৮. রাহুলত্থেরগাথাৰণ্ণনা

উভযেনাতিআদিকা আযস্মতো রাহুলত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থারং একং ভিক্খুং সিক্খাকামানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা সযম্পি তং ঠানন্তরং পত্থেত্ৰা সেনাসনৰিসোধনৰিজ্জোতনাদিকং উল়ারং পুঞ্ঞং কত্ৰা পণিধানমকাসি. সো ততো চৰিত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে অম্হাকং বোধিসত্তং পটিচ্চ যসোধরায দেৰিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিত্ৰা রাহুলোতি লদ্ধনামো মহতা খত্তিযপরিৰারেন ৰড্ঢি, তস্স পব্বজ্জাৰিধানং খন্ধকে (মহাৰ. ১০৫) আগতমেৰ. সো পব্বজিত্ৰা সত্থু সন্তিকে অনেকেহি সুত্তপদেহি সুলদ্ধোৰাদো পরিপক্কঞাণো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.২.৬৮-৮৫) –

‘‘পদুমুত্তরস্স ভগৰতো, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;

সত্তভূমম্হি পাসাদে, আদাসং সন্থরিং অহং.

‘‘খীণাসৰসহস্সেহি, পরিকিণ্ণো মহামুনি;

উপাগমি গন্ধকুটিং, দ্ৰিপদিন্দো নরাসভো.

‘‘ৰিরোচেন্তো গন্ধকুটিং, দেৰদেৰো নরাসভো;

ভিক্খুসঙ্ঘে ঠিতো সত্থা, ইমা গাথা অভাসথ.

‘‘যেনাযং জোতিতা সেয্যা, আদাসোৰ সুসন্থতো;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

‘‘সোণ্ণমযা রূপিমযা, অথো ৰেল়ুরিযামযা;

নিব্বত্তিস্সন্তি পাসাদা, যে কেচি মনসো পিযা.

‘‘চতুসট্ঠিক্খত্তুং দেৰিন্দো, দেৰরজ্জং করিস্সতি;

সহস্সক্খত্তুং চক্কৰত্তী, ভৰিস্সতি অনন্তরা.

‘‘একৰীসতিকপ্পম্হি, ৰিমলো নাম খত্তিযো;

চাতুরন্তো ৰিজিতাৰী, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি.

‘‘নগরং রেণুৰতী নাম, ইট্ঠকাহি সুমাপিতং;

আযামতো তীণি সতং, চতুরস্সসমাযুতং.

‘‘সুদস্সনো নাম পাসাদো, ৰিস্সকম্মেন মাপিতো;

কূটাগারৰরূপেতো, সত্তরতনভূসিতো.

‘‘দসসদ্দাৰিৰিত্তং তং, ৰিজ্জাধরসমাকুলং;

সুদস্সনংৰ নগরং, দেৰতানং ভৰিস্সতি.

‘‘পভা নিগ্গচ্ছতে তস্স, উগ্গচ্ছন্তেৰ সূরিযে;

ৰিরোচেস্সতি তং নিচ্চং, সমন্তা অট্ঠযোজনং.

‘‘কপ্পসতসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৰো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৰিস্সতি.

‘‘তুসিতা সো চৰিত্ৰান, সুক্কমূলেন চোদিতো;

গোতমস্স ভগৰতো, অত্রজো সো ভৰিস্সতি.

‘‘সচেৰসেয্য অগারং, চক্কৰত্তী ভৰেয্য সো;

অট্ঠানমেতং যং তাদী, অগারে রতিমজ্ঝগা.

‘‘নিক্খমিত্ৰা অগারম্হা, পব্বজিস্সতি সুব্বতো;

রাহুলো নাম নামেন, অরহা সো ভৰিস্সতি.

‘‘কিকীৰ অণ্ডং রক্খেয্য, চামরী ৰিয ৰালধিং;

নিপকো সীলসম্পন্নো, মমং রক্খি মহামুনি.

‘‘তস্সাহং ধম্মমঞ্ঞায, ৰিহাসিং সাসনে রতো;

সব্বাসৰে পরিঞ্ঞায, ৰিহরামি অনাসৰো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

২৯৫. ‘‘উভযেনেৰ সম্পন্নো, রাহুলভদ্দোতি মং ৰিদূ;

যঞ্চম্হি পুত্তো বুদ্ধস্স, যঞ্চ ধম্মেসু চক্খুমা.

২৯৬. ‘‘যঞ্চ মে আসৰা খীণা, যঞ্চ নত্থি পুনব্ভৰো;

অরহা দক্খিণেয্যোম্হি, তেৰিজ্জো অমতদ্দসো.

