২. পচ্চযত্থেরগাথাৰণ্ণনা

পঞ্চাহাহং পব্বজিতোতি আযস্মতো পচ্চযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো একনৰুতে কপ্পে ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং ৰিনতায নাম নদিযা তীরে গচ্ছন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো মনুঞ্ঞদস্সনানি মহন্তানি উদুম্বরফলানি ওচিনিত্ৰা উপনামেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং ভদ্দকপ্পে কস্সপে ভগৰতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা পৰত্তৰরধম্মচক্কে ৰেনেয্যজনানুগ্গহং করোন্তে তস্স সাসনে পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা ভাৰনমনুযুঞ্জন্তো একদিৰসং সংসারদুক্খং চিন্তেত্ৰা

অতিৰিয সঞ্জাতসংৰেগো ৰিহারে নিসিন্নো ‘‘অরহত্তং অপ্পত্ৰা ইতো ন নিক্খমিস্সামী’’তি চিত্তং অধিট্ঠায ৰাযমন্তো ঞাণস্স অপরিপক্কত্তা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেতুং নাসক্খি. সো কালঙ্কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রোহিতনগরে খত্তিযকুলে নিব্বত্তিত্ৰা পচ্চযোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো পিতু অচ্চযেন রজ্জে পতিট্ঠিতো একদিৰসং মহারাজবলিং কাতুং আরভি. তত্থ মহাজনো সন্নিপতি. তস্মিং সমাগমে তস্স পসাদঞ্জননত্থং সত্থা মহাজনস্স পেক্খন্তস্সেৰ আকাসে ৰেস্সৰণেন নিম্মিতে রতনমযকূটাগারে রতনমযসীহাসনে নিসীদিত্ৰা ধম্মং দেসেসি. মহতো জনকাযস্স ধম্মাভিসমযো অহোসি. তং ধম্মং সুত্ৰা পচ্চযরাজাপি রজ্জং পহায পুরিমহেতুসঞ্চোদিতো পব্বজি. সো যথা কস্সপস্স ভগৰতো কালে পটিঞ্ঞং অকাসি, এৰং পটিঞ্ঞং কত্ৰা ৰিহারং পৰিসিত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তো ঞাণস্স পরিপাকং গতত্তা তাৰদেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.৩৯.১৫-২০) –

‘‘ৰিনতানদিযা তীরে, ৰিহাসি পুরিসুত্তমো;

অদ্দসং ৰিরজং বুদ্ধং, একগ্গং সুসমাহিতং.

‘‘তস্মিং পসন্নমানসো, কিলেসমলধোৰনে;

উদুম্বরফলং গয্হ, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং.

‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং ফলমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘ইমম্হি ভদ্দকে কপ্পে, সংৰিগ্গমানমানসো;

কস্সপস্স ভগৰতো, সাসনে পব্বজিং অহং.

‘‘তথা পব্বজিতো সন্তো, ভাৰনং অনুযুঞ্জিসং;

ন ৰিহারা নিক্খমিস্সং, ইতি কত্ৰান মানসং.

‘‘উত্তমত্থং অসম্পত্তো, ন চ পত্তোম্হি তাৰদে;

ইদানি পন ঞাণস্স, পরিপাকেন নিব্বুতো;

পত্তোম্হি অচলং ঠানং, ফুসিত্ৰা অচ্চুতং পদং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিকিত্তনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

২২২. ‘‘পঞ্চাহাহং পব্বজিতো, সেখো অপ্পত্তমানসো;

ৰিহারং মে পৰিট্ঠস্স, চেতসো পণিধী অহু.

২২৩. ‘‘নাসিস্সং ন পিৰিস্সামি, ৰিহারতো ন নিক্খমে;

নপি পস্সং নিপাতেস্সং, তণ্হাসল্লে অনূহতে.

২২৪. ‘‘তস্স মেৰং ৰিহরতো, পস্স ৰীরিযপরক্কমং;

তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমা তিস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ পঞ্চাহাহং পব্বজিতোতি পঞ্চাহো অহং, পব্বজিতো হুত্ৰা পঞ্চাহো, পব্বজিতদিৰসতো পঞ্চমো অহো নিট্ঠিতোতি অত্থো. সেখো অপ্পত্তমানসোতি অধিসীলসিক্খাদীনং সিক্খনতো সেখো. অনৰসেসতো মানং সিযতি সমুচ্ছিন্দতীতি মানসো, অগ্গমগ্গো, তংনিব্বত্তিতো মানসতো আগতং মানসং, অরহত্তং, তং, সো ৰা অপ্পত্তো এতেনাতি অপ্পত্তমানসো. ৰিহারং মে পৰিট্ঠস্স, চেতসো পণিধী অহূতি এৰং সেখস্স মে ৰসনকৰিহারং ওৰরকং পৰিট্ঠস্স সতো এৰরূপো ইদানি ৰুচ্চমানাকারো চেতোপণিধি অহোসি, এৰং মযা চিত্তং পণিহিতন্তি অত্থো.

নাসিস্সন্তিআদিনা চিত্তপণিধিং দস্সেতি. তত্থ নাসিস্সন্তি যংকিঞ্চি ভোজনং ন ভুঞ্জিস্সং ন ভুঞ্জিস্সামি তণ্হাসল্লে মম হদযগতে অনূহতে অনুদ্ধতেতি এৰং সব্বপদেসু যোজেতব্বং. ন পিৰিস্সামীতি যংকিঞ্চি পাতব্বং ন পিৰিস্সামি. ৰিহারতো ন নিক্খমেতি ইমস্মা ইদানি মযা নিসিন্নগব্ভতো ন নিক্খমেয্যং. নপি পস্সং নিপাতেস্সন্তি মম সরীরস্স দ্ৰীসু পস্সেসু একম্পি পস্সং কাযকিলমথৰিনোদনত্থং ন নিপাতেস্সং, একপস্সেনপি ন নিপজ্জিস্সামীতি অত্থো.

তস্স মেৰং ৰিহরতোতি তস্স মে এৰং চিত্তং পণিধায দল়্হৰীরিযাধিট্ঠানং কত্ৰা ৰিপস্সনানুযোগৰসেন ৰিহরতো. পস্স ৰীরিযপরক্কমন্তি ৰিধিনা ঈরযিতব্বতো ‘‘ৰীরিযং’’ পরং ঠানং অক্কমনতো ‘‘পরক্কমো’’তি চ লদ্ধনামং উস্সোল়্হীভূতং ৰাযামং পস্স জানাহি. যস্স পনানুভাৰেন মযা তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনন্তি ৰুত্তত্থমেৰ.

পচ্চযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.