৩. মাণৰত্থেরগাথাৰণ্ণনা
জিণ্ণঞ্চ দিস্ৰা দুখিতঞ্চ ব্যাধিতন্তি আযস্মতো মাণৰত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো একনৰুতে কপ্পে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা লক্খণধরো হুত্ৰা ৰিপস্সিস্স ভগৰতো অভিজাতিযা লক্খণানি পরিগ্গহেত্ৰা পুব্বনিমিত্তানি সাৰেত্ৰা, ‘‘একংসেন অযং বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকরিত্ৰা নানানযেহি থোমেত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং ব্রাহ্মণমহাসালস্স গেহে নিব্বত্তিত্ৰা যাৰ সত্তৰস্সানি, তাৰ অন্তোঘরেযেৰ ৰড্ঢিত্ৰা সত্তমে সংৰচ্ছরে উপনযনত্থং উয্যানং নীতো অন্তরামগ্গে জিণ্ণাতুরমতে দিস্ৰা তেসং অদিট্ঠপুব্বত্তা তে পরিজনে পুচ্ছিত্ৰা জরারোগমরণসভাৰং সুত্ৰা সঞ্জাতসংৰেগো ততো অনিৰত্তন্তো ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা মাতাপিতরো অনুজানাপেত্ৰা পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১৩.৪১-৬৪) –
‘‘জাযমানে ৰিপস্সিম্হি, নিমিত্তং ব্যাকরিং অহং;
নিব্বাপযিঞ্চ জনতং, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, দসসহস্সি কম্পতি;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, আলোকো ৰিপুলো অহু;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, সরিতাযো ন সন্দযুং;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, অৰীচগ্গি ন পজ্জলি;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, পক্খিসঙ্ঘো ন সঞ্চরি;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, ৰাতক্খন্ধো ন ৰাযতি;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, সব্বরতনানি জোতযুং;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘যস্মিঞ্চ জাযমানস্মিং, সত্তাসুং পদৰিক্কমা;
সো দানি ভগৰা সত্থা, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
‘‘জাতমত্তো চ সম্বুদ্ধো, দিসা সব্বা ৰিলোকযি;
ৰাচাসভিমুদীরেসি, এসা বুদ্ধান ধম্মতা.
‘‘সংৰেজযিত্ৰা জনতং, থৰিত্ৰা লোকনাযকং;
সম্বুদ্ধং অভিৰাদেত্ৰা, পক্কামিং পাচিনামুখো.
‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং বুদ্ধমভিথোমযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, থোমনায ইদং ফলং.
‘‘ইতো নৰুতিকপ্পম্হি, সম্মুখাথৰিকৰ্হযো;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘পথৰীদুন্দুভি নাম, একূননৰুতিম্হিতো;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘অট্ঠাসীতিম্হিতো কপ্পে, ওভাসো নাম খত্তিযো;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘সত্তাসীতিম্হিতো কপ্পে, সরিতচ্ছেদনৰ্হযো;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘অগ্গিনিব্বাপনো নাম, কপ্পানং ছল়সীতিযা;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘গতিপচ্ছেদনো নাম, কপ্পানং পঞ্চসীতিযা;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘রাজা ৰাতসমো নাম, কপ্পানং চুল্লসীতিযা;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘রতনপজ্জলো নাম, কপ্পানং তেঅসীতিযা;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘পদৰিক্কমনো নাম, কপ্পানং দ্ৰেঅসীতিযা;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘রাজা ৰিলোকনো নাম, কপ্পানং একসীতিযা;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘গিরসারোতি নামেন, কপ্পেসীতিম্হি খত্তিযো;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অধিগতারহত্তো পন ভিক্খূহি, ‘‘কেন, ত্ৰং আৰুসো, সংৰেগেন অতিদহরোৰ সমানো পব্বজিতো’’তি পুচ্ছিতো অত্তনো পব্বজ্জানিমিত্তকিত্তনাপদেসেন অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –
৭৩. ‘‘জিণ্ণঞ্চ দিস্ৰা দুখিতঞ্চ ব্যাধিতং, মতঞ্চ দিস্ৰা গতমাযুসঙ্খযং;
ততো অহং নিক্খমিতূন পব্বজিং, পহায কামানি মনোরমানী’’তি. –
গাথং অভাসি.
তত্থ জিণ্ণন্তি জরায অভিভূতং, খণ্ডিচ্চপালিচ্চৰলিত্তচতাদীহি সমঙ্গীভূতং. দুখিতন্তি দুক্খপ্পত্তং. ব্যাধিতন্তি গিলানং. এত্থ চ ‘‘ব্যাধিত’’ন্তি ৰুত্তেপি দুক্খপ্পত্তভাৰো সিদ্ধো, ‘‘দুখিত’’ন্তি ৰচনং তস্স বাল়্হগিলানভাৰপরিদীপনত্থং. মতন্তি কালঙ্কতং, যস্মা কালঙ্কতো আযুনো খযং ৰযং ভেদং গতো নাম হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘গতমাযুসঙ্খয’’ন্তি. তস্মা জিণ্ণব্যাধিমতানং দিট্ঠত্তা, ‘‘ইমে জরাদযো নাম ন ইমেসংযেৰ, অথ খো সব্বসাধারণা, তস্মা অহম্পি জরাদিকে অনতিৰত্তো’’তি সংৰিগ্গত্তা. নিক্খমিতূনাতি নিক্খমিত্ৰা, অযমেৰ ৰা পাঠো. পব্বজ্জাধিপ্পাযেন ঘরতো নিগ্গন্ত্ৰা. পব্বজিন্তি সত্থু সাসনে পব্বজং উপগতো. পহায কামানি মনোরমানীতি ইট্ঠকন্তাদিভাৰতো অৰীতরাগানং মনো রমেন্তীতি মনোরমে ৰত্থুকামে পজহিত্ৰা, তপ্পটিবদ্ধস্স ছন্দরাগস্স অরিযমগ্গেন সমুচ্ছিন্দনেন নিরপেক্খভাৰেন ছড্ডেত্ৰাতি অত্থো. কামানং পহানকিত্তনমুখেন চেতং থেরস্স অঞ্ঞাব্যাকরণং অহোসি. মাণৰকালে পব্বজিতত্তা ইমস্স থেরস্স মাণৰোত্ৰেৰ সমঞ্ঞা জাতাতি.
মাণৰত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.