৮. ৰস্সিকত্থেরগাথাৰণ্ণনা
একোপি সদ্ধো মেধাৰীতি আযস্মতো ৰস্সিকত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি করোন্তো অত্থদস্সিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো পিলক্খফলানি অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলরট্ঠে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰস্সিকোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো সত্থু যমকপাটিহারিযং দিস্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা সমণধম্মং করোন্তো আবাধিকো অহোসি. অথ নং ঞাতকা ৰেজ্জপরিদিট্ঠেন ভেসজ্জৰিধিনা উপট্ঠহিত্ৰা অরোগমকংসু. সো তম্হা আবাধা ৰুট্ঠিতো সংৰেগজাতো ভাৰনং উস্সুক্কাপেত্ৰা ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৭.৪০-৪৪) –
‘‘ৰনন্তরে বুদ্ধং দিস্ৰা, অত্থদস্সিং মহাযসং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, পিলক্খস্স ফলং অদা.
‘‘অট্ঠারসে কপ্পসতে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছল়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৰা আকাসেন ঞাতকানং সন্তিকে গন্ত্ৰা আকাসে ঠিতো ধম্মং দেসেত্ৰা তে সরণেসু সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. তেসু কেচি কালঙ্কতা সরণেসু সীলেসু চ পতিট্ঠিতত্তা সগ্গে নিব্বত্তিংসু. অথ নং সত্থা বুদ্ধুপট্ঠানং উপগতং ‘‘কিং তে, ৰস্সিক, ঞাতীনং আরোগ্য’’ন্তি পুচ্ছি. সো ঞাতীনং অত্তনা কতং উপকারং সত্থু কথেন্তো –
২৪০. ‘‘একোপি সদ্ধো মেধাৰী, অস্সদ্ধানীধ ঞাতিনং;
ধম্মট্ঠো সীলসম্পন্নো, হোতি অত্থায বন্ধুনং.
২৪১. ‘‘নিগ্গয্হ অনুকম্পায, চোদিতা ঞাতযো মযা;
ঞাতিবন্ধৰপেমেন, কারং কত্ৰান ভিক্খুসু.
২৪২. ‘‘তে অব্ভতীতা কালঙ্কতা, পত্তা তে তিদিৰং সুখং;
ভাতরো ময্হং মাতা চ, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. –
তিস্সো গাথা অভাসি.
তত্থাযং পঠমগাথায অত্থো – যো কম্মফলসদ্ধায চ রতনত্তযসদ্ধায চ ৰসেন সদ্ধো, ততো এৰ কম্মস্সকতঞাণাদিযোগতো মেধাৰী, সত্থু ওৰাদধম্মে নৰলোকুত্তরধম্মে চ ঠিতত্তা ধম্মট্ঠো, আচারসীলস্স মগ্গসীলস্স ফলসীলস্স চ ৰসেন সীলসম্পন্নো, সো একোপি যথাৰুত্তায সদ্ধায অভাৰেন অস্সদ্ধানং ইধ ইমস্মিং লোকে ‘‘অম্হাকং ইমে’’তি ঞাতব্বট্ঠেন ঞাতীনং, তথা পেমবন্ধনেন বন্ধনট্ঠেন ‘‘বন্ধূ’’তি চ লদ্ধনামানং বন্ধৰানং অত্থায হিতায হোতীতি.
এৰং সাধারণতো ৰুত্তমত্থং অত্তূপনাযিকং কত্ৰা দস্সেতুং ‘‘নিগ্গয্হা’’তিআদিনা ইতরগাথা ৰুত্তা. তত্থ নিগ্গয্হ অনুকম্পায, চোদিতা ঞাতযো মযাতি ইদানিপি দুগ্গতা কুসলং অকত্ৰা আযতিং পরিক্কিলেসং পুন মানুভৰিত্থাতি নিগ্গহেত্ৰা ঞাতযো মযা ওৰদিতা. ঞাতিবন্ধৰপেমেন ‘‘অম্হাকং অযং বন্ধৰো’’তি এৰং পৰত্তেন পেমেন মম ওৰাদং অতিক্কমিতুং অসক্কোন্তা কারং কত্ৰান ভিক্খূসু পসন্নচিত্তা হুত্ৰা চীৰরাদিপচ্চযদানেন চেৰ উপট্ঠানেন চ ভিক্খূসু সক্কারসম্মানং কত্ৰা তে অব্ভতীতা কালঙ্কতা হুত্ৰা ইমং লোকং অতিক্কন্তা. পুন তেতি নিপাতমত্তং. তিদিৰং সুখন্তি দেৰলোকপরিযাপন্নসুখং, সুখং ৰা ইট্ঠং তিদিৰং অধিগতা. ‘‘কে পন তে’’তি আহ. ‘‘ভাতরো ময্হং মাতা চ, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. অত্তনা যথাকামিতৰত্থুকামসমঙ্গিনো হুত্ৰা অভিরমন্তীতি অত্থো.
ৰস্সিকত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.