কুসলকম্মপথৰণ্ণনা
পাণাতিপাতা ৰেরমণী কুসলন্তিআদীসু পাণাতিপাতাদযো ৰুত্তত্থা এৰ. ৰেরং মণতীতি ৰেরমণী, ৰেরং পজহতীতি অত্থো. ৰিরমতি ৰা এতায করণভূতায, ৰিকারস্স ৰেকারং কত্ৰাপি ৰেরমণী. অযং তাৰেত্থ ব্যঞ্জনতো ৰণ্ণনা. অত্থতো পন ৰেরমণীতি কুসলচিত্তসম্পযুত্তা ৰিরতি. যা ‘‘পাণাতিপাতা ৰিরমন্তস্স, যা তস্মিং সমযে পাণাতিপাতা আরতি ৰিরতী’’তি এৰং ৰুত্তা কুসলচিত্তসম্পযুত্তা ৰিরতি, সা ভেদতো তিৰিধো হোতি সম্পত্তৰিরতি সমাদানৰিরতি সমুচ্ছেদৰিরতীতি. তত্থ অসমাদিন্নসিক্খাপদানং অত্তনো জাতিৰযবাহুসচ্চাদীনি পচ্চৰেক্খিত্ৰা ‘‘অযুত্তং অম্হাকং এৰরূপং কাতু’’ন্তি সম্পত্তৰত্থুং অৰীতিক্কমন্তানং উপ্পজ্জমানা ৰিরতি সম্পত্তৰিরতীতি ৰেদিতব্বা সীহল়দীপে চক্কনউপাসকস্স ৰিয.
তস্স কির দহরকালেযেৰ মাতুযা রোগো উপ্পজ্জি. ৰেজ্জেন চ ‘‘অল্লসসমংসং লদ্ধুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. ততো চক্কনস্স ভাতা ‘‘গচ্ছ তাত খেত্তং আহিণ্ডাহী’’তি চক্কনং পেসেসি. সো তত্থ গতো. তস্মিঞ্চ সমযে একো সসো তরুণসস্সং খাদিতুং আগতো হোতি, সো তং দিস্ৰা ৰেগেন ধাৰেন্তো ৰল্লিযা বদ্ধো ‘‘কিরি কিরী’’তি সদ্দমকাসি. চক্কনো তেন সদ্দেন গন্ত্ৰা তং গহেত্ৰা চিন্তেসি ‘‘মাতু ভেসজ্জং করোমী’’তি. পুন চিন্তেসি ‘‘ন মেতং পতিরূপং, য্ৰাহং মাতু জীৰিতকারণা পরং জীৰিতা ৰোরোপেয্য’’ন্তি. অথ নং ‘‘গচ্ছ অরঞ্ঞে সসেহি সদ্ধিং তিণোদকং পরিভুঞ্জা’’তি মুঞ্চি. ভাতরা চ ‘‘কিং তাত সসো লদ্ধো’’তি পুচ্ছিতো তং পৰত্তিং আচিক্খি. ততো নং ভাতা পরিভাসি. সো মাতুসন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘যতোহং জাতো, নাভিজানামি সঞ্চিচ্চ পাণং জীৰিতা ৰোরোপেতা’’তি সচ্চং ৰত্ৰা অধিট্ঠাসি. তাৰদেৰস্স মাতা অরোগা অহোসি.
সমাদিন্নসিক্খাপদানং পন সিক্খাপদসমাদানে চ ততুত্তরি চ অত্তনো জীৰিতম্পি পরিচ্চজিত্ৰা ৰত্থুং অৰীতিক্কমন্তানং উপ্পজ্জমানা ৰিরতি সমাদানৰিরতীতি ৰেদিতব্বা উত্তরৰড্ঢমানপব্বতৰাসীউপাসকস্স ৰিয.
