৪. মহামালুক্যসুত্তৰণ্ণনা
১২৯. এৰং মে সুতন্তি মহামালুক্যসুত্তং. তত্থ ওরম্ভাগিযানীতি হেট্ঠা কোট্ঠাসিকানি কামভৰে নিব্বত্তিসংৰত্তনিকানি. সংযোজনানীতি বন্ধনানি. কস্স খো নামাতি কস্স দেৰস্স ৰা মনুস্সস্স ৰা দেসিতানি ধারেসি, কিং ত্ৰমেৰেকো অস্সোসি, ন অঞ্ঞো কোচীতি? অনুসেতীতি অপ্পহীনতায অনুসেতি. অনুসযমানো সংযোজনং নাম হোতি.
এত্থ চ ভগৰতা সংযোজনং পুচ্ছিতং, থেরেনপি সংযোজনমেৰ ব্যাকতং. এৰং সন্তেপি তস্স ৰাদে ভগৰতা দোসো আরোপিতো. সো কস্মাতি চে? থেরস্স তথালদ্ধিকত্তা. অযঞ্হি তস্স লদ্ধি ‘‘সমুদাচারক্খণেযেৰ কিলেসেহি সংযুত্তো নাম হোতি, ইতরস্মিং খণে অসংযুত্তো’’তি. তেনস্স ভগৰতা দোসো আরোপিতো. অথাযস্মা আনন্দো চিন্তেসি – ‘‘ভগৰতা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি অত্তনো ধম্মতাযেৰ অযং ধম্মদেসনা আরদ্ধা, সা ইমিনা অপণ্ডিতেন ভিক্খুনা ৰিসংৰাদিতা. হন্দাহং ভগৰন্তং যাচিত্ৰা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেস্সামী’’তি. সো এৰমকাসি. তং দস্সেতুং ‘‘এৰং ৰুত্তে আযস্মা আনন্দো’’তিআদি ৰুত্তং.
তত্থ সক্কাযদিট্ঠিপরিযুট্ঠিতেনাতি সক্কাযদিট্ঠিযা গহিতেন অভিভূতেন. সক্কাযদিট্ঠিপরেতেনাতি সক্কাযদিট্ঠিযা অনুগতেন. নিস্সরণন্তি দিট্ঠিনিস্সরণং নাম নিব্বানং, তং যথাভূতং নপ্পজানাতি. অপ্পটিৰিনীতাতি অৰিনোদিতা অনীহটা. ওরম্ভাগিযং সংযোজনন্তি হেট্ঠাভাগিযসংযোজনং নাম হোতি. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. সুক্কপক্খো উত্তানত্থোযেৰ. ‘‘সানুসযা পহীযতী’’তি ৰচনতো পনেত্থ একচ্চে ‘‘অঞ্ঞং সংযোজনং অঞ্ঞো অনুসযো’’তি ৰদন্তি. ‘‘যথা হি সব্যঞ্জনং ভত্ত’’ন্তি ৰুত্তে ভত্ততো অঞ্ঞং ব্যঞ্জনং হোতি, এৰং ‘‘সানুসযা’’তি ৰচনতো পরিযুট্ঠানসক্কাযদিট্ঠিতো অঞ্ঞেন অনুসযেন ভৰিতব্বন্তি তেসং লদ্ধি. তে ‘‘সসীসং পারুপিত্ৰা’’তিআদীহি পটিক্খিপিতব্বা. ন হি সীসতো অঞ্ঞো পুরিসো অত্থি. অথাপি সিযা – ‘‘যদি তদেৰ সংযোজনং সো অনুসযো, এৰং সন্তে ভগৰতা থেরস্স তরুণূপমো উপারম্ভো দুআরোপিতো হোতী’’তি. ন দুআরোপিতো, কস্মা? এৰংলদ্ধিকত্তাতি ৰিত্থারিতমেতং. তস্মা সোযেৰ কিলেসো বন্ধনট্ঠেন সংযোজনং, অপ্পহীনট্ঠেন অনুসযোতি ইমমত্থং সন্ধায ভগৰতা ‘‘সানুসযা পহীযতী’’তি এৰং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
১৩২. তচং ছেত্ৰাতিআদীসু ইদং ওপম্মসংসন্দনং – তচচ্ছেদো ৰিয হি সমাপত্তি দট্ঠব্বা, ফেগ্গুচ্ছেদো ৰিয ৰিপস্সনা, সারচ্ছেদো ৰিয মগ্গো. পটিপদা পন লোকিযলোকুত্তরমিস্সকাৰ ৰট্টতি. এৰমেতে দট্ঠব্বাতি এৰরূপা পুগ্গলা এৰং দট্ঠব্বা.
