২. ভগুত্থেরগাথাৰণ্ণনা

অহং মিদ্ধেনাতিআদিকা আযস্মতো ভগুত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থরি পরিনিব্বুতে তস্স ধাতুযো পুপ্ফেহি পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন নিম্মানরতীসু নিব্বত্তিত্ৰা অপরাপরং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সক্যরাজকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ভগূতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো অনুরুদ্ধকিমিলেহি সদ্ধিং নিক্খমিত্ৰা পব্বজিত্ৰা বালকলোণকগামে ৰসন্তো একদিৰসং থিনমিদ্ধাভিভৰং ৰিনোদেতুং ৰিহারতো নিক্খম্ম চঙ্কমং অভিরুহন্তো পপতিত্ৰা তদেৰ অঙ্কুসং কত্ৰা থিনমিদ্ধং ৰিনোদেত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৬.৪৯-৫৭) –

‘‘পরিনিব্বুতে ভগৰতি, পদুমুত্তরে মহাযসে;

পুপ্ফৰটংসকে কত্ৰা, সরীরমভিরোপযিং.

‘‘তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৰা, নিম্মানং অগমাসহং;

দেৰলোকগতো সন্তো, পুঞ্ঞকম্মং সরামহং.

‘‘অম্বরা পুপ্ফৰস্সো মে, সব্বকালং পৰস্সতি;

সংসরামি মনুস্সে চে, রাজা হোমি মহাযসো.

‘‘তহিং কুসুমৰস্সো মে, অভিৰস্সতি সব্বদা;

তস্সেৰ পুপ্ফপূজায, ৰাহসা সব্বদস্সিনো.

‘‘অযং পচ্ছিমকো ময্হং, চরিমো ৰত্ততে ভৰো;

অজ্জাপি পুপ্ফৰস্সো মে, অভিৰস্সতি সব্বদা.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিরোপযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, দেহপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা ফলসুখেন নিব্বানসুখেন চ ৰীতিনামেন্তো সত্থারা একৰিহারং অনুমোদিতুং উপগতেন – ‘‘কচ্চি ত্ৰং, ভিক্খু, অপ্পমত্তো ৰিহরসী’’তি পুট্ঠো অত্তনো অপ্পমাদৰিহারং নিৰেদেন্তো –

২৭১. ‘‘অহং মিদ্ধেন পকতো, ৰিহারা উপনিক্খমিং;

চঙ্কমং অভিরুহন্তো, তত্থেৰ পপতিং ছমা.

২৭২. ‘‘গত্তানি পরিমজ্জিত্ৰা, পুনপারুয্হ চঙ্কমং;

চঙ্কমে চঙ্কমিং সোহং, অজ্ঝত্তং সুসমাহিতো.

২৭৩. ‘‘ততো মে মনসীকারো, যোনিসো উদপজ্জথ;

আদীনৰো পাতুরহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.

২৭৪. ‘‘ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;

তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমা চতস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ মিদ্ধেন পকতোতি কাযালসিযসঙ্খাতেন অসত্তিৰিঘাতসভাৰেন মিদ্ধেন অভিভূতো. ৰিহারাতি সেনাসনতো. উপনিক্খমিন্তি চঙ্কমিতুং নিক্খমিং. তত্থেৰ পপতিং ছমাতি তত্থেৰ চঙ্কমসোপানে নিদ্দাভিভূততায ভূমিযং নিপতিং. গত্তানি পরিমজ্জিত্ৰাতি ভূমিযং পতনেন পংসুকিতানি অত্তনো সরীরাৰযৰানি অনুমজ্জিত্ৰা. পুনপারুয্হ চঙ্কমন্তি ‘‘পতিতো দানাহ’’ন্তি সঙ্কোচং অনাপজ্জিত্ৰা পুনপি চঙ্কমট্ঠানং আরুহিত্ৰা. অজ্ঝত্তং সুসমাহিতোতি গোচরজ্ঝত্তে কম্মট্ঠানে নীৰরণৰিক্খম্ভনেন সুট্ঠু সমাহিতো একগ্গচিত্তো হুত্ৰা চঙ্কমিন্তি যোজনা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. ইদমেৰ চ থেরস্স অঞ্ঞাব্যাকরণং অহোসি.

ভগুত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.