৩. সভিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা

পরে চাতিআদিকা আযস্মতো সভিযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ককুসন্ধস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিৰাৰিহারায গচ্ছন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো উপাহনং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো কস্সপে ভগৰতি পরিনিব্বুতে পতিট্ঠিতে সুৰণ্ণচেতিযে ছহি কুলপুত্তেহি সদ্ধিং অত্তসত্তমো সাসনে পব্বজিত্ৰা কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো ৰিসেসং নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তো ইতরে আহ – ‘‘মযং পিণ্ডপাতায গচ্ছন্তো জীৰিতে সাপেক্খা হোম, জীৰিতে সাপেক্খেন চ ন সক্কা লোকুত্তরধম্মং অধিগন্তুং, পুথুজ্জনকালঙ্কিরিযা চ দুক্খা. হন্দ, মযং নিস্সেণিং বন্ধিত্ৰা পব্বতং অভিরুয্হ কাযে চ জীৰিতে চ অনপেক্খা সমণধম্মং করোমা’’তি. তে তথা অকংসু.

অথ নেসং মহাথেরো উপনিস্সযসম্পন্নত্তা তদহেৰ ছল়ভিঞ্ঞো হুত্ৰা উত্তরকুরুতো পিণ্ডপাতং উপনেসি. ইতরে – ‘‘তুম্হে, ভন্তে, কতকিচ্চা তুম্হেহি সদ্ধিং সল্লাপমত্তম্পি পপঞ্চো, সমণধম্মমেৰ মযং করিস্সাম, তুম্হে অত্তনা দিট্ঠধম্মসুখৰিহারমনুযুঞ্জথা’’তি ৰত্ৰা পিণ্ডপাতং পটিক্খিপিংসু. থেরো নে সম্পটিচ্ছাপেতুং অসক্কোন্তো অগমাসি.

ততো নেসং একো দ্ৰীহতীহচ্চযেন অভিঞ্ঞাপরিৰারং অনাগামিফলং সচ্ছিকত্ৰা তথেৰ ৰত্ৰা তেহি পটিক্খিত্তো অগমাসি. তেসু খীণাসৰত্থেরো পরিনিব্বাযি, অনাগামী সুদ্ধাৰাসেসু উপ্পজ্জি. ইতরে পুথুজ্জনকালঙ্কিরিযমেৰ কত্ৰা ছসু কামসগ্গেসু অনুলোমপটিলোমতো দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা অম্হাকং ভগৰতো কালে দেৰলোকা চৰিত্ৰা একো মল্লরাজকুলে পটিসন্ধিং গণ্হি, একো গন্ধাররাজকুলে, একো বাহিররট্ঠে, একো রাজগহে একিস্সা কুলদারিকায কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি. ইতরো অঞ্ঞতরিস্সা পরিব্বাজিকায কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সা কির অঞ্ঞতরস্স খত্তিযস্স ধীতা, নং মাতাপিতরো – ‘‘অম্হাকং ধীতা সমযন্তরং জানাতূ’’তি একস্স পরিব্বাজকস্স নিয্যাদযিংসু. অথেকো পরিব্বাজকো তায সদ্ধিং ৰিপ্পটিপজ্জি. সা তেন গব্ভং গণ্হি. তং গব্ভিনিং দিস্ৰা পরিব্বাজকা নিক্কড্ঢিংসু. সা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তী অন্তরামগ্গে সভাযং ৰিজাযি. তেনস্স সভিযোত্ৰেৰ নামং অকাসি. সো ৰড্ঢিত্ৰা পরিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা নানাসত্থানি উগ্গহেত্ৰা মহাৰাদী হুত্ৰা ৰাদপ্পসুতো ৰিচরন্তো অত্তনা সদিসং অদিস্ৰা নগরদ্ৰারে অস্সমং কারেত্ৰা খত্তিযকুমারাদযো সিপ্পং সিক্খাপেন্তো ৰিহরন্তো অত্তনো মাতুযা ইত্থিভাৰং জিগুচ্ছিত্ৰা ঝানং উপ্পাদেত্ৰা ব্রহ্মলোকে উপ্পন্নায অভিসঙ্খরিত্ৰা দিন্নে ৰীসতিপঞ্হে গহেত্ৰা তে তে সমণব্রাহ্মণে পুচ্ছি. তে চস্স তেসং পঞ্হানং অত্থং ব্যাকাতুং নাসক্খিংসু. সভিযসুত্তৰণ্ণনাযং (সু. নি. অট্ঠ. ২. সভিযসুত্তৰণ্ণনা) পন ‘‘সুদ্ধাৰাসব্রহ্মা তে পঞ্হে অভিসঙ্খরিত্ৰা অদাসী’’তি আগতং.

