১. সিরিৰড্ঢত্থেরগাথাৰণ্ণনা
ৰিৰরমনুপতন্তি ৰিজ্জুতাতি আযস্মতো সিরিৰড্ঢত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সোপি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো একনৰুতে কপ্পে ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ৰিপস্সিং ভগৰন্তং পস্সিত্ৰা কিঙ্কণিপুপ্ফেহি পূজং কত্ৰা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰলোকে নিব্বত্তো অপরাপরং পুঞ্ঞানি কত্ৰা সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহে ৰিভৰসম্পন্নস্স ব্রাহ্মণস্স গেহে নিব্বত্তি, সিরিৰড্ঢোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো বিম্বিসারসমাগমে সত্থরি সদ্ধম্মে চ উপ্পন্নপ্পসাদো হেতুসম্পন্নতায পব্বজি. পব্বজিত্ৰা চ কতপুব্বকিচ্চো ৰেভারপণ্ডৰপব্বতানং অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং অরঞ্ঞাযতনে পব্বতগুহাযং কম্মট্ঠানমনুযুত্তো ৰিহরতি. তস্মিঞ্চ সমযে মহা অকালমেঘো উট্ঠহি. ৰিজ্জুল্লতা পব্বতৰিৰরং পৰিসন্তিযো ৰিয ৰিচরন্তি. থেরস্স ঘম্মপরিল়াহাভিভূতস্স সারগব্ভেহি মেঘৰাতেহি ঘম্মপরিল়াহো ৰূপসমি. উতুসপ্পাযলাভেন চিত্তং একগ্গং অহোসি. সমাহিতচিত্তো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.২১.১০-১৪) –
‘‘কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসো, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;
ওদকং দহমোগ্গয্হ, সিনাযি অগ্গপুগ্গলো.
‘‘পগ্গয্হ কিঙ্কণিং পুপ্ফং, ৰিপস্সিস্সাভিরোপযিং;
উদগ্গচিত্তো সুমনো, দ্ৰিপদিন্দস্স তাদিনো.
‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিরোপযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘সত্তৰীসতিকপ্পম্হি, রাজা ভীমরথো অহু;
সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা অঞ্ঞাপদেসেন অত্তসন্নিস্সযং উদানং উদানেন্তো ‘‘ৰিৰরমনুপতন্তি ৰিজ্জুতা’’তি গাথং অভাসি.
৪১. তত্থ ৰিৰরন্তি অন্তরা ৰেমজ্ঝং. অনুপতন্তীতি অনুলক্খণে পতন্তি পৰত্তন্তি, ৰিজ্জোতন্তীতি অত্থো. ৰিজ্জোতনমেৰ হি ৰিজ্জুল্লতানং পৰত্তি নাম. অনু-সদ্দযোগেন চেত্থ উপযোগৰচনং, যথা ‘‘রুক্খমনুৰিজ্জোতন্তী’’তি. ৰিজ্জুতাতি সতেরতা. ৰেভারস্স চ পণ্ডৰস্স চাতি ৰেভারপব্বতস্স চ পণ্ডৰপব্বতস্স চ ৰিৰরমনুপতন্তীতি যোজনা. নগৰিৰরগতোতি নগৰিৰরং পব্বতগুহং উপগতো. ঝাযতীতি আরম্মণূপনিজ্ঝানেন লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ ঝাযতি, সমথৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেন্তো ভাৰেতি. পুত্তো অপ্পটিমস্স তাদিনোতি সীলক্খন্ধাদিধম্মকাযসম্পত্তিযা রূপকাযসম্পত্তিযা চ অনুপমস্স উপমারহিতস্স ইট্ঠানিট্ঠাদীসু তাদিলক্খণসম্পত্তিযা তাদিনো বুদ্ধস্স ভগৰতো ওরসপুত্তো. পুত্তৰচনেনেৰ চেত্থ থেরেন সত্থু অনুজাতভাৰদীপনেন অঞ্ঞা ব্যাকতাতি ৰেদিতব্বং.
সিরিৰড্ঢত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.