২৯৭. ‘‘কামন্ধা জালপচ্ছন্না, তণ্হাছদনছাদিতা;

পমত্তবন্ধুনা বদ্ধা, মচ্ছাৰ কুমিনামুখে.

২৯৮. ‘‘তং কামং অহমুজ্ঝিত্ৰা, ছেত্ৰা মারস্স বন্ধনং;

সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো’’তি. –

চতস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ উভযেনেৰ সম্পন্নোতি জাতিসম্পদা, পটিপত্তিসম্পদাতি উভযসম্পত্তিযাপি সম্পন্নো সমন্নাগতো. রাহুলভদ্দোতি মং ৰিদূতি ‘‘রাহুলভদ্দো’’তি মং সব্রহ্মচারিনো সঞ্জানন্তি. তস্স হি জাতসাসনং সুত্ৰা বোধিসত্তেন ‘‘রাহু জাতো, বন্ধনং জাত’’ন্তি ৰুত্তৰচনং উপাদায সুদ্ধোদনমহারাজা ‘‘রাহুলো’’তি নামং গণ্হি. তত্থ আদিতো পিতরা ৰুত্তপরিযাযমেৰ গহেত্ৰা আহ – ‘‘রাহুলভদ্দোতি মং ৰিদূ’’তি. ভদ্দোতি চ পসংসাৰচনমেতং.

ইদানি তং উভযসম্পত্তিং দস্সেতুং ‘‘যঞ্চম্হী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যন্তি যস্মা. চ-সদ্দো সমুচ্চযত্থো. অম্হি পুত্তো বুদ্ধস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স ওরসপুত্তো অম্হি. ধম্মেসূতি লোকিযেসু লোকুত্তরেসু চ ধম্মেসু, চতুসচ্চধম্মেসূতি অত্থো. চক্খুমাতি মগ্গপঞ্ঞাচক্খুনা চক্খুমা চ অম্হীতি যোজেতব্বং.

পুন অপরাপরেহিপি পরিযাযেহি অত্তনি উভযসম্পত্তিং দস্সেতুং – ‘‘যঞ্চ মে আসৰা খীণা’’তি গাথমাহ. তত্থ দক্খিণেয্যোতি দক্খিণারহো. অমতদ্দসোতি নিব্বানস্স দস্সাৰী. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

ইদানি যায ৰিজ্জাসম্পত্তিযা চ ৰিমুত্তিসম্পত্তিযা চ অভাৰেন সত্তকাযো কুমিনে বন্ধমচ্ছা ৰিয সংসারে পরিৰত্ততি, তং উভযসম্পত্তিং অত্তনি দস্সেতুং ‘‘কামন্ধা’’তি গাথাদ্ৰযমাহ. তত্থ কামেহি কামেসু ৰা অন্ধাতি কামন্ধা. ‘‘ছন্দো রাগো’’তিআদিৰিভাগেহি (চূল়নি. অজিতমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৮) কিলেসকামেহি রূপাদীসু ৰত্থুকামেসু অনাদীনৰদস্সিতায অন্ধীকতা. জালপচ্ছন্নাতি সকলং ভৰত্তযং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা ঠিতেন ৰিসত্তিকাজালেন পকারতো ছন্না পলিগুণ্ঠিতা. তণ্হাছদনছাদিতাতি ততো এৰ তণ্হাসঙ্খাতেন ছদনেন ছাদিতা নিৰুতা সব্বসো পটিকুজ্জিতা. পমত্তবন্ধুনা বদ্ধা, মচ্ছাৰ কুমিনামুখেতি কুমিনামুখে মচ্ছবন্ধানং মচ্ছপসিব্বকমুখে বদ্ধা মচ্ছা ৰিয পমত্তবন্ধুনা মারেন যেন কামবন্ধনেন বদ্ধা ইমে সত্তা ততো ন নিগচ্ছন্তি অন্তোবন্ধনগতাৰ হোন্তি.

তং তথারূপং কামং বন্ধনভূতং উজ্ঝিত্ৰা পুব্বভাগপটিপত্তিযা পহায কিলেসমারস্স বন্ধনং ছেত্ৰা, পুন অরিযমগ্গসত্থেন অনৰসেসতো সমুচ্ছিন্দিত্ৰা ততো এৰ অৰিজ্জাসঙ্খাতেন মূলেন সমূলং, কামতণ্হাদিকং তণ্হং অব্বুয্হ উদ্ধরিত্ৰা সব্বকিলেসদরথপরিল়াহাভাৰতো, সীতিভূতো সউপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা নিব্বুতো, অহং অস্মি হোমীতি অত্থো.

রাহুলত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.