৫. মালুক্যপুত্তত্থেরগাথাৰণ্ণনা

রূপং দিস্ৰা সতি মুট্ঠাতিআদিকা আযস্মতো মালুক্যপুত্তস্স গাথা. ইমস্স আযস্মতো ৰত্থু হেট্ঠা ছক্কনিপাতে (থেরগা. ৩৯৯ আদযো) ৰুত্তমেৰ. তা পন গাথা থেরেন অরহত্তে পতিট্ঠিতেন ঞাতীনং ধম্মদেসনাৰসেন ভাসিতা. ইধ পন পুথুজ্জনকালে ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতূ’’তি যাচিতেন সত্থারা ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মালুক্যপুত্ত, যে তে চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা অদিট্ঠা অদিট্ঠপুব্বা, ন চ পস্সসি, ন চ তে হোতি পস্সেয্যন্তি, অত্থি তে তত্থ ছন্দো ৰা রাগো ৰা পেমং ৰা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যে তে সোতৰিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘান…জিৰ্হা…কায…মনোৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা অৰিঞ্ঞাতা অৰিঞ্ঞাতপুব্বা, ন চ ৰিজানাসি, ন চ তে হোতি ৰিজানেয্যন্তি, অত্থি তে তত্থ ছন্দো ৰা রাগো ৰা পেমং ৰা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এত্থ চ তে, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠসুতমুতৰিঞ্ঞাতব্বেসু ধম্মেসু দিট্ঠে দিট্ঠমত্তং ভৰিস্সতি, সুতে সুতমত্তং, মুতে মুতমত্তং, ৰিঞ্ঞাতে ৰিঞ্ঞাতমত্তং ভৰিস্সতি. যতো খো তে, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠসুতমুতৰিঞ্ঞাতব্বেসু ধম্মেসু দিট্ঠে দিট্ঠমত্তং, সুতে সুতমত্তং, মুতে মুতমত্তং, ৰিঞ্ঞাতে ৰিঞ্ঞাতমত্তং ভৰিস্সতি, ততো ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, ন তেন. যতো ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, ন তেন, ততো ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, ন তত্থ. যতো ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, ন তত্থ, ততো ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, নেৰিধ ন হুরং ন উভযমন্তরেন, এসেৰন্তো দুক্খস্সা’’তি (সং. নি. ৪.৯৫). সংখিত্তেন ধম্মে দেসিতে তস্স ধম্মস্স সাধুকং উগ্গহিতভাৰং পকাসেন্তেন –

৭৯৪. ‘‘রূপং দিস্ৰা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতো;

সারত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৭৯৫. ‘‘তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা রূপসম্ভৰা;

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৰমাচিনতো দুক্খং, আরা নিব্বান ৰুচ্চতি.

৭৯৬. ‘‘সদ্দং সুত্ৰা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতো;

সারত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৭৯৭. ‘‘তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা সদ্দসম্ভৰা;

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৰমাচিনতো দুক্খং, আরা নিব্বান ৰুচ্চতি.

৭৯৮. ‘‘গন্ধং ঘত্ৰা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতো;

সারত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৭৯৯. ‘‘তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা গন্ধসম্ভৰা;

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৰমাচিনতো দুক্খং, আরা নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮০০. ‘‘রসং ভোত্ৰা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতো;

সারত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০১. ‘‘তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা রসসম্ভৰা;

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৰমাচিনতো দুক্খং, আরা নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮০২. ‘‘ফস্সং ফুস্স সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতো;

সারত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৩. ‘‘তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা ফস্সসম্ভৰা;

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৰমাচিনতো দুক্খং, আরা নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮০৪. ‘‘ধম্মং ঞত্ৰা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতো;

সারত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৫. ‘‘তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা ধম্মসম্ভৰা;

অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৰমাচিনতো দুক্খং, আরা নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮০৬. ‘‘ন সো রজ্জতি রূপেসু, রূপং দিস্ৰা পটিস্সতো;

ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৭. ‘‘যথাস্স পস্সতো রূপং, সেৰতো চাপি ৰেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৰং সো চরতী সতো;

এৰং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮০৮. ‘‘ন সো রজ্জতি সদ্দেসু, সদ্দং সুত্ৰা পটিস্সতো;

ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৯. ‘‘যথাস্স সুণতো সদ্দং, সেৰতো চাপি ৰেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৰং সো চরতী সতো;

এৰং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮১০. ‘‘ন সো রজ্জতি গন্ধেসু, গন্ধং ঘত্ৰা পটিস্সতো;

ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১১. ‘‘যথাস্স ঘাযতো গন্ধং, সেৰতো চাপি ৰেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৰং সো চরতী সতো;

এৰং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮১২. ‘‘ন সো রজ্জতি রসেসু, রসং ভোত্ৰা পটিস্সতো;

ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১৩. ‘‘যথাস্স সাযতো রসং, সেৰতো চাপি ৰেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৰং সো চরতী সতো;

এৰং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮১৪. ‘‘ন সো রজ্জতি ফস্সেসু, ফস্সং ফুস্স পটিস্সতো;

ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১৫. ‘‘যথাস্স ফুসতো ফস্সং, সেৰতো চাপি ৰেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৰং সো চরতী সতো;

এৰং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতি.

