৭. দুতিযকুটিৰিহারিত্থেরগাথাৰণ্ণনা

অযমাহু পুরাণিযাতি আযস্মতো কুটিৰিহারিত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো পসন্নমানসো পরিল়াহকালে নল়ৰিলীৰেহি ৰিরচিতং বীজনিং অদাসি. তং সত্থা অনুমোদনগাথায সম্পহংসেসি. সেসং যদেত্থ ৰত্তব্বং, তং অঞ্জনৰনিযত্থেরৰত্থুম্হি ৰুত্তসদিসমেৰ. অযং পন ৰিসেসো – অযং কির ৰুত্তনযেন পব্বজিত্ৰা অঞ্ঞতরায পুরাণকুটিকায ৰিহরন্তো সমণধম্মং অচিন্তেত্ৰা, ‘‘অযং কুটিকা জিণ্ণা, অঞ্ঞং কুটিকং কাতুং ৰট্টতী’’তি নৰকম্মৰসেন চিত্তং উপ্পাদেসি. তস্স অত্থকামা দেৰতা সংৰেগজননত্থং ইমং উত্তানোভাসং গম্ভীরত্থং ‘‘অযমাহু’’তি গাথমাহ.

৫৭. তত্থ অযন্তি আসন্নপচ্চক্খৰচনং. আহূতি অহোসীতি অত্থো. গাথাসুখত্থঞ্হি দীঘং কত্ৰা ৰুত্তং. পুরাণিযাতি পুরাতনী অদ্ধগতা. অঞ্ঞং পত্থযসে নৰং কুটিন্তি ইমিস্সা কুটিযা পুরাণভাৰেন জিণ্ণতায ইতো অঞ্ঞং ইদানি নিব্বত্তনীযতায নৰং কুটিং পত্থযসে পত্থেসি আসীসসি. সব্বেন সব্বং পন আসং কুটিযা ৰিরাজয পুরাণিযং ৰিয নৰাযম্পি কুটিযং আসং তণ্হং অপেক্খং ৰিরাজেহি, সব্বসো তত্থ ৰিরত্তচিত্তো হোহি. কস্মা? যস্মা দুক্খা ভিক্খু পুন নৰা নাম কুটি ভিক্খু পুন ইদানি নিব্বত্তিযমানা দুক্খাৰহত্তা দুক্খা, তস্মা অঞ্ঞং নৰং দুক্খং অনুপ্পাদেন্তো যথানিব্বত্তাযং পুরাণিযংযেৰ কুটিযং ঠত্ৰা অত্তনা কতব্বং করোহীতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – ত্ৰং, ভিক্খু, ‘‘অযং পুরাণী তিণকুটিকা জিণ্ণা’’তি অঞ্ঞং নৰং তিণকুটিকং কাতুং ইচ্ছসি, ন সমণধম্মং, এৰং ইচ্ছন্তো পন ভাৰনায অননুযুঞ্জনেন পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তিযা অনতিৰত্তনতো আযতিং অত্তভাৰকুটিম্পি পত্থেন্তো কাতুং ইচ্ছন্তোযেৰ নাম হোতি. সা পন নৰা তিণকুটি ৰিয করণদুক্খেন ততো ভিয্যোপি জরামরণসোকপরিদেৰাদিদুক্খসংসট্ঠতায দুক্খা, তস্মা তিণকুটিযং ৰিয অত্তভাৰকুটিযং আসং অপেক্খং ৰিরাজয সব্বসো তত্থ ৰিরত্তচিত্তো হোহি, এৰং তে ৰট্টদুক্খং ন ভৰিস্সতীতি. দেৰতায চ ৰচনং সুত্ৰা থেরো সংৰেগজাতো ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা ঘটেন্তো ৰাযমন্তো নচিরস্সেৰ অরহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১১.৩৬-৪৬) –

‘‘পদুমুত্তরবুদ্ধস্স, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;

তিণত্থরে নিসিন্নস্স, উপসন্তস্স তাদিনো.

‘‘নল়মালং গহেত্ৰান, বন্ধিত্ৰা বীজনিং অহং;

বুদ্ধস্স উপনামেসিং, দ্ৰিপদিন্দস্স তাদিনো.

‘‘পটিগ্গহেত্ৰা সব্বঞ্ঞূ, বীজনিং লোকনাযকো;

মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, ইমং গাথং অভাসথ.

‘‘যথা মে কাযো নিব্বাতি, পরিল়াহো ন ৰিজ্জতি;

তথেৰ তিৰিধগ্গীহি, চিত্তং তৰ ৰিমুচ্চতু.

‘‘সব্বে দেৰা সমাগচ্ছুং, যে কেচি ৰননিস্সিতা;

সোস্সাম বুদ্ধৰচনং, হাসযন্তঞ্চ দাযকং.

‘‘নিসিন্নো ভগৰা তত্থ, দেৰসঙ্ঘপুরক্খতো;

দাযকং সম্পহংসেন্তো, ইমা গাথা অভাসথ.

‘‘ইমিনা বীজনিদানেন, চিত্তস্স পণিধীহি চ;

সুব্বতো নাম নামেন, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি.

‘‘তেন কম্মাৰসেসেন, সুক্কমূলেন চোদিতো;

মালুতো নাম নামেন, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি.

‘‘ইমিনা বীজনিদানেন, সম্মানৰিপুলেন চ;

কপ্পসতসহস্সম্পি, দুগ্গতিং নুপপজ্জতি.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, সুব্বতা অট্ঠতিংস তে;

একূনতিংসসহস্সে, অট্ঠ মালুতনামকা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তে পন পতিট্ঠিতো ‘‘অযং মে অরহত্তপ্পত্তিযা অঙ্কুসভূতা’’তি তমেৰ গাথং পচ্চুদাহাসি. সাযেৰ চ থেরস্স অঞ্ঞাব্যাকরণগাথা অহোসি. কুটিওৰাদেন লদ্ধৰিসেসত্তা চস্স কুটিৰিহারীত্ৰেৰ সমঞ্ঞা অহোসীতি.

দুতিযকুটিৰিহারিত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.