৭. একধম্মসৰনীযত্থেরগাথাৰণ্ণনা
কিলেসা ঝাপিতা ময্হন্তি আযস্মতো একধম্মসৰনীযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে রুক্খদেৰতা হুত্ৰা নিব্বত্তো কতিপযে ভিক্খূ মগ্গমূল়্হে মহারঞ্ঞে ৰিচরন্তে দিস্ৰা অনুকম্পমানো অত্তনো ভৰনতো ওতরিত্ৰা তে সমস্সাসেত্ৰা ভোজেত্ৰা যথাধিপ্পেতট্ঠানং পাপেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো কস্সপে ভগৰতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা কতবুদ্ধকিচ্চে পরিনিব্বুতে তস্মিং কালে বারাণসিরাজা কিকী নাম অহোসি. তস্মিং কালঙ্কতে তস্স পুথুৰিন্দরাজা নাম পুত্তো আসি. তস্স পুত্তো সুসামো নাম. তস্স পুত্তো কিকীব্রহ্মদত্তো নাম হুত্ৰা রজ্জং কারেন্তো সাসনে অন্তরহিতে ধম্মস্সৰনং অলভন্তো, ‘‘যো ধম্মং দেসেতি, তস্স সহস্সং দম্মী’’তি ঘোসাপেত্ৰা একম্পি ধম্মকথিকং অলভন্তো, ‘‘ময্হং পিতুপিতামহাদীনং কালে ধম্মো সংৰত্ততি, ধম্মকথিকা সুলভা অহেসুং. ইদানি পন চতুপ্পদিকগাথামত্তম্পি কথেন্তো দুল্লভো. যাৰ ধম্মসঞ্ঞা ন ৰিনস্সতি, তাৰদেৰ পব্বজিস্সামী’’তি রজ্জং পহায হিমৰন্তং উদ্দিস্স গচ্ছন্তং সক্কো দেৰরাজা আগন্ত্ৰা, ‘‘অনিচ্চা ৰত সঙ্খারা’’তি গাথায ধম্মং কথেত্ৰা নিৰত্তেসি. সো নিৰত্তিত্ৰা বহুং পুঞ্ঞং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সেতব্যনগরে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো ভগৰতি সেতব্যনগরে সিংসপাৰনে ৰিহরন্তে সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. তস্স সত্থা অজ্ঝাসযং ওলোকেত্ৰা, ‘‘অনিচ্চা ৰত সঙ্খারা’’তি ইমায গাথায ধম্মং দেসেসি. তস্স তত্থ কতাধিকারতায সো অনিচ্চসঞ্ঞায পাকটতরং হুত্ৰা উপট্ঠিতায পটিলদ্ধসংৰেগো পব্বজিত্ৰা ধম্মসম্মসনং পট্ঠপেত্ৰা দুক্খসঞ্ঞং অনত্তসঞ্ঞঞ্চ মনসিকরোন্তো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১২.৬৬-৭১) –
‘‘পদুমুত্তরবুদ্ধস্স, সাৰকা ৰনচারিনো;
ৰিপ্পনট্ঠা ব্রহারঞ্ঞে, অন্ধাৰ অনুসুয্যরে.
‘‘অনুস্সরিত্ৰা সম্বুদ্ধং, পদুমুত্তরনাযকং;
তস্স তে মুনিনো পুত্তা, ৰিপ্পনট্ঠা মহাৰনে.
‘‘ভৰনা ওরুহিত্ৰান, অগমিং ভিক্খুসন্তিকং;
তেসং মগ্গঞ্চ আচিক্খিং, ভোজনঞ্চ অদাসহং.
‘‘তেন কম্মেন দ্ৰিপদিন্দ, লোকজেট্ঠ নরাসভ;
জাতিযা সত্তৰস্সোহং, অরহত্তমপাপুণিং.
‘‘সচক্খূ নাম নামেন, দ্ৰাদস চক্কৰত্তিনো;
সত্তরতনসম্পন্না, পঞ্চকপ্পসতে ইতো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
তস্স একেনেৰ ধম্মস্সৰনেন নিপ্ফন্নকিচ্চত্তা একধম্মসৰনীযোত্ৰেৰ সমঞ্ঞা অহোসি. সো অরহা হুত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –
৬৭. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৰা সব্বে সমূহতা;
ৰিক্খীণো জাতিসংসারো, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’তি. – গাথং অভাসি;
তত্থ কিলেসাতি যস্মিং সন্তানে উপ্পন্না, তং কিলেসেন্তি ৰিবাধেন্তি উপতাপেন্তি ৰাতি কিলেসা, রাগাদযো. ঝাপিতাতি ইন্দগ্গিনা ৰিয রুক্খগচ্ছাদযো অরিযমগ্গঞাণগ্গিনা সমূলং দড্ঢা. ময্হন্তি মযা, মম সন্তানে ৰা. ভৰা সব্বে সমূহতাতি কামকম্মভৰাদযো সব্বে ভৰা সমুগ্ঘাটিতা কিলেসানং ঝাপিতত্তা. সতি হি কিলেসৰট্টে কম্মৰট্টেন ভৰিতব্বং. কম্মভৰানং সমূহতত্তা এৰ চ উপপত্তিভৰাপি সমূহতা এৰ অনুপ্পত্তিধম্মতায আপাদিতত্তা. ৰিক্খীণো জাতিসংসারোতি জাতিআদিকো –
‘‘খন্ধানঞ্চ পটিপাটি, ধাতুআযতনান চ;
অব্বোচ্ছিন্নং ৰত্তমানা, সংসারোতি পৰুচ্চতী’’তি. –
ৰুত্তলক্খণো সংসারো ৰিসেসতো খীণো, তস্মা নত্থি দানি পুনব্ভৰো. যস্মা আযতিং পুনব্ভৰো নত্থি, তস্মা ৰিক্খীণো জাতিসংসারো. তস্মা চ পুনব্ভৰো নত্থি, যস্মা ভৰা সব্বে সমূহতাতি আৰত্তেত্ৰা ৰত্তব্বং. অথ ৰা ৰিক্খীণো জাতিসংসারো, ততো এৰ নত্থি দানি পুনব্ভৰোতি যোজেতব্বং.
একধম্মসৰনীযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.