১. অনুপদসুত্তৰণ্ণনা
৯৩. এৰং মে সুতন্তি অনুপদসুত্তং. তত্থ এতদৰোচাতি এতং (পটি. ম. ৩.৪) ‘‘পণ্ডিতো’’তিআদিনা নযেন ধম্মসেনাপতিসারিপুত্তত্থেরস্স গুণকথং অৰোচ. কস্মা? অৰসেসত্থেরেসু হি মহামোগ্গল্লানত্থেরস্স ইদ্ধিমাতি গুণো পাকটো, মহাকস্সপস্স ধুতৰাদোতি, অনুরুদ্ধত্থেরস্স দিব্বচক্খুকোতি, উপালিত্থেরস্স ৰিনযধরোতি, রেৰতত্থেরস্স ঝাযী ঝানাভিরতোতি, আনন্দত্থেরস্স বহুস্সুতোতি. এৰং তেসং তেসং থেরানং তে তে গুণা পাকটা, সারিপুত্তত্থেরস্স পন অপাকটা. কস্মা? পঞ্ঞৰতো হি গুণা ন সক্কা অকথিতা জানিতুং. ইতি ভগৰা ‘‘সারিপুত্তস্স গুণে কথেস্সামী’’তি সভাগপরিসায সন্নিপাতং আগমেসি. ৰিসভাগপুগ্গলানঞ্হি সন্তিকে ৰণ্ণং কথেতুং ন ৰট্টতি, তে ৰণ্ণে কথিযমানে অৰণ্ণমেৰ কথেন্তি. ইমস্মিং পন দিৰসে থেরস্স সভাগপরিসা সন্নিপতি, তস্সা সন্নিপতিতভাৰং দিস্ৰা সত্থা ৰণ্ণং কথেন্তো ইমং দেসনং আরভি.
তত্থ পণ্ডিতোতি ধাতুকুসলতা আযতনকুসলতা পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলতা ঠানাট্ঠানকুসলতাতি ইমেহি চতূহি কারণেহি পণ্ডিতো. মহাপঞ্ঞোতিআদীসু মহাপঞ্ঞাদীহি সমন্নাগতোতি অত্থো.
তত্রিদং মহাপঞ্ঞাদীনং নানত্তং – তত্থ কতমা মহাপঞ্ঞা? মহন্তে সীলক্খন্ধে পরিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা, মহন্তে সমাধিক্খন্ধে, পঞ্ঞাক্খন্ধে, ৰিমুত্তিক্খন্ধে, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে পরিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা, মহন্তানি ঠানাট্ঠানানি, মহন্তা ৰিহারসমাপত্তিযো, মহন্তানি অরিযসচ্চানি, মহন্তে সতিপট্ঠানে, সম্মপ্পধানে, ইদ্ধিপাদে, মহন্তানি ইন্দ্রিযানি, বলানি, বোজ্ঝঙ্গানি, মহন্তে অরিযমগ্গে, মহন্তানি সামঞ্ঞফলানি, মহন্তা অভিঞ্ঞাযো, মহন্তং পরমত্থং নিব্বানং পরিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা.
কতমা পুথুপঞ্ঞা, পুথু নানাখন্ধেসু ঞাণং পৰত্ততীতি পুথুপঞ্ঞা. পুথু নানাধাতূসু, পুথু নানাআযতনেসু, পুথু নানাঅত্থেসু, পুথু নানাপটিচ্চসমুপ্পাদেসু, পুথু নানাসুঞ্ঞতমনুপলব্ভেসু, পুথু নানাঅত্থেসু, ধম্মেসু, নিরুত্তীসু, পটিভানেসু, পুথু নানাসীলক্খন্ধেসু, পুথু নানাসমাধি-পঞ্ঞা-ৰিমুত্তি-ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেসু, পুথু নানাঠানাট্ঠানেসু, পুথু নানাৰিহারসমাপত্তীসু, পুথু নানাঅরিযসচ্চেসু, পুথু নানাসতিপট্ঠানেসু, সম্মপ্পধানেসু, ইদ্ধিপাদেসু, ইন্দ্রিযেসু, বলেসু, বোজ্ঝঙ্গেসু, পুথু নানাঅরিযমগ্গেসু, সামঞ্ঞফলেসু, অভিঞ্ঞাসু, পুথু নানাজনসাধারণে ধম্মে সমতিক্কম্ম পরমত্থে নিব্বানে ঞাণং পৰত্ততীতি পুথুপঞ্ঞা.