সো কির অম্বরিযৰিহারৰাসীপিঙ্গলবুদ্ধরক্খিতত্থেরস্স সন্তিকে সিক্খাপদানি গহেত্ৰা খেত্তং কস্সতি. অথস্স গোণো নট্ঠো, সো তং গৰেসন্তো উত্তরৰড্ঢমানপব্বতং আরুহি, তত্র নং মহাসপ্পো অগ্গহেসি. সো চিন্তেসি ‘‘ইমাযস্স তিখিণৰাসিযা সীসং ছিন্দামী’’তি. পুন চিন্তেসি ‘‘ন মেতং পতিরূপং, য্ৰাহং ভাৰনীযস্স গরুনো সন্তিকে সিক্খাপদং গহেত্ৰা ভিন্দেয্য’’ন্তি. এৰং যাৰততিযং চিন্তেত্ৰা ‘‘জীৰিতং পরিচ্চজামি, ন সিক্খাপদ’’ন্তি অংসে ঠপিতং তিখিণদণ্ডৰাসিং অরঞ্ঞে ছড্ডেসি. তাৰদেৰ নং মহাৰাল়ো মুঞ্চিত্ৰা অগমাসীতি.
অরিযমগ্গসম্পযুত্তা পন ৰিরতি সমুচ্ছেদৰিরতীতি ৰেদিতব্বা. যস্সা উপ্পত্তিতো পভুতি ‘‘পাণং ঘাতেস্সামী’’তি অরিযপুগ্গলানং চিত্তম্পি ন উপ্পজ্জতীতি. সা পনাযং ৰিরতি কোসল্লপ্পৰত্তিযা কুসলন্তি ৰুত্তা. কুচ্ছিতসযনতো ৰা কুসন্তি লদ্ধৰোহারং দুস্সীল্যং লুনাতীতিপি কুসলং. কতমঞ্চাৰুসো কুসলন্তি ইমস্স পন পঞ্হস্স অননুরূপত্তা কুসলাতি ন ৰুত্তা.
যথা চ অকুসলানং, এৰং ইমেসম্পি কুসলকম্মপথানং ধম্মতো কোট্ঠাসতো আরম্মণতো ৰেদনাতো মূলতোতি পঞ্চহাকারেহি ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো.
তত্থ ধম্মতোতি এতেসু হি পটিপাটিযা সত্ত চেতনাপি ৰট্টন্তি, ৰিরতিযোপি. অন্তে তযো চেতনাসম্পযুত্তাৰ.
কোট্ঠাসতোতি পটিপাটিযা সত্ত কম্মপথা এৰ, নো মূলানি. অন্তে তযো কম্মপথা চেৰ মূলানি চ. অনভিজ্ঝা হি মূলং পত্ৰা অলোভো কুসলমূলং হোতি. অব্যাপাদো অদোসো কুসলমূলং. সম্মাদিট্ঠি অমোহো কুসলমূলং.
আরম্মণতোতি পাণাতিপাতাদীনং আরম্মণানেৰ এতেসং আরম্মণানি, ৰীতিক্কমিতব্বতোযেৰ হি ৰেরমণী নাম হোতি. যথা পন নিব্বানারম্মণো অরিযমগ্গো কিলেসে পজহতি, এৰং জীৰিতিন্দ্রিযাদিআরম্মণাপেতে কম্মপথা পাণাতিপাতাদীনি দুস্সীল্যানি পজহন্তীতি ৰেদিতব্বা.
ৰেদনাতোতি সব্বে সুখৰেদনা ৰা হোন্তি, মজ্ঝত্তৰেদনা ৰা. কুসলং পত্ৰা হি দুক্খৰেদনা নাম নত্থি.
মূলতোতি পটিপাটিযা সত্ত কম্মপথা ঞাণসম্পযুত্তচিত্তেন ৰিরমন্তস্স অলোভঅদোসঅমোহৰসেন তিমূলা হোন্তি. ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তেন ৰিরমন্তস্স দ্ৰিমূলা. অনভিজ্ঝা ঞাণসম্পযুত্তচিত্তেন ৰিরমন্তস্স দ্ৰিমূলা. ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তেন একমূলা. অলোভো পন অত্তনাৰ অত্তনো মূলং ন হোতি, অব্যাপাদেপি এসেৰ নযো. সম্মাদিট্ঠি অলোভাদোসৰসেন দ্ৰিমূলাৰাতি.
অলোভো কুসলমূলন্তিআদীসু ন লোভোতি অলোভো, লোভপটিপক্খস্স ধম্মস্সেতং অধিৰচনং. অদোসামোহেসুপি এসেৰ নযো. তেসু অলোভো সযঞ্চ কুসলং, ইমেসঞ্চ পাণাতিপাতা ৰেরমণীআদীনং কুসলানং কেসঞ্চি সম্পযুত্তপ্পভাৰকট্ঠেন কেসঞ্চি উপনিস্সযপচ্চযট্ঠেন মূলন্তি কুসলমূলং. অদোসামোহানম্পি কুসলমূলভাৰে এসেৰ নযো.
