৬. কুটিৰিহারিত্থেরগাথাৰণ্ণনা

কো কুটিকাযন্তি আযস্মতো কুটিৰিহারিত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো আকাসেন গচ্ছন্তস্স ‘‘উদকদানং দস্সামী’’তি সীতলং উদকং গহেত্ৰা পীতিসোমনস্সজাতো উদ্ধম্মুখো হুত্ৰা উক্খিপি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা পসাদসংৰড্ঢনত্থং আকাসে ঠিতোৰ সম্পটিচ্ছি. সো তেন অনপ্পকং পীতিসোমনস্সং পটিসংৰেদেসি. সেসং অঞ্জনৰনিযত্থেরস্স ৰত্থুম্হি ৰুত্তসদিসমেৰ. অযং পন ৰিসেসো – অযং কির ৰুত্তনযেন পব্বজিত্ৰা কতপুব্বকিচ্চো ৰিপস্সনং অনুযুঞ্জন্তো সাযং খেত্তসমীপেন গচ্ছন্তো দেৰে ফুসাযন্তে খেত্তপালকস্স পুঞ্ঞং তিণকুটিং দিস্ৰা পৰিসিত্ৰা তত্থ তিণসন্থারকে নিসীদি. নিসিন্নমত্তোৰ উতুসপ্পাযং লভিত্ৰা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১১.২৯-৩৫) –

‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণং সম্বুদ্ধং, গচ্ছন্তং অনিলঞ্জসে;

ঘতাসনংৰ জলিতং, আদিত্তংৰ হুতাসনং.

‘‘পাণিনা উদকং গয্হ, আকাসে উক্খিপিং অহং;

সম্পটিচ্ছি মহাৰীরো, বুদ্ধো কারুণিকো ইসি.

‘‘অন্তলিক্খে ঠিতো সত্থা, পদুমুত্তরনামকো;

মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, ইমা গাথা অভাসথ.

‘‘ইমিনা দকদানেন, পীতিউপ্পাদনেন চ;

কপ্পসতসহস্সম্পি, দুগ্গতিং নুপপজ্জতি.

‘‘তেন কম্মেন দ্ৰিপদিন্দ, লোকজেট্ঠ নরাসভ;

পত্তোম্হি অচলং ঠানং, হিত্ৰা জযপরাজযং.

‘‘সহস্সরাজনামেন, তযো তে চক্কৰত্তিনো;

পঞ্চসট্ঠিকপ্পসতে, চাতুরন্তা জনাধিপা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা থেরে তত্থ নিসিন্নে খেত্তপালকো আগন্ত্ৰা ‘‘কো কুটিকায’’ন্তি আহ. তং সুত্ৰা থেরো ‘‘ভিক্খু কুটিকায’’ন্তিআদিমাহ. তযিদং খেত্তপালস্স থেরস্স চ ৰচনং একজ্ঝং কত্ৰা –

৫৬. ‘‘কো কুটিকাযং ভিক্খু কুটিকাযং, ৰীতরাগো সুসমাহিতচিত্তো;

এৰং জানাহি আৰুসো, অমোঘা তে কুটিকা কতা’’তি. –

তথারূপেন সঙ্গীতিং আরোপিতং.

তত্থ কো কুটিকাযন্তি, ‘‘ইমিস্সং কুটিকাযং কো নিসিন্নো’’তি খেত্তপালস্স পুচ্ছাৰচনং. তস্স ভিক্খু কুটিকাযন্তি থেরস্স পটিৰচনদানং. অথ নং অত্তনো অনুত্তরদক্খিণেয্যভাৰতো তং কুটিপরিভোগং অনুমোদাপেত্ৰা উল়ারং তমেৰ পুঞ্ঞং পতিট্ঠাপেতুং ‘‘ৰীতরাগো’’তিআদি ৰুত্তং. তস্সত্থো – একো ভিন্নকিলেসো ভিক্খু তে কুটিকাযং নিসিন্নো, ততো এৰ সো অগ্গমগ্গেন সব্বসো সমুচ্ছিন্নরাগতায ৰীতরাগো অনুত্তরসমাধিনা নিব্বানং আরম্মণং কত্ৰা সুট্ঠু সমাহিতচিত্ততায সুসমাহিতচিত্তো, ইমঞ্চ অত্থং, আৰুসো খেত্তপাল, যথাহং ৰদামি, এৰং জানাহি সদ্দহ অধিমুচ্চস্সু. অমোঘা তে কুটিকা কতা তযা কতা কুটিকা অমোঘা অৰঞ্ঝা সফলা সউদ্রযা, যস্মা অরহতা খীণাসৰেন পরিভুত্তা. সচে ত্ৰং অনুমোদসি, তং তে ভৰিস্সতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযাতি.

তং সুত্ৰা খেত্তপালো ‘‘লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মে, যস্স মে কুটিকাযং এদিসো অয্যো পৰিসিত্ৰা নিসীদতী’’তি পসন্নচিত্তো অনুমোদন্তো অট্ঠাসি. ইমং পন তেসং কথাসল্লাপং ভগৰা দিব্বায সোতধাতুযা সুত্ৰা অনুমোদনঞ্চস্স ঞত্ৰা তম্ভাৰিনিং সম্পত্তিং ৰিভাৰেন্তো খেত্তপালং ইমাহি গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘ৰিহাসি কুটিযং ভিক্খু, সন্তচিত্তো অনাসৰো;

তেন কম্মৰিপাকেন, দেৰিন্দো ত্ৰং ভৰিস্সসি.

‘‘ছত্তিংসক্খত্তুং দেৰিন্দো, দেৰরজ্জং করিস্সসি;

চতুত্তিংসক্খত্তুং চক্কৰত্তী, রাজা রট্ঠে ভৰিস্সসি;

রতনকুটি নাম পচ্চেকবুদ্ধো, ৰীতরাগো ভৰিস্সসী’’তি.

কুটিকাযং লদ্ধৰিসেসত্তা পন থেরস্স ততো পভুতি কুটিৰিহারীত্ৰেৰ সমঞ্ঞা উদপাদি. অযমেৰ চ থেরস্স অঞ্ঞাব্যাকরণগাথাপি অহোসীতি.

কুটিৰিহারিত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.