কতমা হাসপঞ্ঞা, ইধেকচ্চো হাসবহুলো ৰেদবহুলো তুট্ঠিবহুলো পামোজ্জবহুলো সীলং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযসংৰরং পরিপূরেতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞুতং, জাগরিযানুযোগং, সীলক্খন্ধং, সমাধিক্খন্ধং, পঞ্ঞাক্খন্ধং, ৰিমুত্তিক্খন্ধং, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং পরিপূরেতীতি হাসপঞ্ঞা. হাসবহুলো পামোজ্জবহুলো ঠানাট্ঠানং পটিৰিজ্ঝতি, হাসবহুলো ৰিহারসমাপত্তিযো পরিপূরেতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো অরিযসচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি. সতিপট্ঠানে, সম্মপ্পধানে, ইদ্ধিপাদে, ইন্দ্রিযানি, বলানি, বোজ্ঝঙ্গানি, অরিযমগ্গং ভাৰেতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকরোতি, অভিঞ্ঞাযো পটিৰিজ্ঝতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো ৰেদতুট্ঠিপামোজ্জবহুলো পরমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকরোতীতি হাসপঞ্ঞা.
কতমা জৰনপঞ্ঞা, যংকিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং রূপং অনিচ্চতো খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা. দুক্খতো খিপ্পং… অনত্ততো খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা. যা কাচি ৰেদনা…পে… যংকিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… সব্বং ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা. চক্খু…পে… জরামরণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা. রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন, দুক্খং ভযট্ঠেন, অনত্তা অসারকট্ঠেনাতি তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰা রূপনিরোধে নিব্বানে খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা. ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং, চক্খু…পে… জরামরণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন…পে… ৰিভূতং কত্ৰা জরামরণনিরোধে নিব্বানে খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা. রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… ৰিঞ্ঞাণং. চক্খু…পে… জরামরণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৰযধম্মং ৰিরাগধম্মং নিরোধধম্মন্তি তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰা জরামরণনিরোধে নিব্বানে খিপ্পং জৰতীতি জৰনপঞ্ঞা.
কতমা তিক্খপঞ্ঞা, খিপ্পং কিলেসে ছিন্দতীতি তিক্খপঞ্ঞা. উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতি, উপ্পন্নং ব্যাপাদৰিতক্কং, উপ্পন্নং ৰিহিংসাৰিতক্কং, উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে, উপ্পন্নং রাগং, দোসং, মোহং, কোধং, উপনাহং, মক্খং, পল়াসং, ইস্সং, মচ্ছরিযং, মাযং, সাঠেয্যং, থম্ভং, সারম্ভং, মানং, অতিমানং, মদং, পমাদং, সব্বে কিলেসে, সব্বে দুচ্চরিতে, সব্বে অভিসঙ্খারে, সব্বে ভৰগামিকম্মে নাধিৰাসেতি পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতীতি তিক্খপঞ্ঞা. একস্মিং আসনে চত্তারো অরিযমগ্গা, চত্তারি সামঞ্ঞফলানি, চতস্সো পটিসম্ভিদাযো, ছ চ অভিঞ্ঞাযো অধিগতা হোন্তি সচ্ছিকতা পস্সিতা পঞ্ঞাযাতি তিক্খপঞ্ঞা.