যদা পন ভগৰা পৰত্তৰরধম্মচক্কো অনুপুব্বেন রাজগহং আগন্ত্ৰা ৰেল়ুৰনে ৰিহাসি, তদা সভিযো তত্থ গন্ত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা তে পঞ্হে পুচ্ছি. সত্থা তস্স তে পঞ্হে ব্যাকাসীতি সব্বং সভিযসুত্তে (সু. নি. সভিযসুত্তং) আগতনযেন ৰেদিতব্বং. সভিযো পন ভগৰতা তেসু পঞ্হেসু ব্যাকতেসু পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৬.২৭-৩১) –

‘‘ককুসন্ধস্স মুনিনো, ব্রাহ্মণস্স ৰুসীমতো;

দিৰাৰিহারং ৰজতো, অক্কমনমদাসহং.

‘‘ইমস্মিংযেৰ কপ্পম্হি, যং দানমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, অক্কমনস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহা পন হুত্ৰা দেৰদত্তে সঙ্ঘভেদায পরক্কমন্তে দেৰদত্তপক্খিকানং ভিক্খূনং ওৰাদং দেন্তো –

২৭৫. ‘‘পরে চ ন ৰিজানন্তি, মযমেত্থ যমামসে;

যে চ তত্থ ৰিজানন্তি, ততো সম্মন্তি মেধগা.

২৭৬. ‘‘যদা চ অৰিজানন্তা, ইরিযন্ত্যমরা ৰিয;

ৰিজানন্তি চ যে ধম্মং, আতুরেসু অনাতুরা.

২৭৭. ‘‘যং কিঞ্চি সিথিলং কম্মং, সংকিলিট্ঠঞ্চ যং ৰতং;

সঙ্কস্সরং ব্রহ্মচরিযং, ন তং হোতি মহপ্ফলং.

২৭৮. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো নূপলব্ভতি;

আরকা হোতি সদ্ধম্মা, নভং পুথৰিযা যথা’’তি. –

চতূহি গাথাহি ধম্মং দেসেসি.

তত্থ পরেতি পণ্ডিতে ঠপেত্ৰা ততো অঞ্ঞে – ‘‘অধম্মং ধম্মো’’তি ‘‘ধম্মং অধম্মো’’তিআদিভেদকরৰত্থুদীপনৰসেন ৰিৰাদপ্পসুতা পরে নাম. তে তত্থ ৰিৰাদং করোন্তা ‘‘মযং যমামসে উপরমাম নস্সাম সততং সমিতং মচ্চুসন্তিকং গচ্ছামা’’তি ন জানন্তি. যে চ তত্থ ৰিজানন্তীতি যে তত্থ পণ্ডিতা – ‘‘মযং মচ্চুসমীপং গচ্ছামা’’তি ৰিজানন্তি. ততো সম্মন্তি মেধগাতি এৰঞ্হি তে জানন্তা যোনিসোমনসিকারং উপ্পাদেত্ৰা মেধগানং কলহানং ৰূপসমায পটিপজ্জন্তি. অথ নেসং তায পটিপত্তিযা তে মেধগা সম্মন্তি. অথ ৰা পরে চাতি যে সত্থু ওৰাদানুসাসনিযা অগ্গহণেন সাসনতো বাহিরতায পরে, তে যাৰ ‘‘মযং মিচ্ছাগাহং গহেত্ৰা এত্থ ইধ লোকে সাসনস্স পটিনিগ্গাহেন যমামসে ৰাযমামা’’তি ন ৰিজানন্তি, তাৰ ৰিৰাদা ন ৰূপসম্মন্তি, যদা পন তস্স গাহস্স ৰিস্সজ্জনৰসেন যে চ তত্থ তেসু ৰিৰাদপ্পসুতেসু অধম্মধম্মাদিকে অধম্মধম্মাদিতো যথাভূতং ৰিজানন্তি, ততো তেসং সন্তিকা তে পণ্ডিতপুরিসে নিস্সায ৰিৰাদসঙ্খাতা মেধগা সম্মন্তীতি এৰম্পেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.

