৯. যসোজত্থেরগাথাৰণ্ণনা

কালপব্বঙ্গসঙ্কাসোতি আযস্মতো যসোজত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে আরামগোপককুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং ৰিপস্সিং ভগৰন্তং আকাসেন গচ্ছন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো লবুজফলং অদাসি.

সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিনগরদ্ৰারে কেৰট্টগামে পঞ্চকুলসতজেট্ঠকস্স কেৰট্টস্স পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, যসোজোতিস্স নামং অকংসু. সো ৰযপ্পত্তো অত্তনো সহাযেহি কেৰট্টপুত্তেহি সদ্ধিং মচ্ছগহণত্থং অচিরৰতিযং নদিযং জালং খিপি. তত্থেকো সুৰণ্ণৰণ্ণো মহামচ্ছো অন্তোজালং পাৰিসি. তং তে রঞ্ঞো পসেনদিস্স দস্সেসুং. রাজা ‘‘ইমস্স সুৰণ্ণৰণ্ণস্স মচ্ছস্স ৰণ্ণকারণং ভগৰা জানাতী’’তি মচ্ছং গাহাপেত্ৰা ভগৰতো দস্সেসি. ভগৰা ‘‘অযং কস্সপস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে ওসক্কমানে পব্বজিত্ৰা মিচ্ছা পটিপজ্জন্তো সাসনং ওসক্কাপেত্ৰা নিরযে নিব্বত্তো একং বুদ্ধন্তরং নিরযে পচ্চিত্ৰা ততো চুতো অচিরৰতিযং মচ্ছো হুত্ৰা নিব্বত্তো’’তি ৰত্ৰা তস্স ভগিনীনঞ্চ নিরযে নিব্বত্তভাৰং, তস্স ভাতিকত্থেরস্স পরিনিব্বুতভাৰঞ্চ তেনেৰ কথাপেত্ৰা ইমিস্সা অট্ঠুপ্পত্তিযা কপিলসুত্তং দেসেসি.

সত্থু দেসনং সুত্ৰা যসোজো সংৰেগজাতো সদ্ধিং অত্তনো সহাযেহি ভগৰতো সন্তিকে পব্বজিত্ৰা পতিরূপে ঠানে ৰসন্তো একদিৰসং সপরিসো ভগৰন্তং ৰন্দিতুং জেতৰনং অগমাসি. তস্স আগমনে সেনাসনপঞ্ঞাপনাদিনা ৰিহারে উচ্চাসদ্দমহাসদ্দো অহোসি. তং সুত্ৰা ‘‘ভগৰা সপরিসং যসোজং পণামেসী’’তি (উদা. ২৩) সব্বং উদানে আগতনযেন ৰেদিতব্বং. পণামিতো পন আযস্মা যসোজো কসাভিহতো ভদ্দো অস্সাজানীযো ৰিয সংৰিগ্গমানসো সদ্ধিং পরিসায ৰগ্গুমুদায নদিযা তীরে ৰসন্তো ঘটেন্তো ৰাযমন্তো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অন্তোৰস্সেযেৰ ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৭.৩২-৩৯) –

‘‘নগরে বন্ধুমতিযা, আরামিকো অহং তদা;

অদ্দসং ৰিরজং বুদ্ধং, গচ্ছন্তং অনিলঞ্জসে.

‘‘লবুজং ফলমাদায, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং;

আকাসেৰ ঠিতো সন্তো, পটিগ্গণ্হি মহাযসো.

‘‘ৰিত্তিসঞ্জাননো ময্হং, দিট্ঠধম্মসুখাৰহো;

ফলং বুদ্ধস্স দত্ৰান, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা.

‘‘অধিগঞ্ছিং তদা পীতিং, ৰিপুলং সুখমুত্তমং;

উপ্পজ্জতেৰ রতনং, নিব্বত্তস্স তহিং তহিং.

‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

ছল়ভিঞ্ঞং পন সমানং সপরিসং আযস্মন্তং যসোজং সত্থা পক্কোসিত্ৰা আনেঞ্জসমাপত্তিনা পটিসন্থারমকাসি. সো সব্বেপি ধুতঙ্গধম্মে সমাদায ৰত্ততি. তেনস্স সরীরং কিসং অহোসি লূখং দুব্বণ্ণং, তং ভগৰা পরমপ্পিচ্ছতায পসংসন্তো –

২৪৩. ‘‘কালপব্বঙ্গসঙ্কাসো, কিসো ধমনিসন্থতো;

মত্তঞ্ঞূ অন্নপানম্হি, অদীনমানসো নরো’’তি. – পঠমং গাথমাহ;

তত্থ কালপব্বঙ্গসঙ্কাসোতি মংসূপচযৰিগমেন কিসদুসণ্ঠিতসরীরাৰযৰতায দন্তিলতাপব্বসদিসঙ্গো, তেনাহ ‘‘কিসো ধমনিসন্থতো’’তি. কিসোতি মোনেয্যপটিপদাপূরণেন কিসসরীরো. ধমনিসন্থতোতি ধমনীহি সন্থতগত্তো অপ্পমংসলোহিততায পাকটীহি কণ্ডরসিরাহি ৰিততসরীরো. মত্তঞ্ঞূতি পরিযেসনপটিগ্গহণপরিভোগৰিস্সজ্জনেসু পমাণঞ্ঞূ. অদীনমানসোতি কোসজ্জাদীহি অনভিভূতত্তা অলীনচিত্তো অকুসীতৰুত্তি. নরোতি পুরিসো, পোরিসস্স ধুরস্স ৰহনতো পোরিসলক্খণসম্পন্নো পুরিসধোরয্হোতি অধিপ্পাযো.

এৰং থেরো সত্থারা পসট্ঠো পসট্ঠভাৰানুরূপং অত্তনো অধিৰাসনখন্তিৰীরিযারম্ভৰিৰেকাভিরতিকিত্তনমুখেন ভিক্খূনং ধম্মং কথেন্তো –

২৪৪. ‘‘ফুট্ঠো ডংসেহি মকসেহি, অরঞ্ঞস্মিং ব্রহাৰনে;

নাগো সঙ্গামসীসেৰ, সতো তত্রাধিৰাসযে.

২৪৫. ‘‘যথা ব্রহ্মা তথা একো, যথা দেৰো তথা দুৰে;

যথা গামো তথা তযো, কোলাহলং ততুত্তরি’’ন্তি. –

ইমা দ্ৰে গাথা অভাসি.

তত্থ নাগো সঙ্গামসীসেৰাতি যথা নাম আজানেয্যো হত্থিনাগো যুদ্ধমণ্ডলে অসিসত্তিতোমরাদিপ্পহারে অধিৰাসেত্ৰা পরসেনং ৰিদ্ধংসেতি, এৰং ভিক্খু অরঞ্ঞস্মিং ব্রহাৰনে অরঞ্ঞানিযং ডংসাদিপরিস্সযে সতো সম্পজানো অধিৰাসেয্য, অধিৰাসেত্ৰা চ ভাৰনাবলেন মারবলং ৰিধমেয্য.

যথা ব্রহ্মাতি যথা ব্রহ্মা এককো চিত্তপ্পকোপরহিতো ঝানসুখেন নিচ্চমেৰ সুখিতো ৰিহরতি তথা একোতি ভিক্খুপি একো অদুতিযো ৰিৰেকসুখমনুব্রূহেন্তো সুখং ৰিহরতি. একস্স সামঞ্ঞসুখং পণীতন্তি হি ৰুত্তং. এতেন একৰিহারী ভিক্খু ‘‘ব্রহ্মসমো’’তি ওৰাদং দেতি. যথা দেৰো তথা দুৰেতি যথা দেৰানং অন্তরন্তরা চিত্তপ্পকোপোপি সিযা, তথা দ্ৰিন্নং ভিক্খূনং সহৰাসে ঘট্টনাপি ভৰেয্যাতি সদুতিযৰাসেন ভিক্খু ‘‘দেৰসমো’’তি ৰুত্তো. যথা গামো তথা তযোতি অস্মিমেৰ পাঠে তিণ্ণং ভিক্খূনং সহৰাসো গামৰাসসদিসো ৰিৰেকৰাসো ন হোতীতি অধিপ্পাযো. কোলাহলং ততুত্তরিন্তি ততো তযতো উপরি চ বহূনং সংৰাসো কোলাহলং উচ্চাসদ্দমহাসদ্দমহাজনসন্নিপাতসদিসো, তস্মা একৰিহারিনা ভৰিতব্বন্তি অধিপ্পাযোতি.

যসোজত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.