কতমা নিব্বেধিকপঞ্ঞা, ইধেকচ্চো সব্বসঙ্খারেসু উব্বেগবহুলো হোতি উত্তাসবহুলো উক্কণ্ঠনবহুলো অরতিবহুলো অনভিরতিবহুলো বহিমুখো ন রমতি সব্বসঙ্খারেসু, অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপ্পদালিতপুব্বং লোভক্খন্ধং নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকপঞ্ঞা. অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপ্পদালিতপুব্বং দোসক্খন্ধং, মোহক্খন্ধং, কোধং, উপনাহং…পে… সব্বে ভৰগামিকম্মে নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকপঞ্ঞা.
অনুপদধম্মৰিপস্সনন্তি সমাপত্তিৰসেন ৰা ঝানঙ্গৰসেন ৰা অনুপটিপাটিযা ধম্মৰিপস্সনং ৰিপস্সতি, এৰং ৰিপস্সন্তো অদ্ধমাসেন অরহত্তং পত্তো. মহামোগ্গল্লানত্থেরো পন সত্তহি দিৰসেহি. এৰং সন্তেপি সারিপুত্তত্থেরো মহাপঞ্ঞৰন্ততরো. মহামোগ্গল্লানত্থেরো হি সাৰকানং সম্মসনচারং যট্ঠিকোটিযা উপ্পীল়েন্তো ৰিয একদেসমেৰ সম্মসন্তো সত্ত দিৰসে ৰাযমিত্ৰা অরহত্তং পত্তো. সারিপুত্তত্থেরো ঠপেত্ৰা বুদ্ধানং পচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ সম্মসনচারং সাৰকানং সম্মসনচারং নিপ্পদেসং সম্মসি. এৰং সম্মসন্তো অদ্ধমাসং ৰাযমি. অরহত্তঞ্চ কির পত্ৰা অঞ্ঞাসি – ‘‘ঠপেত্ৰা বুদ্ধে চ পচ্চেকবুদ্ধে চ অঞ্ঞো সাৰকো নাম পঞ্ঞায মযা পত্তব্বং পত্তুং সমত্থো নাম ন ভৰিস্সতী’’তি. যথা হি পুরিসো ৰেল়ুযট্ঠিং গণ্হিস্সামীতি মহাজটং ৰেল়ুং দিস্ৰা জটং ছিন্দন্তস্স পপঞ্চো ভৰিস্সতীতি অন্তরেন হত্থং পৰেসেত্ৰা সম্পত্তমেৰ যট্ঠিং মূলে চ অগ্গে চ ছিন্দিত্ৰা আদায পক্কমেয্য, সো কিঞ্চাপি পঠমতরং গচ্ছতি, যট্ঠিং পন সারং ৰা উজুং ৰা ন লভতি. অপরো চ তথারূপমেৰ ৰেণুং দিস্ৰা ‘‘সচে সম্পত্তং যট্ঠিং গণ্হিস্সামি, সারং ৰা উজুং ৰা ন লভিস্সামী’’তি কচ্ছং বন্ধিত্ৰা মহন্তেন সত্থেন ৰেণুজটং ছিন্দিত্ৰা সারা চেৰ উজূ চ যট্ঠিযো উচ্চিনিত্ৰা আদায পক্কমেয্য. অযং কিঞ্চাপি পচ্ছা গচ্ছতি, যট্ঠিযো পন সারা চেৰ উজূ চ লভতি. এৰংসম্পদমিদং ৰেদিতব্বং ইমেসং দ্ৰিন্নং থেরানং পধানং.
এৰং পন অদ্ধমাসং ৰাযমিত্ৰা ধম্মসেনাপতি সারিপুত্তত্থেরো সূকরখতলেণদ্ৰারে ভাগিনেয্যস্স দীঘনখপরিব্বাজকস্স ৰেদনাপরিগ্গহসুত্তন্তে দেসিযমানে দসবলং বীজযমানো ঠিতো দেসনানুসারেন ঞাণং পেসেত্ৰা পব্বজিতদিৰসতো পন্নরসমে দিৰসে সাৰকপারমিঞাণস্স মত্থকং পত্ৰা সত্তসট্ঠি ঞাণানি পটিৰিজ্ঝিত্ৰা সোল়সৰিধং পঞ্ঞং অনুপ্পত্তো.