৮১৬. ‘‘ন সো রজ্জতি ধম্মেসু, ধম্মং ঞত্ৰা পটিস্সতো;

ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১৭. ‘‘যথাস্স ৰিজানতো ধম্মং, সেৰতো চাপি ৰেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৰং সো চরতী সতো;

এৰং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতী’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ রূপং দিস্ৰাতি চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং চক্খুদ্ৰারেন উপলভিত্ৰা. সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি করোতোতি তস্মিং রূপে দিট্ঠমত্তে এৰ অট্ঠত্ৰা সুভনিমিত্তং মনসি করোতো সুভাকারগ্গহণৰসেন অযোনিসো মনসি করোতো সতি মুট্ঠা হোতি. তথা চ সতি সারত্তচিত্তো ৰেদেতি তং রূপারম্মণং রত্তো, গিদ্ধো, গধিতো হুত্ৰা অনুভৰতি, অস্সাদেতি, অভিনন্দতি. তথাভূতো চ তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতীতি তঞ্চ রূপারম্মণং অজ্ঝোসায ‘‘সুখং সুখ’’ন্তি অভিনিৰিস্স গিলিত্ৰা পরিনিট্ঠাপেত্ৰা তিট্ঠতি.

তস্স ৰড্ঢন্তি ৰেদনা, অনেকা রূপসম্ভৰাতি তস্স এৰরূপস্স পুগ্গলস্স রূপসম্ভৰা রূপারম্মণা সুখাদিভেদেন অনেকা ৰেদনা কিলেসুপ্পত্তিহেতুভূতা ৰড্ঢন্তি. অভিজ্ঝা চ ৰিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতীতি পিযরূপে সারজ্জনৰসেন উপ্পজ্জমানায অভিজ্ঝায, অপিযরূপে ব্যাপজ্জনৰসেন পিযরূপস্সেৰ ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰায উপ্পজ্জমানায সোকাদিলক্খণায ৰিহেসায চ অস্স পুগ্গলস্স চিত্তং উপহঞ্ঞতি বাধীযতি. এৰমাচিনতো দুক্খন্তি ৰুত্তাকারেন তং তং ৰেদনস্সাদৰসেন ভৰাভিসঙ্খারং আচিনতো ৰট্টদুক্খং পৰত্ততি. তেনাহ ভগৰা – ‘‘ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা…পে… দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি (ৰিভ. ২২৫; সং. নি. ২.১). তথাভূতস্স আরা আরকা দূরে নিব্বানং ৰুচ্চতি, তস্স তং দুল্লভন্তি অত্থো. সদ্দং সুত্ৰাতিআদিগাথাসুপি ৰুত্তনযেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. তত্থ ঘত্ৰাতি ঘাযিত্ৰা. ভোত্ৰাতি সাযিত্ৰা. ফুস্সাতি ফুসিত্ৰা. ধম্মং ঞত্ৰাতি ধম্মারম্মণং ৰিজানিত্ৰা.

এৰং ছদ্ৰারগোচরে সারজ্জন্তস্স ৰট্টং দস্সেত্ৰা ইদানি তত্থ ৰিরজ্জন্তস্স ৰিৰট্টং দস্সেন্তো ‘‘ন সো রজ্জতি রূপেসূ’’তিআদিমাহ. তত্থ ন সো রজ্জতি রূপেসু, রূপং দিস্ৰা পটিস্সতোতি যো পুগ্গলো রূপং দিস্ৰা আপাথগতং রূপারম্মণং চক্খুদ্ৰারিকেন ৰিঞ্ঞাণসন্তানেন গহেত্ৰা চতুসম্পজঞ্ঞৰসেন সম্পজানকারিতায পটিস্সতো হোতি, সো রূপারম্মণেসু ন রজ্জতি রাগং ন জনেতি, অঞ্ঞদত্থু ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, রূপারম্মণম্হি সমুদযাদিতো যথাভূতং পজানন্তো নিব্বিন্দতি, নিব্বিন্দন্তো তং তত্থুপ্পন্নৰেদনঞ্চ ৰিরত্তচিত্তো ৰেদেতি, তথাভূতো চ তঞ্চ নজ্ঝোস তিট্ঠতীতি তং রূপারম্মণং সম্মদেৰ ৰিরত্তচিত্ততায অজ্ঝোসায ন তিট্ঠতি ‘‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’তি তণ্হামানদিট্ঠিৰসেন নাভিনিৰিসতি.

যথাস্স পস্সতো রূপন্তি অস্স যোগিনো যথা তত্থ অভিজ্ঝাদযো নপ্পৰত্তন্তি, এৰং অনিচ্চাদিতো রূপং পস্সন্তস্স. সেৰতো চাপি ৰেদনন্তি তং আরব্ভ উপ্পন্নং ৰেদনং তংসম্পযুত্তধম্মে চ গোচরসেৰনায সেৰতো চাপি. খীযতীতি সব্বং কিলেসৰট্টং পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছতি. নোপচীযতীতি ন উপচিযতি ন আচযং গচ্ছতি. এৰং সো চরতী সতোতি এৰং কিলেসাপনযনপটিপত্তিযা সতো সম্পজানো হুত্ৰা চরতি, ৰিহরতি. এৰং অপচিনতো দুক্খন্তি ৰুত্তনযেন অপচযগামিনিযা মগ্গপঞ্ঞায সকলং ৰট্টদুক্খং অপচিনন্তস্স. সন্তিকে নিব্বান ৰুচ্চতীতি সউপাদিসেসঅনুপাদিসেসনিব্বানধাতুসমীপে এৰাতি ৰুচ্চতি অসঙ্খতায ধাতুযা সচ্ছিকতত্তা. ন সো রজ্জতি সদ্দেসূতিআদীসুপি ইমিনাৰ নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো.

এৰং থেরো ইমাহি গাথাহি সত্থু ওৰাদস্স অত্তনা উপধারিতভাৰং পৰেদেত্ৰা উট্ঠাযাসনা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা গতো নচিরস্সেৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণীতি.

মালুক্যপুত্তত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.