ইদানি সব্বম্পি তং সঙ্খেপেন চ ৰিত্থারেন চ দেসিতমত্থং নিগমেন্তো যতো খো আৰুসোতিআদিঅপ্পনাৰারমাহ. তত্থ এৰং অকুসলং পজানাতীতি এৰং যথানিদ্দিট্ঠদসাকুসলকম্মপথৰসেন অকুসলং পজানাতি. এৰং অকুসলমূলন্তিআদীসুপি এসেৰ নযো. এত্তাৰতা একেন নযেন চতুসচ্চকম্মট্ঠানিকস্স যাৰ অরহত্তা নিয্যানং কথিতং হোতি. কথং? এত্থ হি ঠপেত্ৰা অভিজ্ঝং দস অকুসলকম্মপথা চ কুসলকম্মপথা চ দুক্খসচ্চং. অভিজ্ঝা চ লোভো অকুসলমূলঞ্চাতি ইমে দ্ৰে ধম্মা নিপ্পরিযাযেন সমুদযসচ্চং. পরিযাযেন পন সব্বেপি কম্মপথা দুক্খসচ্চং. সব্বানি কুসলাকুসলমূলানি সমুদযসচ্চং. উভিন্নং অপ্পৰত্তি নিরোধসচ্চং. দুক্খং পরিজানন্তো সমুদযং পজহমানো নিরোধং পজানন্তো অরিযমগ্গো মগ্গসচ্চন্তি ইতি দ্ৰে সচ্চানি সরূপেন ৰুত্তানি, দ্ৰে আৰত্তহারৰসেন ৰেদিতব্বানি.
সো সব্বসো রাগানুসযং পহাযাতি সো এৰং অকুসলাদীনি পজানন্তো সব্বাকারেন রাগানুসযং পজহিত্ৰা. পটিঘানুসযং পটিৰিনোদেত্ৰাতি পটিঘানুসযঞ্চ সব্বাকারেনেৰ নীহরিত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. এত্তাৰতা অনাগামিমগ্গো কথিতো. অস্মীতি দিট্ঠিমানানুসযং সমূহনিত্ৰাতি পঞ্চসু খন্ধেসু কঞ্চি ধম্মং অনৰকারীকরিত্ৰা ‘‘অস্মী’’তি ইমিনা সমূহগ্গহণাকারেন পৰত্তং দিট্ঠিমানানুসযং সমুগ্ঘাটেত্ৰা.
তত্থ দিট্ঠিমানানুসযন্তি দিট্ঠিসদিসং মানানুসযন্তি ৰুত্তং হোতি. অযঞ্হি মানানুসযো অস্মীতি পৰত্তত্তা দিট্ঠিসদিসো হোতি, তস্মা এৰং ৰুত্তো. ইমঞ্চ অস্মিমানং ৰিত্থারতো ৰিঞ্ঞাতুকামেন খন্ধিযৰগ্গে খেমকসুত্তং (সং. নি. ৩.৮৯) ওলোকেতব্বন্তি.
অৰিজ্জং পহাযাতি ৰট্টমূলং অৰিজ্জং পজহিত্ৰা. ৰিজ্জং উপ্পাদেত্ৰাতি তস্সা অৰিজ্জায সমুগ্ঘাটিকং অরহত্তমগ্গৰিজ্জং উপ্পাদেত্ৰা. এত্তাৰতা অরহত্তমগ্গো কথিতো. দিট্ঠেৰ ধম্মে দুক্খস্সন্তকরো হোতীতি অস্মিংযেৰ অত্তভাৰে ৰট্টদুক্খস্স পরিচ্ছেদকরো হোতি. এত্তাৰতাপি খো, আৰুসোতি দেসনং নিয্যাতেতি, ইমায কম্মপথদেসনায ৰুত্তমনসিকারপ্পটিৰেধৰসেনপীতি ৰুত্তং হোতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. এৰং অনাগামিমগ্গঅরহত্তমগ্গেহি দেসনং নিট্ঠপেসীতি.
কুসলকম্মপথৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.