তত্রিদং, ভিক্খৰে, সারিপুত্তস্স অনুপদধম্মৰিপস্সনাযাতি যা অনুপদধম্মৰিপস্সনং ৰিপস্সতীতি অনুপদধম্মৰিপস্সনা ৰুত্তা, তত্র অনুপদধম্মৰিপস্সনায সারিপুত্তস্স ইদং হোতি. ইদানি ৰত্তব্বং তং তং ৰিপস্সনাকোট্ঠাসং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.
৯৪. পঠমে ঝানেতি যে পঠমে ঝানে অন্তোসমাপত্তিযং ধম্মা. ত্যাস্সাতি তে অস্স. অনুপদৰৰত্থিতা হোন্তীতি অনুপটিপাটিযা ৰৰত্থিতা পরিচ্ছিন্না ঞাতা ৰিদিতা হোন্তি. কথং? থেরো হি তে ধম্মে ওলোকেন্তো অভিনিরোপনলক্খণো ৰিতক্কো ৰত্ততীতি জানাতি. তথা অনুমজ্জনলক্খণো ৰিচারো, ফরণলক্খণা পীতি, সাতলক্খণং সুখং, অৰিক্খেপলক্খণা চিত্তেকগ্গতা, ফুসনলক্খণো ফস্সো ৰেদযিতলক্খণা ৰেদনা, সঞ্জাননলক্খণা সঞ্ঞা, চেতযিতলক্খণা চেতনা, ৰিজাননলক্খণং ৰিঞ্ঞাণং, কত্তুকম্যতালক্খণো ছন্দো, অধিমোক্খলক্খণো অধিমোক্খো, পগ্গাহলক্খণং ৰীরিযং উপট্ঠানলক্খণা সতি, মজ্ঝত্তলক্খণা উপেক্খা, অনুনযমনসিকারলক্খণো মনসিকারো ৰত্ততীতি জানাতি. এৰং জানং অভিনিরোপনট্ঠেন ৰিতক্কং সভাৰতো ৰৰত্থপেতি…পে… অনুনযমনসিকারণট্ঠেন মনসিকারং সভাৰভাৰতো ৰৰত্থপেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ত্যাস্স ধম্মা অনুপদৰৰত্থিতা হোন্তী’’তি.
ৰিদিতা উপ্পজ্জন্তীতি উপ্পজ্জমানা ৰিদিতা পাকটাৰ হুত্ৰা উপ্পজ্জন্তি. ৰিদিতা উপট্ঠহন্তীতি তিট্ঠমানাপি ৰিদিতা পাকটাৰ হুত্ৰা তিট্ঠন্তি. ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তীতি নিরুজ্ঝমানাপি ৰিদিতা পাকটাৰ হুত্ৰা নিরুজ্ঝন্তি. এত্থ পন তংঞাণতা চেৰ ঞাণবহুতা চ মোচেতব্বা. যথা হি তেনেৰ অঙ্গুলগ্গেন তং অঙ্গুলগ্গং ন সক্কা ফুসিতুং, এৰমেৰ তেনেৰ চিত্তেন তস্স চিত্তস্স উপ্পাদো ৰা ঠিতি ৰা ভঙ্গো ৰা ন সক্কা জানিতুন্তি. এৰং তাৰ তংঞাণতা মোচেতব্বা. যদি পন দ্ৰে চিত্তানি একতো উপ্পজ্জেয্যুং, একেন চিত্তেন একস্স উপ্পাদো ৰা ঠিতি ৰা ভঙ্গো ৰা সক্কা ভৰেয্য জানিতুং. দ্ৰে পন ফস্সা ৰা ৰেদনা ৰা সঞ্ঞা ৰা চেতনা ৰা চিত্তানি ৰা একতো উপ্পজ্জনকানি নাম নত্থি, একেকমেৰ উপ্পজ্জতি. এৰং ঞাণবহুতা মোচেতব্বা. এৰং সন্তে কথং? মহাথেরস্স অন্তোসমাপত্তিযং সোল়স ধম্মা ৰিদিতা পাকটা হোন্তীতি. ৰত্থারম্মণানং পরিগ্গহিততায. থেরেন হি ৰত্থু চেৰ আরম্মণঞ্চ পরিগ্গহিতং, তেনস্স তেসং ধম্মানং উপ্পাদং আৰজ্জন্তস্স উপ্পাদো পাকটো হোতি, ঠানং আৰজ্জন্তস্স ঠানং পাকটং হোতি, ভেদং আৰজ্জন্তস্স ভেদো পাকটো হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ৰিদিতা উপ্পজ্জন্তি ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তী’’তি. অহুত্ৰা সম্ভোন্তীতি ইমিনা উদযং পস্সতি. হুত্ৰা পটিৰেন্তীতি ইমিনা ৰযং পস্সতি.
