৯. চন্দনত্থেরগাথাৰণ্ণনা

জাতরূপেনাতিআদিকা আযস্মতো চন্দনত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে বুদ্ধসুঞ্ঞে লোকে রুক্খদেৰতা হুত্ৰা নিব্বত্তো সুদস্সনং নাম পচ্চেকবুদ্ধং পব্বতন্তরে ৰসন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো কুটজপুপ্ফেহি পূজং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং ৰিভৰসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তিত্ৰা চন্দনোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো ঘরাৰাসং ৰসন্তো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা সোতাপন্নো অহোসি. সো একং পুত্তং লভিত্ৰা ঘরাৰাসং পহায পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনায কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো সত্থারং ৰন্দিতুং সাৰত্থিং আগতো সুসানে ৰসতি. তস্স আগতভাৰং সুত্ৰা পুরাণদুতিযিকা অলঙ্কতপটিযত্তা দারকং আদায মহতা পরিৰারেন থেরস্স সন্তিকং গচ্ছতি – ‘‘ইত্থিকুত্তাদীহি নং পলোভেত্ৰা উপ্পব্বাজেস্সামী’’তি. থেরো তং আগচ্ছন্তিং দূরতোৰ দিস্ৰা ‘‘ইদানিস্সা অৰিসযো ভৰিস্সামী’’তি যথারদ্ধং ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫২.৩৭-৪৩) –

‘‘হিমৰন্তস্সাৰিদূরে, ৰসলো নাম পব্বতো;

বুদ্ধো সুদস্সনো নাম, ৰসতে পব্বতন্তরে.

‘‘পুপ্ফং হেমৰন্তং ময্হ, ৰেহাসং অগমাসহং;

তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, ওঘতিণ্ণমনাসৰং.

‘‘পুপ্ফং কুটজমাদায, সিরে কত্ৰান অঞ্জলিং;

বুদ্ধস্স অভিরোপেসিং, সযম্ভুস্স মহেসিনো.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিপূজযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

ছল়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৰা আকাসে ঠত্ৰা তস্সা ধম্মং দেসেত্ৰা সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেত্ৰা সযং অত্তনা পুব্বে ৰসিতট্ঠানমেৰ গতো. সহাযভিক্খূহি – ‘‘ৰিপ্পসন্নানি খো তে, আৰুসো, ইন্দ্রিযানি, কচ্চি তযা সচ্চানি পটিৰিদ্ধানী’’তি পুট্ঠো –

২৯৯. ‘‘জাতরূপেন সঞ্ছন্না, দাসীগণপুরক্খতা;

অঙ্কেন পুত্তমাদায, ভরিযা মং উপাগমি.

৩০০. ‘‘তঞ্চ দিস্ৰান আযন্তিং, সকপুত্তস্স মাতরং;

অলঙ্কতং সুৰসনং, মচ্চুপাসংৰ ওড্ডিতং.

৩০১. ‘‘ততো মে মনসীকারো, যোনিসো উদপজ্জথ;

আদীনৰো পাতুরহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.

৩০২. ‘‘ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;

তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমাহি গাথাহি অত্তনো পটিপত্তিং কথেন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

তত্থ জাতরূপেন সঞ্ছন্নাতি জাতরূপমযেন সীসূপগাদিঅলঙ্কারেন অলঙ্করণৰসেন পটিচ্ছাদিতসরীরা, সব্বাভরণভূসিতাতি অত্থো. দাসীগণপুরক্খতাতি যথারহং অলঙ্কতপটিযত্তেন অত্তনো দাসিগণেন পুরতো কতা পরিৰারিতাতি অত্থো. অঙ্কেন পুত্তমাদাযাতি ‘‘অপি নাম পুত্তম্পি দিস্ৰা গেহস্সিতসাতো ভৰেয্যা’’তি পুত্তং অত্তনো অঙ্কেন গহেত্ৰা.

আযন্তিন্তি আগচ্ছন্তিং. সকপুত্তস্স মাতরন্তি মম ওরসপুত্তস্স জননিং, ময্হং পুরাণদুতিযিকন্তি অত্থো. সব্বমিদং থেরো অত্তনো কামরাগসমুচ্ছেদং বহুমঞ্ঞন্তো ৰদতি. যোনিসো উদপজ্জথাতি ‘‘এৰরূপাপি নাম সম্পত্তি জরাব্যাধিমরণেহি অভিভুয্যতি, অহো সঙ্খারা অনিচ্চা অধুৰা অনস্সাসিকা’’তি এৰং যোনিসোমনসিকারো উপ্পজ্জি. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তনযমেৰ.

চন্দনত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.