো. সো হি জূজকব্রাহ্মণস্স দারকে দত্ৰা পথৰিং কম্পেসি.

পটিগ্গাহকতো ৰিসুজ্ঝতীতি এত্থ কল্যাণীনদীমুখদ্ৰারৰাসিকেৰট্টো কথেতব্বো. সো কির দীঘসোমত্থেরস্স তিক্খত্তুম্পি পিণ্ডপাতং দত্ৰা মরণমঞ্চে নিপন্নো ‘‘অয্যস্স মং দীঘসোমত্থেরস্স দিন্নপিণ্ডপাতো উদ্ধরতী’’তি আহ.

নেৰ দাযকতোতি এত্থ ৰড্ঢমানৰাসিলুদ্দকো কথেতব্বো. সো কির পেতদক্খিণং দেন্তো একস্স দুস্সীলস্সেৰ তযো ৰারে অদাসি, ততিযৰারে ‘‘অমনুস্সো দুস্সীলো মং ৰিলুম্পতী’’তি ৰিরৰি, একস্স সীলৰন্তভিক্খুনো দত্ৰা পাপিতকালেযেৰস্স পাপুণি.

দাযকতো চেৰ ৰিসুজ্ঝতীতি এত্থ অসদিসদানং কথেতব্বং.

সা দক্খিণা দাযকতো ৰিসুজ্ঝতীতি এত্থ যথা নাম ছেকো কস্সকো অসারম্পি খেত্তং লভিত্ৰা সমযে কসিত্ৰা পংসুং অপনেত্ৰা সারবীজানি পতিট্ঠপেত্ৰা রত্তিন্দিৰং আরক্খে পমাদং অনাপজ্জন্তো অঞ্ঞস্স সারখেত্ততো অধিকতরং ধঞ্ঞং লভতি, এৰং সীলৰা দুস্সীলস্স দত্ৰাপি ফলং মহন্তং অধিগচ্ছতীতি. ইমিনা উপাযেন সব্বপদেসু ৰিসুজ্ঝনং ৰেদিতব্বং.

ৰীতরাগো ৰীতরাগেসূতি এত্থ ৰীতরাগো নাম অনাগামী, অরহা পন একন্তৰীতরাগোৰ, তস্মা অরহতা অরহতো দিন্নদানমেৰ অগ্গং. কস্মা? ভৰালযস্স ভৰপত্থনায অভাৰতো. ননু খীণাসৰো দানফলং ন সদ্দহতীতি? দানফলং সদ্দহন্তা খীণাসৰসদিসা ন হোন্তি. খীণাসৰেন কতকম্মং পন নিচ্ছন্দরাগত্তা কুসলং ৰা অকুসলং ৰা ন হোতি, কিরিযট্ঠানে তিট্ঠতি, তেনেৰস্স দানং অগ্গং হোতীতি ৰদন্তি.

কিং পন সম্মাসম্বুদ্ধেন সারিপুত্তত্থেরস্স দিন্নং মহপ্ফলং, উদাহু সারিপুত্তত্থেরেন সম্মাসম্বুদ্ধস্স দিন্নন্তি. সম্মাসম্বুদ্ধেন সারিপুত্তত্থেরস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তি ৰদন্তি. সম্মাসম্বুদ্ধঞ্হি ঠপেত্ৰা অঞ্ঞো দানস্স ৰিপাকং জানিতুং সমত্থো নাম নত্থি. দানঞ্হি চতূহি সম্পদাহি দাতুং সক্কোন্তস্স তস্মিংযেৰ অত্তভাৰে ৰিপাকং দেতি. তত্রিমা সম্পদা – দেয্যধম্মস্স ধম্মেন সমেন পরং অপীল়েত্ৰা উপ্পন্নতা, পুব্বচেতনাদিৰসেন চেতনায মহত্ততা, খীণাসৰভাৰেন গুণাতিরেকতা, তংদিৰসং নিরোধতো ৰুট্ঠিতভাৰেন ৰত্থুসম্পন্নতাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

দক্খিণাৰিভঙ্গসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চতুত্থৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.