যদাতি যস্মিং কালে. অৰিজানন্তাতি ৰিৰাদস্স ৰূপসমূপাযং, ধম্মাধম্মে ৰা যাথাৰতো অজানন্তা. ইরিযন্ত্যমরা ৰিযাতি অমরা ৰিয জরামরণং অতিক্কন্তা ৰিয উদ্ধতা উন্নল়া চপলা মুখরা ৰিপ্পকিণ্ণৰাচা হুত্ৰা ৰত্তন্তি চরন্তি ৰিচরন্তি তদা ৰিৰাদো ন ৰূপসম্মতেৰ. ৰিজানন্তি চ যে ধম্মং, আতুরেসু অনাতুরাতি যে পন সত্থু সাসনধম্মং যথাভূতং জানন্তি, তে কিলেসরোগেন আতুরেসু সত্তেসু অনাতুরা নিক্কিলেসা অনীঘা ৰিহরন্তি, তেসং ৰসেন ৰিৰাদো অচ্চন্তমেৰ ৰূপসম্মতীতি অধিপ্পাযো.

যং কিঞ্চি সিথিলং কম্মন্তি ওলিযিত্ৰা করণেন সিথিলগাহং কত্ৰা সাথলিভাৰেন কতং যং কিঞ্চি কুসলকম্মং. সংকিলিট্ঠন্তি ৰেসীআদিকে অগোচরে চরণেন, কুহনাদিমিচ্ছাজীৰেন ৰা সংকিলিট্ঠং ৰতসমাদানং. সঙ্কস্সরন্তি সঙ্কাহি সরিতব্বং, ৰিহারে কিঞ্চি অসারুপ্পং সুত্ৰা – ‘‘নূন অসুকেন কত’’ন্তি পরেহি অসঙ্কিতব্বং, উপোসথকিচ্চাদীসু অঞ্ঞতরকিচ্চৰসেন সন্নিপতিতম্পি সঙ্ঘং দিস্ৰা, ‘‘অদ্ধা ইমে মম চরিযং ঞত্ৰা মং উক্খিপিতুকামা সন্নিপতিতা’’তি এৰং অত্তনো ৰা আসঙ্কাহি সরিতং উসঙ্কিতং পরিসঙ্কিতং. ন তং হোতীতি তং এৰরূপং ব্রহ্মচরিযং সমণধম্মকরণং তস্স পুগ্গলস্স মহপ্ফলং ন হোতি. তস্স অমহপ্ফলভাৰেনেৰ পচ্চযদাযকানম্পিস্স ন মহপ্ফলং হোতি. তস্মা সল্লেখৰুত্তিনা ভৰিতব্বং. সল্লেখৰুত্তিনো চ ৰিৰাদস্স অৰসরো এৰ নত্থীতি অধিপ্পাযো.

গারৰো নূপলব্ভতীতি অনুসাসনিযা অপদক্খিণগ্গাহিভাৰেন গরুকাতব্বেসু সব্রহ্মচারীসু যস্স পুগ্গলস্স গারৰো গরুকরণং ন ৰিজ্জতি. আরকা হোতি সদ্ধম্মাতি সো এৰরূপো পুগ্গলো পটিপত্তিসদ্ধম্মতোপি পটিৰেধসদ্ধম্মতোপি দূরে হোতি, ন হি তং গরূ সিক্খাপেন্তি, অসিক্খিযমানো অনাদিযন্তো ন পটিপজ্জতি, অপ্পটিপজ্জন্তো কুতো সচ্চানি পটিৰিজ্ঝিস্সতীতি. তেনাহ – ‘‘আরকা হোতি সদ্ধম্মা’’তি. যথা কিং? ‘‘নভং পুথৰিযা যথা’’তি যথা নভং আকাসং পুথৰিযা পথৰীধাতুযা সভাৰতো দূরে. ন কদাচি সম্মিস্সভাৰো. তেনেৰাহ –

‘‘নভঞ্চ দূরে পথৰী চ দূরে, পারং সমুদ্দস্স তদাহু দূরে;

ততো হৰে দূরতরং ৰদন্তি, সতঞ্চ ধম্মো অসতঞ্চ রাজা’’তি.(জা. ২.২১.৪১৪);

সভিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.