অনুপাযোতি রাগৰসেন অনুপগমনো হুত্ৰা. অনপাযোতি পটিঘৰসেন অনপগতো. অনিস্সিতোতি তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযেহি অনিস্সিতো. অপ্পটিবদ্ধোতি ছন্দরাগেন অবদ্ধো. ৰিপ্পমুত্তোতি কামরাগতো ৰিপ্পমুত্তো. ৰিসংযুত্তোতি চতূহি যোগেহি সব্বকিলেসেহি ৰা ৰিসংযুত্তো. ৰিমরিযাদীকতেনাতি নিম্মরিযাদীকতেন. চেতসাতি এৰংৰিধেন চিত্তেন ৰিহরতি.
তত্থ দ্ৰে মরিযাদা কিলেসমরিযাদা চ আরম্মণমরিযাদা চ. সচে হিস্স অন্তোসমাপত্তিযং পৰত্তে সোল়স ধম্মে আরব্ভ রাগাদযো উপ্পজ্জেয্যুং, কিলেসমরিযাদা তেন কতা ভৰেয্য, তেসু পনস্স একোপি ন উপ্পন্নোতি কিলেসমরিযাদা নত্থি. সচে পনস্স অন্তোসমাপত্তিযং পৰত্তে সোল়স ধম্মে আৰজ্জন্তস্স একচ্চে আপাথং নাগচ্ছেয্যুং. এৰমস্স আরম্মণমরিযাদা ভৰেয্যুং. তে পনস্স সোল়স ধম্মে আৰজ্জন্তস্স আপাথং অনাগতধম্মো নাম নত্থীতি আরম্মণমরিযাদাপি নত্থি.
অপরাপি দ্ৰে মরিযাদা ৰিক্খম্ভনমরিযাদা চ সমুচ্ছেদমরিযাদা চ. তাসু সমুচ্ছেদমরিযাদা উপরি আগমিস্সতি, ইমস্মিং পন ঠানে ৰিক্খম্ভনমরিযাদা অধিপ্পেতা. তস্স ৰিক্খম্ভিতপচ্চনীকত্তা নত্থীতি ৰিমরিযাদিকতেন চেতসা ৰিহরতি.
উত্তরি নিস্সরণন্তি ইতো উত্তরি নিস্সরণং. অঞ্ঞেসু চ সুত্তেসু ‘‘উত্তরি নিস্সরণ’’ন্তি নিব্বানং ৰুত্তং, ইধ পন অনন্তরো ৰিসেসো অধিপ্পেতোতি ৰেদিতব্বো. তব্বহুলীকারাতি তস্স পজাননস্স বহুলীকরণেন. অত্থিত্ৰেৰস্স হোতীতি তস্স থেরস্স অত্থীতিযেৰ দল়্হতরং হোতি. ইমিনা নযেন সেসৰারেসুপি অত্থো ৰেদিতব্বো.
