৪. ধনিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা

সুখঞ্চে জীৰিতুং ইচ্ছেতি আযস্মতো ধনিযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিখিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নমানসো নল়মালায পূজং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহে কুম্ভকারকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ধনিযোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো কুম্ভকারকম্মেন জীৰতি. তেন চ সমযেন সত্থা ধনিযস্স কুম্ভকারস্স সালাযং নিসীদিত্ৰা পুক্কুসাতিস্স কুলপুত্তস্স ছধাতুৰিভঙ্গসুত্তং (ম. নি. ৩.৩৪২ আদযো) দেসেসি. সো তং সুত্ৰা কতকিচ্চো অহোসি. ধনিযো তস্স পরিনিব্বুতভাৰং সুত্ৰা ‘‘নিয্যানিকং ৰত বুদ্ধসাসনং, যত্থ একরত্তিপরিচযেনাপি ৰট্টদুক্খতো মুঞ্চিতুং সক্কা’’তি পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা কুটিমণ্ডনানুযুত্তো ৰিহরন্তো কুটিকরণং পটিচ্চ ভগৰতা গরহিতো সঙ্ঘিকে সেনাসনে ৰসন্তো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৮.১-৭) –

‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণং সম্বুদ্ধং, আহুতীনং পটিগ্গহং;

ৰিপিনগ্গেন গচ্ছন্তং, অদ্দসং লোকনাযকং.

‘‘নল়মালং গহেত্ৰান, নিক্খমন্তো চ তাৰদে;

তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, ওঘতিণ্ণমনাসৰং.

‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, নল়মালমপূজযিং;

দক্খিণেয্যং মহাৰীরং, সব্বলোকানুকম্পকং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং মালমভিরোপযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা যে ভিক্খূ ধুতঙ্গসমাধানেন অত্তানং উক্কংসেত্ৰা সঙ্ঘভত্তাদিং সাদিযন্তে অঞ্ঞে ভিক্খূ অৰজানন্তি, তেসং ওৰাদদানমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

২২৮. ‘‘সুখঞ্চে জীৰিতুং ইচ্ছে, সামঞ্ঞস্মিং অপেক্খৰা;

সঙ্ঘিকং নাতিমঞ্ঞেয্য, চীৰরং পানভোজনং.

২২৯. সুখঞ্চে জীৰিতুং ইচ্ছে, সামঞ্ঞস্মিং অপেক্খৰা;

অহি মূসিকসোব্ভংৰ, সেৰেথ সযনাসনং.

২৩০. সুখঞ্চে জীৰিতুং ইচ্ছে, সামঞ্ঞস্মিং অপেক্খৰা;

ইতরীতরেন তুস্সেয্য, একধম্মঞ্চ ভাৰযে’’তি. – তিস্সো গাথা অভাসি;

তত্থ সুখঞ্চে জীৰিতুং ইচ্ছে, সামঞ্ঞস্মিং অপেক্খৰাতি সামঞ্ঞস্মিং সমণভাৰে অপেক্খৰা সিক্খায তিব্বগারৰো হুত্ৰা সুখং জীৰিতুং ইচ্ছেয্য চে, অনেসনং পহায সামঞ্ঞসুখেন সচে জীৰিতুকামোতি অত্থো. সঙ্ঘিকং নাতিমঞ্ঞেয্য, চীৰরং পানভোজনন্তি সঙ্ঘতো আভতং চীৰরং আহারং ন অৰমঞ্ঞেয্য, সঙ্ঘস্স উপ্পজ্জনকলাভো নাম পরিসুদ্ধুপ্পাদো হোতীতি তং পরিভুঞ্জন্তস্স আজীৰপারিসুদ্ধিসম্ভৰেন সামঞ্ঞসুখং হত্থগতমেৰাতি অধিপ্পাযো. অহি মূসিকসোব্ভংৰাতি অহি ৰিয মূসিকায খতবিলং সেৰেথ সেৰেয্য সেনাসনং. যথা নাম সপ্পো সযমত্তনো আসযং অকত্ৰা মূসিকায অঞ্ঞেন ৰা কতে আসযে ৰসিত্ৰা যেন কামং পক্কমতি, এৰমেৰং ভিক্খু সযং সেনাসনকরণা সংকিলেসং অনাপজ্জিত্ৰা যত্থ কত্থচি ৰসিত্ৰা পক্কমেয্যাতি অত্থো.

ইদানি ৰুত্তে অৰুত্তে চ পচ্চযে যথালাভসন্তোসেনেৰ সামঞ্ঞসুখং হোতি, ন অঞ্ঞথাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘ইতরীতরেন তুস্সেয্যা’’তি, যেন কেনচি হীনেন ৰা পণীতেন ৰা যথালদ্ধেন পচ্চযেন সন্তোসং আপজ্জেয্যাতি অত্থো. একধম্মন্তি অপ্পমাদভাৰং, তঞ্হি অনুযুঞ্জন্তস্স অনৰজ্জং সব্বং লোকিযসুখং লোকুত্তরসুখঞ্চ হত্থগতমেৰ হোতি. তেনাহ ভগৰা – ‘‘অপ্পমত্তো হি ঝাযন্তো, পপ্পোতি ৰিপুলং সুখ’’ন্তি (ম. নি. ২.৩৫২; ধ. প. ২৭).

ধনিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.