১০. যসদত্তত্থেরগাথাৰণ্ণনা

উপারম্ভচিত্তোতিআদিকা আযস্মতো যসদত্তত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনি. তথা হেস পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ব্রাহ্মণানং ৰিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো কামে পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নমানসো অঞ্জলিং পগ্গয্হ অভিত্থৰি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মল্লরট্ঠে মল্লরাজকুলে নিব্বত্তিত্ৰা যসদত্তোতি লদ্ধনামো, ৰযপ্পত্তো তক্কসিলং গন্ত্ৰা সব্বসিপ্পানি সিক্খিত্ৰা সভিযেন পরিব্বাজকেন সদ্ধিংযেৰ চারিকং চরমানো, অনুপুব্বেন সাৰত্থিযং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা সভিযেন পুট্ঠপঞ্হেসু ৰিস্সজ্জিযমানেসু সযং ওতারাপেক্খো সুণন্তো নিসীদি ‘‘সমণস্স গোতমস্স ৰাদে দোসং দস্সামী’’তি. অথস্স ভগৰা চিত্তাচারং ঞত্ৰা সভিযসুত্তদেসনাৰসানে (সু. নি. সভিযসুত্ত) ওৰাদং দেন্তো –

৩৬০. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;

আরকা হোতি সদ্ধম্মা, নভসো পথৰী যথা.

৩৬১. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;

পরিহাযতি সদ্ধম্মা, কাল়পক্খেৰ চন্দিমা.

৩৬২. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;

পরিসুস্সতি সদ্ধম্মে, মচ্ছো অপ্পোদকে যথা.

৩৬৩. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;

ন ৰিরূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৰ পূতিকং.

৩৬৪. ‘‘যো চ তুট্ঠেন চিত্তেন, সুণাতি জিনসাসনং;

খেপেত্ৰা আসৰে সব্বে, সচ্ছিকত্ৰা অকুপ্পতং;

পপ্পুয্য পরমং সন্তিং, পরিনিব্বাতিনাসৰো’’তি. –

ইমা পঞ্চ গাথা অভাসি.

তত্থ উপারম্ভচিত্তোতি সারম্ভচিত্তো, দোসারোপনাধিপ্পাযোতি অত্থো. দুম্মেধোতি নিপ্পঞ্ঞো. আরকা হোতি সদ্ধম্মাতি সো তাদিসো পুগ্গলো নভসো ৰিয পথৰী পটিপত্তিসদ্ধম্মতোপি দূরে হোতি, পগেৰ পটিৰেধসদ্ধম্মতো. ‘‘ন ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানাসী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.১৮) ৰিগ্গাহিককথং অনুযুত্তস্স কুতো সন্তনিপুণো পটিপত্তিসদ্ধম্মো.

পরিহাযতি সদ্ধম্মাতি নৰৰিধলোকুত্তরধম্মতো পুব্বভাগিযসদ্ধাদিসদ্ধম্মতোপি নিহীযতি. পরিসুস্সতীতি ৰিসুস্সতি কাযচিত্তানং পীণনরসস্স পীতিপামোজ্জাদিকুসলধম্মস্সাভাৰতো. ন ৰিরূহতীতি ৰিরূল়্হিং ৰুদ্ধিং ন পাপুণাতি. পূতিকন্তি গোমযলেপদানাদিঅভাৰেন পূতিভাৰং পত্তং.

তুট্ঠেন চিত্তেনাতি ইত্থম্ভূতলক্খণে করণৰচনং, অত্তমনো পমুদিতো হুত্ৰাতি অত্থো. খেপেত্ৰাতি সমুচ্ছিন্দিত্ৰা. অকুপ্পতন্তি অরহত্তং. পপ্পুয্যাতি পাপুণিত্ৰা. পরমং সন্তিন্তি অনুপাদিসেসং নিব্বানং. তদধিগমো চস্স কেৰলং কালাগমনমেৰ, ন কোচিৰিধোতি তং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘পরিনিব্বাতিনাসৰো’’তি.

এৰং সত্থারা ওৰদিতো সংৰেগজাতো পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৪.৩৫-৪৩) –

‘‘কণিকারংৰ জলিতং, দীপরুক্খংৰ জোতিতং;

কঞ্চনংৰ ৰিরোচন্তং, অদ্দসং দ্ৰিপদুত্তমং.

‘‘কমণ্ডলুং ঠপেত্ৰান, ৰাকচীরঞ্চ কুণ্ডিকং;

একংসং অজিনং কত্ৰা, বুদ্ধসেট্ঠং থৰিং অহং.

‘‘তমন্ধকারং ৰিধমং, মোহজালসমাকুলং;

ঞাণালোকং দস্সেত্ৰান, নিত্তিণ্ণোসি মহামুনি.

‘‘সমুদ্ধরসিমং লোকং, সব্বাৰন্তমনুত্তরং;

ঞাণে তে উপমা নত্থি, যাৰতা জগতো গতি.

‘‘তেন ঞাণেন সব্বঞ্ঞূ, ইতি বুদ্ধো পৰুচ্চতি;

ৰন্দামি তং মহাৰীরং, সব্বঞ্ঞুতমনাৰরং.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, বুদ্ধসেট্ঠং থৰিং অহং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ঞাণত্থৰাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তোপি থেরো ইমা এৰ গাথা অভাসি.

যসদত্তত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.