৩. গিরিমানন্দত্থেরগাথাৰণ্ণনা

ৰস্সতি দেৰোতিআদিকা আযস্মতো গিরিমানন্দত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সুমেধস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো ঘরাৰাসং ৰসন্তো অত্তনো ভরিযায পুত্তে চ কালঙ্কতে সোকসল্লসমপ্পিতো অরঞ্ঞং পৰিট্ঠো সত্থারা তত্থ গন্ত্ৰা ধম্মং কথেত্ৰা সোকসল্লে অব্বূল়্হে পসন্নমানসো সুগন্ধপুপ্ফেহি পূজেত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা সিরসি অঞ্জলিং কত্ৰা অভিত্থৰি.

সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহে বিম্বিসাররঞ্ঞো পুরোহিতস্স পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, গিরিমানন্দোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু রাজগহগমনে বুদ্ধানুভাৰং দিস্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা সমণধম্মং করোন্তো কতিপযং দিৰসং গামকাৰাসে ৰসিত্ৰা সত্থারং ৰন্দিতুং রাজগহং অগমাসি. বিম্বিসারমহারাজা তস্স আগমনং সুত্ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘ইধেৰ, ভন্তে, ৰসথ, অহং চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহামী’’তি সম্পৰারেত্ৰা গতো বহুকিচ্চতায ন সরি. ‘‘থেরো অব্ভোকাসে ৰসতী’’তি দেৰতা থেরস্স তেমনভযেন ৰস্সং ৰারেসুং. রাজা অৰস্সনকারণং সল্লক্খেত্ৰা থেরস্স কুটিকং কারাপেসি. থেরো কুটিকাযং ৰসন্তো সেনাসনসপ্পাযলাভেন সমাধানং লভিত্ৰা ৰীরিযসমতং যোজেত্ৰা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.৪০.৪১৯-৪৪৮) –

‘‘ভরিযা মে কালঙ্কতা, পুত্তো সিৰথিকং গতো;

মাতা পিতা মতা ভাতা, একচিতম্হি ডয্হরে.

‘‘তেন সোকেন সন্তত্তো, কিসো পণ্ডু অহোসহং;

চিত্তক্খেপো চ মে আসি, তেন সোকেন অট্টিতো.

‘‘সোকসল্লপরেতোহং, ৰনন্তমুপসঙ্কমিং;

পৰত্তফলং ভুঞ্জিত্ৰা, রুক্খমূলে ৰসামহং.

‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, দুক্খস্সন্তকরো জিনো;

মমুদ্ধরিতুকামো সো, আগঞ্ছি মম সন্তিকং.

‘‘পদসদ্দং সুণিত্ৰান, সুমেধস্স মহেসিনো;

পগ্গহেত্ৰানহং সীসং, উল্লোকেসিং মহামুনিং.

‘‘উপাগতে মহাৰীরে, পীতি মে উদপজ্জথ;

তদাসিমেকগ্গমনো, দিস্ৰা তং লোকনাযকং.

‘‘সতিং পটিলভিত্ৰান, পণ্ণমুট্ঠিমদাসহং;

নিসীদি ভগৰা তত্থ, অনুকম্পায চক্খুমা.

‘‘নিসজ্জ তত্থ ভগৰা, সুমেধো লোকনাযকো;

ধম্মং মে কথযী বুদ্ধো, সোকসল্লৰিনোদনং.

‘‘অনৰ্হিতা ততো আগুং, অননুঞ্ঞাতা ইতো গতা;

যথাগতা তথা গতা, তত্থ কা পরিদেৰনা.

‘‘যথাপি পথিকা সত্তা, ৰস্সমানায ৰুট্ঠিযা;

সভণ্ডা উপগচ্ছন্তি, ৰস্সস্সাপতনায তে.

‘‘ৰস্সে চ তে ওরমিতে, সম্পযন্তি যদিচ্ছকং;

এৰং মাতা পিতা তুয্হং, তত্থ কা পরিদেৰনা.

‘‘আগন্তুকা পাহুনকা, চলিতেরিতকম্পিতা;

এৰং মাতা পিতা তুয্হং, তত্থ কা পরিদেৰনা.

‘‘যথাপি উরগো জিণ্ণং, হিত্ৰা গচ্ছতি সং তচং;

এৰং মাতা পিতা তুয্হং, সং তনুং ইধ হীযরে.

‘‘বুদ্ধস্স গিরমঞ্ঞায, সোকসল্লং ৰিৰজ্জযিং;

পামোজ্জং জনযিত্ৰান, বুদ্ধসেট্ঠং অৰন্দহং.

‘‘ৰন্দিত্ৰান মহানাগং, পূজযিং গিরিমঞ্জরিং;

দিব্বগন্ধং সম্পৰন্তং, সুমেধং লোকনাযকং.

‘‘পূজযিত্ৰান সম্বুদ্ধং, সিরে কত্ৰান অঞ্জলিং;

অনুস্সরং গুণগ্গানি, সন্থৰিং লোকনাযকং.