১৩৩. উপধিৰিৰেকাতি উপধিৰিৰেকেন. ইমিনা পঞ্চকামগুণৰিৰেকো কথিতো. অকুসলানং ধম্মানং পহানাতি ইমিনা নীৰরণপ্পহানং কথিতং. কাযদুট্ঠুল্লানং পটিপ্পস্সদ্ধিযাতি ইমিনা কাযালসিযপটিপ্পস্সদ্ধি কথিতা. ৰিৰিচ্চেৰ কামেহীতি উপধিৰিৰেকেন কামেহি ৰিনা হুত্ৰা. ৰিৰিচ্চ অকুসলেহীতি অকুসলানং ধম্মানং পহানেন কাযদুট্ঠুল্লানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা চ অকুসলেহি ৰিনা হুত্ৰা. যদেৰ তত্থ হোতীতি যং তত্থ অন্তোসমাপত্তিক্খণেযেৰ সমাপত্তিসমুট্ঠিতঞ্চ রূপাদিধম্মজাতং হোতি. তে ধম্মেতি তে রূপগতন্তিআদিনা নযেন ৰুত্তে রূপাদযো ধম্মে. অনিচ্চতোতি ন নিচ্চতো. দুক্খতোতি ন সুখতো. রোগতোতিআদীসু আবাধট্ঠেন রোগতো, অন্তোদোসট্ঠেন গণ্ডতো, অনুপৰিদ্ধট্ঠেন দুক্খজননট্ঠেন চ সল্লতো, দুক্খট্ঠেন অঘতো, রোগট্ঠেন আবাধতো, অসকট্ঠেন পরতো, পলুজ্জনট্ঠেন পলোকতো, নিস্সত্তট্ঠেন সুঞ্ঞতো, ন অত্তট্ঠেন অনত্ততো. তত্থ অনিচ্চতো, পলোকতোতি দ্ৰীহি পদেহি অনিচ্চলক্খণং কথিতং, দুক্খতোতিআদীহি ছহি দুক্খলক্খণং, পরতো সুঞ্ঞতো অনত্ততোতি তীহি অনত্তলক্খণং.
সো তেহি ধম্মেহীতি সো তেহি এৰং তিলক্খণং আরোপেত্ৰা দিট্ঠেহি অন্তোসমাপত্তিযং পঞ্চক্খন্ধধম্মেহি. চিত্তং পটিৰাপেতীতি চিত্তং পটিসংহরতি মোচেতি অপনেতি. উপসংহরতীতি ৰিপস্সনাচিত্তং তাৰ সৰনৰসেন থুতিৰসেন পরিযত্তিৰসেন পঞ্ঞত্তিৰসেন চ এতং সন্তং নিব্বানন্তি এৰং অসঙ্খতায অমতায ধাতুযা উপসংহরতি. মগ্গচিত্তং নিব্বানং আরম্মণকরণৰসেনেৰ এতং সন্তমেতং পণীতন্তি ন এৰং ৰদতি, ইমিনা পন আকারেন তং পটিৰিজ্ঝন্তো তত্থ চিত্তং উপসংহরতীতি অত্থো. সো তত্থ ঠিতোতি তায তিলক্খণারম্মণায ৰিপস্সনায ঠিতো. আসৰানং খযং পাপুণাতীতি অনুক্কমেন চত্তারো মগ্গে ভাৰেত্ৰা পাপুণাতি. তেনেৰ ধম্মরাগেনাতি সমথৰিপস্সনাধম্মে ছন্দরাগেন. সমথৰিপস্সনাসু হি সব্বসো ছন্দরাগং পরিযাদাতুং সক্কোন্তো অরহত্তং পাপুণাতি, অসক্কোন্তো অনাগামী হোতি.