দুতিযৰারে পন সম্পসাদনট্ঠেন সম্পসাদো. সভাৰতো ৰৰত্থপেতি.
চতুত্থৰারে উপেক্খাতি সুখট্ঠানে ৰেদনুপেক্খাৰ. পস্সদ্ধত্তা চেতসো অনাভোগোতি যো সো ‘‘যদেৰ তত্থ সুখ’’ন্তি চেতসো আভোগো, এতেনেতং ওল়ারিকমক্খাযতীতি এৰং পস্সদ্ধত্তা চেতসো অনাভোগো ৰুত্তো, তস্স অভাৰাতি অত্থো. সতিপারিসুদ্ধীতি পরিসুদ্ধাসতিযেৰ. উপেক্খাপি পারিসুদ্ধিউপেক্খা.
৯৫. সতো ৰুট্ঠহতীতি সতিযা সমন্নাগতো ঞাণেন সম্পজানো হুত্ৰা ৰুট্ঠাতি. তে ধম্মে সমনুপস্সতীতি যস্মা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে বুদ্ধানংযেৰ অনুপদধম্মৰিপস্সনা হোতি, ন সাৰকানং, তস্মা এত্থ কলাপৰিপস্সনং দস্সেন্তো এৰমাহ.
পঞ্ঞায চস্স দিস্ৰা আসৰা পরিক্খীণা হোন্তীতি মগ্গপঞ্ঞায চত্তারি সচ্চানি দিস্ৰা চত্তারো আসৰা খীণা হোন্তি. সারিপুত্তত্থেরস্স সমথৰিপস্সনং যুগনদ্ধং আহরিত্ৰা অরহত্তং পত্তৰারোপি অত্থি, নিরোধসমাপত্তিসমাপন্নৰারোপি. অরহত্তং পত্তৰারো ইধ গহিতো, নিরোধং পন চিণ্ণৰসিতায অপরাপরং সমাপজ্জিস্সতীতি ৰদন্তি.
তত্থস্স যস্মিং কালে নিরোধসমাপত্তি সীসং হোতি, নিরোধস্স ৰারো আগচ্ছতি, ফলসমাপত্তি গূল়্হা হোতি. যস্মিং কালে ফলসমাপত্তি সীসং হোতি, ফলসমাপত্তিযা ৰারো আগচ্ছতি, নিরোধসমাপত্তি গূল়্হা হোতি. জম্বুদীপৰাসিনো থেরা পন ৰদন্তি ‘‘সারিপুত্তত্থেরো সমথৰিপস্সনং যুগনদ্ধং আহরিত্ৰা অনাগামিফলং সচ্ছিকত্ৰা নিরোধং সমাপজ্জি, নিরোধা ৰুট্ঠায অরহত্তং পত্তো’’তি. তে ধম্মেতি অন্তোসমাপত্তিযং পৰত্তে তিসমুট্ঠানিকরূপধম্মে, হেট্ঠা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযং পৰত্তধম্মে ৰা. তেপি হি ইমস্মিং ৰারে ৰিপস্সিতব্বধম্মাৰ, তস্মা তে ৰা ৰিপস্সতীতি দস্সেতুং ইদং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
৯৭. ৰসিপ্পতোতি চিণ্ণৰসিতং পত্তো. পারমিপ্পত্তোতি নিপ্ফত্তিং পত্তো. ওরসোতিআদীসু থেরো ভগৰতো উরে নিব্বত্তসদ্দং সুত্ৰা জাতোতি ওরসো, মুখেন পভাৰিতং সদ্দং সুত্ৰা জাতোতি মুখতো জাতো, ধম্মেন পন জাতত্তা নিম্মিতত্তা ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো, ধম্মদাযস্স আদিযনতো ধম্মদাযাদো, আমিসদাযস্স অনাদিযনতো নো আমিসদাযাদোতি ৰেদিতব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
অনুপদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.