‘‘নিত্তিণ্ণোসি মহাৰীর, সব্বঞ্ঞু লোকনাযক;

সব্বে সত্তে উদ্ধরসি, ঞাণেন ত্ৰং মহামুনে.

‘‘ৰিমতিং দ্ৰেল়্হকং ৰাপি, সঞ্ছিন্দসি মহামুনে;

পটিপাদেসি মে মগ্গং, তৰ ঞাণেন চক্খুম.

‘‘অরহা ৰসিপত্তা চ, ছল়ভিঞ্ঞা মহিদ্ধিকা;

অন্তলিক্খচরা ধীরা, পরিৰারেন্তি তাৰদে.

‘‘পটিপন্না চ সেখা চ, ফলট্ঠা সন্তি সাৰকা;

সুরোদযেৰ পদুমা, পুপ্ফন্তি তৰ সাৰকা.

‘‘মহাসমুদ্দোৰক্খোভো, অতুলোপি দুরুত্তরো;

এৰং ঞাণেন সম্পন্নো, অপ্পমেয্যোসি চক্খুম.

‘‘ৰন্দিত্ৰাহং লোকজিনং, চক্খুমন্তং মহাযসং;

পুথুদিসা নমস্সন্তো, পটিকুটিকো আগঞ্ছহং.

‘‘দেৰলোকা চৰিত্ৰান, সম্পজানো পতিস্সতো;

ওক্কমিং মাতুযা কুচ্ছিং, সন্ধাৰন্তো ভৰাভৰে.

‘‘অগারা অভিনিক্খম্ম, পব্বজিং অনগারিযং;

আতাপী নিপকো ঝাযী, পটিসল্লানগোচরো.

‘‘পধানং পদহিত্ৰান, তোসযিত্ৰা মহামুনিং;

চন্দোৰব্ভঘনা মুত্তো, ৰিচরামি অহং সদা.

‘‘ৰিৰেকমনুযুত্তোম্হি, উপসন্তো নিরূপধি;

সব্বাসৰে পরিঞ্ঞায, ৰিহরামি অনাসৰো.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং বুদ্ধমভিপূজযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অথ থেরস্স অরহত্তপ্পত্তিযা হট্ঠতুট্ঠে ৰিয দেৰে ৰস্সন্তে উপরি তং ৰস্সনে নিযোজনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

৩২৫. ‘‘ৰস্সতি দেৰো যথাসুগীতং, ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৰাতা;

তস্সং ৰিহরামি ৰূপসন্তো, অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰ.

৩২৬. ‘‘ৰস্সতি দেৰো যথাসুগীতং, ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৰাতা;

তস্সং ৰিহরামি সন্তচিত্তো, অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰ.

৩২৭. ‘‘ৰস্সতি দেৰো…পে… তস্সং ৰিহরামি ৰীতরাগো…পে….

৩২৮. ‘‘ৰস্সতি দেৰো…পে… তস্সং ৰিহরামি ৰীতদোসো…পে….

৩২৯. ‘‘ৰস্সতি দেৰো…পে… তস্সং ৰিহরামি ৰীতমোহো;

অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰা’’তি. – ইমা পঞ্চ গাথা অভাসি;

তত্থ যথাসুগীতন্তি সুগীতানুরূপং, সুন্দরস্স অত্তনো মেঘগীতস্স অনুরূপমেৰাতি অত্থো. ৰলাহকো হি যথা অগজ্জন্তো কেৰলং ৰস্সন্তো ন সোভতি, এৰং সতপটলসহস্সপটলেন উট্ঠহিত্ৰা থনযন্তো গজ্জন্তো ৰিজ্জুল্লতা নিচ্ছারেন্তোপি অৰস্সন্তো ন সোভতি, তথাভূতো পন হুত্ৰা ৰস্সন্তো সোভতীতি ৰুত্তং ‘‘ৰস্সতি দেৰো যথাসুগীত’’ন্তি. তেনাহ – ‘‘অভিত্থনয, পজ্জুন্ন’’, (চরিযা. ৩.৮৯; জা. ১.১.৭৫) ‘‘গজ্জিতা চেৰ ৰস্সিতা চা’’তি (অ. নি. ৪.১০১; পু. প. ১৫৭) চ. তস্সং ৰিহরামীতি তস্সং কুটিকাযং অরিযৰিহারগব্ভেন ইরিযাপথৰিহারেন ৰিহরামি. ৰূপসন্তচিত্তোতি অগ্গফলসমাধিনা সম্মদেৰ উপসন্তমানসো.

এৰং থেরস্স অনেকৰারং কতং উয্যোজনং সিরসা সম্পটিচ্ছন্তো ৰলাহকদেৰপুত্তো নিন্নঞ্চ থলঞ্চ পূরেন্তো মহাৰস্সং ৰস্সাপেসি.

গিরিমানন্দত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.