যদেৰ তত্থ হোতি ৰেদনাগতন্তি ইধ পন রূপং ন গহিতং. কস্মা? সমতিক্কন্তত্তা. অযঞ্হি হেট্ঠা রূপাৰচরজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা রূপং অতিক্কমিত্ৰা অরূপাৰচরসমাপত্তিং সমাপন্নোতি সমথৰসেনপিনেন রূপং অতিক্কন্তং, হেট্ঠা রূপং সম্মদেৰ সম্মসিত্ৰা তং অতিক্কম্ম ইদানি অরূপং সম্মসতীতি ৰিপস্সনাৰসেনপিনেন রূপং অতিক্কন্তং. অরূপে পন সব্বসোপি রূপং নত্থীতি তং সন্ধাযপি ইধ রূপং ন গহিতং.
অথ কিঞ্চরহীতি কিং পুচ্ছামীতি পুচ্ছতি? সমথৰসেন গচ্ছতো চিত্তেকগ্গতা ধুরং হোতি, সো চেতোৰিমুত্তো নাম. ৰিপস্সনাৰসেন গচ্ছতো পঞ্ঞা ধুরং হোতি, সো পঞ্ঞাৰিমুত্তো নামাতি এত্থ থেরস্স কঙ্খা নত্থি. অযং সভাৰধম্মোযেৰ, সমথৰসেনেৰ পন গচ্ছন্তেসু একো চেতোৰিমুত্তো নাম হোতি, একো পঞ্ঞাৰিমুত্তো. ৰিপস্সনাৰসেন গচ্ছন্তেসুপি একো পঞ্ঞাৰিমুত্তো নাম হোতি, একো চেতোৰিমুত্তোতি এত্থ কিং কারণন্তি পুচ্ছতি.
ইন্দ্রিযৰেমত্ততং ৰদামীতি ইন্দ্রিযনানত্ততং ৰদামি. ইদং ৰুত্তং হোতি, ন ত্ৰং, আনন্দ, দস পারমিযো পূরেত্ৰা সব্বঞ্ঞুতং পটিৰিজ্ঝি, তেন তে এতং অপাকটং. অহং পন পটিৰিজ্ঝিং, তেন মে এতং পাকটং. এত্থ হি ইন্দ্রিযনানত্ততা কারণং. সমথৰসেনেৰ হি গচ্ছন্তেসু একস্স ভিক্খুনো চিত্তেকগ্গতা ধুরং হোতি, সো চেতোৰিমুত্তো নাম হোতি. একস্স পঞ্ঞা ধুরং হোতি, সো পঞ্ঞাৰিমুত্তো নাম হোতি. ৰিপস্সনাৰসেনেৰ চ গচ্ছন্তেসু একস্স পঞ্ঞা ধুরং হোতি, সো পঞ্ঞাৰিমুত্তো নাম হোতি. একস্স চিত্তেকগ্গতা ধুরং হোতি, সো চেতোৰিমুত্তো নাম হোতি. দ্ৰে অগ্গসাৰকা সমথৰিপস্সনাধুরেন অরহত্তং পত্তা. তেসু ধম্মসেনাপতি পঞ্ঞাৰিমুত্তো জাতো, মহামোগ্গল্লানত্থেরো চেতোৰিমুত্তো. ইতি ইন্দ্রিযৰেমত্তমেত্থ কারণন্তি ৰেদিতব্বং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
মহামালুক্যসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.