৬. মেঘিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা

অনুসাসি মহাৰীরোতি আযস্মতো মেঘিযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে কুসলবীজানি রোপেন্তো ইতো একনৰুতে কপ্পে ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পাপুণি. তস্মিঞ্চ সমযে ৰিপস্সী ভগৰা বুদ্ধকিচ্চস্স পরিযোসানমাগম্ম আযুসঙ্খারং ওস্সজ্জি. তেন পথৰীকম্পাদীসু উপ্পন্নেসু মহাজনো ভীততসিতো অহোসি. অথ নং ৰেস্সৰণো মহারাজা তমত্থং ৰিভাৰেত্ৰা সমস্সাসেসি. তং সুত্ৰা মহাজনো সংৰেগপ্পত্তো অহোসি. তত্থাযং কুলপুত্তো বুদ্ধানুভাৰং সুত্ৰা সত্থরি সঞ্জাতগারৰবহুমানো উল়ারং পীতিসোমনস্সং পটিসংৰেদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুস্মিং সাকিযরাজকুলে নিব্বত্তি, তস্স মেঘিযোতি নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৰা ভগৰন্তং উপট্ঠহন্তো ভগৰতি জালিকাযং ৰিহরন্তে কিমিকালায নদিযা তীরে রমণীযং অম্বৰনং দিস্ৰা তত্থ ৰিহরিতুকামো দ্ৰে ৰারে ভগৰতা ৰারেত্ৰা ততিযৰারং ৰিস্সজ্জিতো তত্থ গন্ত্ৰা মিচ্ছাৰিতক্কমক্খিকাহি খজ্জমানো চিত্তসমাধিং অলভিত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা তমত্থং আরোচেসি. অথস্স ভগৰা ‘‘অপরিপক্কায, মেঘিয, চেতোৰিমুত্তিযা পঞ্চ ধম্মা পরিপাকায সংৰত্তন্তী’’তিআদিনা (উদা. ৩১) ওৰাদং অদাসি. সো তস্মিং ওৰাদে ঠত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১২.৫৭-৬৫) –

‘‘যদা ৰিপস্সী লোকগ্গো, আযুসঙ্খারমোস্সজি;

পথৰী সম্পকম্পিত্থ, মেদনী জলমেখলা.

‘‘ওততং ৰিততং ময্হং, সুৰিচিত্তৰটংসকং;

ভৰনম্পি পকম্পিত্থ, বুদ্ধস্স আযুসঙ্খযে.

‘‘তাসো ময্হং সমুপ্পন্নো, ভৰনে সম্পকম্পিতে;

উপ্পাদো নু কিমত্থায, আলোকো ৰিপুলো অহু.

‘‘ৰেস্সৰণো ইধাগম্ম, নিব্বাপেসি মহাজনং;

পাণভূতে ভযং নত্থি, একগ্গা হোথ সংৰুতা.

‘‘অহো বুদ্ধো অহো ধম্মো, অহো নো সত্থু সম্পদা;

যস্মিং উপ্পজ্জমানম্হি, পথৰী সম্পকম্পতি.

‘‘বুদ্ধানুভাৰং কিত্তেত্ৰা, কপ্পং সগ্গম্হি মোদহং;

অৰসেসেসু কপ্পেসু, কুসলং চরিতং মযা.

‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধসঞ্ঞাযিদং ফলং.

‘‘ইতো চুদ্দসকপ্পম্হি, রাজা আসিং পতাপৰা;

সমিতো নাম নামেন, চক্কৰত্তী মহব্বলো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা সত্থু সম্মুখা ওৰাদং লভিত্ৰা ‘‘মযা অরহত্তং অধিগত’’ন্তি অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

৬৬. ‘‘অনুসাসি মহাৰীরো, সব্বধম্মান পারগূ;

তস্সাহং ধম্মং সুত্ৰান, ৰিহাসিং সন্তিকে সতো;

তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ অনুসাসীতি ‘‘অপরিপক্কায, মেঘিয, চেতোৰিমুত্তিযা পঞ্চ ধম্মা পরিপাকায সংৰত্তন্তী’’তিআদিনা ওৰদি অনুসিট্ঠিং অদাসি. মহাৰীরোতি মহাৰিক্কন্তো, ৰীরিযপারমিপারিপূরিযা চতুরঙ্গসমন্নাগতৰীরিযাধিট্ঠানেন অনঞ্ঞসাধারণচতুব্বিধসম্মপ্পধানসম্পত্তিযা চ মহাৰীরিযোতি অত্থো. সব্বধম্মান পারগূতি সব্বেসঞ্চ ঞেয্যধম্মানং পারং পরিযন্তং ঞাণগমনেন গতো অধিগতোতি সব্বধম্মান পারগূ, সব্বঞ্ঞূতি অত্থো. সব্বেসং ৰা সঙ্খতধম্মানং পারভূতং নিব্বানং সযম্ভূঞাণেন গতো অধিগতোতি সব্বধম্মান পারগূ. তস্সাহং ধম্মং সুত্ৰানাতি তস্স বুদ্ধস্স ভগৰতো সামুক্কংসিকং তং চতুসচ্চধম্মং সুণিত্ৰা. ৰিহাসিং সন্তিকেতি অম্বৰনে মিচ্ছাৰিতক্কেহি উপদ্দুতো চালিকা ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থু সমীপেযেৰ ৰিহাসিং. সতোতি সতিমা, সমথৰিপস্সনাভাৰনায অপ্পমত্তোতি অত্থো. অহন্তি ইদং যথা ‘‘অনুসাসী’’তি এত্থ ‘‘ম’’ন্তি এৰং ‘‘ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি এত্থ ‘‘মযা’’তি পরিণামেতব্বং. ‘‘কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি চ ইমিনা যথাৰুত্তং ৰিজ্জাত্তযানুপ্পত্তিমেৰ সত্থু ওৰাদপটিকরণভাৰদস্সনেন পরিযাযন্তরেন পকাসেতি. সীলক্খন্ধাদিপরিপূরণমেৰ হি সত্থু সাসনকারিতা.

মেঘিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.