৪. সুমনত্থেরগাথাৰণ্ণনা
যং পত্থযানোতিআদিকা আযস্মতো সুমনত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো পঞ্চনৰুতে কপ্পে বুদ্ধসুঞ্ঞে লোকে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একং পচ্চেকবুদ্ধং ব্যাধিতং দিস্ৰা হরীতকং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলরট্ঠে গহপতিকুলে নিব্বত্তিত্ৰা সুমনোতি লদ্ধনামো সুখেন ৰড্ঢি. তস্স পন মাতুলো পব্বজিত্ৰা অরহা হুত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো সুমনে ৰযপ্পত্তে তং পব্বাজেত্ৰা চরিতানুকূলং কম্মট্ঠানং অদাসি. সো তত্থ যোগকম্মং করোন্তো চত্তারি ঝানানি পঞ্চ চ অভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেসি. অথস্স থেরো ৰিপস্সনাৰিধিং আচিক্খি. সো চ নচিরেনেৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৪.৬০-৭১) –
‘‘হরীতকং আমলকং, অম্বজম্বুৰিভীতকং;
কোলং ভল্লাতকং বিল্লং, সযমেৰ হরামহং.
‘‘দিস্ৰান পব্ভারগতং, ঝাযিং ঝানরতং মুনিং;
আবাধেন আপীল়েন্তং, অদুতীযং মহামুনিং.
‘‘হরীতকং গহেত্ৰান, সযম্ভুস্স অদাসহং;
খাদমত্তম্হি ভেসজ্জে, ব্যাধি পস্সম্ভি তাৰদে.
‘‘পহীনদরথো বুদ্ধো, অনুমোদমকাসি মে;
ভেসজ্জদানেনিমিনা, ব্যাধিৰূপসমেন চ.
‘‘দেৰভূতো মনুস্সো ৰা, জাতো ৰা অঞ্ঞজাতিযা;
সব্বত্থ সুখিতো হোতু, মা চ তে ব্যাধিমাগমা.
‘‘ইদং ৰত্ৰান সম্বুদ্ধো, সযম্ভূ অপরাজিতো;
নভং অব্ভুগ্গমী ধীরো, হংসরাজাৰ অম্বরে.
‘‘যতো হরীতকং দিন্নং, সযম্ভুস্স মহেসিনো;
ইমং জাতিং উপাদায, ব্যাধি মে নুপপজ্জথ.
‘‘অযং পচ্ছিমকো ময্হং, চরিমো ৰত্ততে ভৰো;
তিস্সো ৰিজ্জা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
‘‘চতুন্নৰুতিতো কপ্পে, ভেসজ্জমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ভেসজ্জস্স ইদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তে পন পতিট্ঠিতো একদিৰসং মাতুলত্থেরস্স উপট্ঠানং অগমাসি. তং থেরো অধিগমং পুচ্ছি, তং ব্যাকরোন্তো –
৩৩০. ‘‘যং পত্থযানো ধম্মেসু, উপজ্ঝাযো অনুগ্গহি;
অমতং অভিকঙ্খন্তং, কতং কত্তব্বকং মযা.
৩৩১. ‘‘অনুপ্পত্তো সচ্ছিকতো, সযং ধম্মো অনীতিহো;
ৰিসুদ্ধঞাণো নিক্কঙ্খো, ব্যাকরোমি তৰন্তিকে.
৩৩২. ‘‘পুব্বেনিৰাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৰিসোধিতং;
সদত্থো মে অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৩৩৩. ‘‘অপ্পমত্তস্স মে সিক্খা, সুস্সুতা তৰ সাসনে;
সব্বে মে আসৰা খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.
৩৩৪. ‘‘অনুসাসি মং অরিযৰতা, অনুকম্পি অনুগ্গহি;
অমোঘো তুয্হমোৰাদো, অন্তেৰাসিম্হি সিক্খিতো’’তি. –
ইমাহি পঞ্চহি গাথাহি সীহনাদং নদন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
তত্থ যং পত্থযানো ধম্মেসু, উপজ্ঝাযো অনুগ্গহি. অমতং অভিকঙ্খন্তন্তি সমথৰিপস্সনাদীসু অনৰজ্জধম্মেসু যং ধম্মং ময্হং পত্থযন্তো আকঙ্খন্তো উপজ্ঝাযো অমতং নিব্বানং অভিকঙ্খন্তং মং ওৰাদদানৰসেন অনুগ্গণ্হি. কতং কত্তব্বকং মযাতি তস্স অধিগমত্থং কত্তব্বং পরিঞ্ঞাদিসোল়সৰিধং কিচ্চং কতং নিট্ঠাপিতং মযা.
ততো এৰ অনুপ্পত্তো অধিগতো চতুব্বিধোপি মগ্গধম্মো সচ্ছিকতো. সযং ধম্মো অনীতিহোতি সযং অত্তনাযেৰ নিব্বানধম্মো ফলধম্মো চ অনীতিহো অসন্দিদ্ধো অত্তপচ্চক্খো কতো, ‘‘ইতিহ, ইতি কিরা’’তি পৰত্তিযা ইতিহসঙ্খাতং সংসযং সমুচ্ছিন্দন্তোযেৰ অরিযমগ্গো পৰত্ততি. তেনাহ ‘‘ৰিসুদ্ধঞাণো নিক্কঙ্খো’’তিআদি. তত্থ ৰিসুদ্ধঞাণোতি সব্বসংকিলেসৰিসুদ্ধিযা ৰিসুদ্ধঞাণো. তৰন্তিকেতি তৰ সমীপে.
সদত্থোতি অরহত্তং. সিক্খাতি অধিসীলসিক্খাদযো. সুস্সুতাতি পরিযত্তিবাহুসচ্চস্স পটিৰেধবাহুসচ্চস্স চ পারিপূরিৰসেন সুট্ঠু সুতা. তৰ সাসনেতি তৰ ওৰাদে অনুসিট্ঠিযং ঠিতস্স.
অরিযৰতাতি সুৰিসুদ্ধসীলাদিৰতসমাদানেন. অন্তেৰাসিম্হি সিক্খিতোতি তুয্হং সমীপে চিণ্ণব্রহ্মচরিযৰাসতায অন্তেৰাসী সিক্খিতৰা সিক্খিতঅধিসীলাদিসিক্খো অম্হীতি.
সুমনত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.