৭. কুমাপুত্তসহাযত্থেরগাথাৰণ্ণনা
নানাজনপদং যন্তীতি আযস্মতো কুমাপুত্তসহাযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো চতুনৰুতে কপ্পে সিদ্ধত্থস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা বহুং রুক্খদণ্ডং ছিন্দিত্ৰা কত্তরযট্ঠিং কত্ৰা সঙ্ঘস্স অদাসি. অঞ্ঞঞ্চ যথাৰিভৰং পুঞ্ঞং কত্ৰা দেৰেসু নিব্বত্তিত্ৰা ততো পট্ঠায সুগতীসুযেৰ পরিৰত্তেন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰেল়ুকণ্টকনগরে ইদ্ধে কুলে নিব্বত্তি. সুদন্তোতিস্স নামং অহোসি. ‘‘ৰাসুলো’’তি কেচি ৰদন্তি. সো কুমাপুত্তস্স পিযসহাযো হুত্ৰা ৰিচরন্তো ‘‘কুমাপুত্তো পব্বজিতো’’তি সুত্ৰা ‘‘ন হি নূন সো ওরকো ধম্মৰিনযো, যত্থ কুমাপুত্তো পব্বজিতো’’তি তদনুবন্ধেন সযম্পি পব্বজিতুকামো হুত্ৰা সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমি. তস্স সত্থা ধম্মং দেসেসি. সো ভিয্যোসোমত্তায পব্বজ্জায সঞ্জাতছন্দো পব্বজিত্ৰা কুমাপুত্তেনেৰ সদ্ধিং পরিযন্তপব্বতে ভাৰনানুযুত্তো ৰিহরতি. তেন চ সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ নানাজনপদেসু জনপদচারিকং চরন্তাপি গচ্ছন্তাপি আগচ্ছন্তাপি তং ঠানং উপগচ্ছন্তি. তেন তত্থ কোলাহলং হোতি. তং দিস্ৰা সুদন্তত্থেরো ‘‘ইমে ভিক্খূ নিয্যানিকসাসনে পব্বজিত্ৰা জনপদৰিতক্কং অনুৰত্তেন্তা চিত্তসমাধিং ৰিরাধেন্তী’’তি সংৰেগজাতো তমেৰ সংৰেগং অত্তনো চিত্তদমনস্স অঙ্কুসং করোন্তো ‘‘নানাজনপদং যন্তী’’তি গাথং অভাসি.
৩৭. তত্থ নানাজনপদন্তি ৰিসুং ৰিসুং নানাৰিধং জনপদং, কাসিকোসলাদিঅনেকরট্ঠন্তি অত্থো. যন্তীতি গচ্ছন্তি. ৰিচরন্তাতি ‘‘অসুকো জনপদো সুভিক্খো সুলভপিণ্ডো, অসুকো খেমো অরোগো’’তিআদিৰিতক্কৰসেন জনপদচারিকং চরন্তা. অসঞ্ঞতাতি তস্সেৰ জনপদৰিতক্কস্স অপ্পহীনতায চিত্তেন অসংযতা. সমাধিঞ্চ ৰিরাধেন্তীতি সব্বস্সপি উত্তরিমনুস্সধম্মস্স মূলভূতং উপচারপ্পনাভেদং সমাধিঞ্চ নাম ৰিরাধেন্তি. চ-সদ্দো সম্ভাৰনে. দেসন্তরচরণেন ঝাযিতুং ওকাসাভাৰেন অনধিগতং সমাধিং নাধিগচ্ছন্তা, অধিগতঞ্চ ৰসীভাৰানাপাদনেন জীরন্তা ৰীরাধেন্তি নাম. কিংসু রট্ঠচরিযা করিস্সতীতি সূতি নিপাতমত্তং. ‘‘এৰংভূতানং রট্ঠচরিযা জনপদচারিকা কিং করিস্সতি, কিং নাম অত্থং সাধেস্সতি, নিরত্থকাৰা’’তি গরহন্তো ৰদতি. তস্মাতি যস্মা ঈদিসী দেসন্তরচরিযা ভিক্খুস্স ন অত্থাৰহা, অপি চ খো অনত্থাৰহা সম্পত্তীনং ৰিরাধনতো, তস্মা. ৰিনেয্য সারম্ভন্তি ৰসনপদেসে অরতিৰসেন উপ্পন্নং সারম্ভং চিত্তসংকিলেসং তদনুরূপেন পটিসঙ্খানেন ৰিনেত্ৰা ৰূপসমেত্ৰা. ঝাযেয্যাতি আরম্মণূপনিজ্ঝানেন লক্খণূপনিজ্ঝানেন চাতি দুৰিধেনপি ঝানেন ঝাযেয্য. অপুরক্খতোতি মিচ্ছাৰিতক্কেহি তণ্হাদীহি ৰা ন পুরক্খতোতি তেসং ৰসং অনুপগচ্ছন্তো কম্মট্ঠানমেৰ মনসি করেয্যাতি অত্থো. এৰং পন ৰত্ৰা থেরো তমেৰ সংৰেগং অঙ্কুসং কত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫৩.৩৬-৪১) –
‘‘কাননং ৰনমোগ্গয্হ, ৰেল়ুং ছেত্ৰানহং তদা;
আলম্বনং করিত্ৰান, সঙ্ঘস্স অদদিং বহুং.
‘‘তেন চিত্তপ্পসাদেন, সুব্বতে অভিৰাদিয;
আলম্বদণ্ডং দত্ৰান, পক্কামিং উত্তরামুখো.
‘‘চতুন্নৰুতিতো কপ্পে, যং দণ্ডমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, দণ্ডদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
যং পনত্থং অঙ্কুসং কত্ৰা অযং থেরো অরহত্তং পত্তো, তমেৰত্থং হদযে ঠপেত্ৰা অরহত্তং পত্তোপি ‘‘নানাজনপদং যন্তি’’তি ইদমেৰ গাথং অভাসি. তস্মা তদেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকরণং অহোসীতি.
কুমাপুত্তসহাযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.