২. সুপ্পিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা
অজরং জীরমানেনাতি আযস্মতো সুপ্পিযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অরঞ্ঞাযতনে ৰসন্তো তত্থ ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো ফলাফলং অদাসি, তথা ভিক্খুসঙ্ঘস্স. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো কস্সপস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স কালে খত্তিযকুলে নিব্বত্তিত্ৰা অনুক্কমেন ৰিঞ্ঞুতং পত্তো কল্যাণমিত্তসন্নিস্সযেন লদ্ধসংৰেগো সাসনে পব্বজিত্ৰা বহুস্সুতো অহোসি. জাতিমদেন সুতমদেন চ অত্তানং উক্কংসেন্তো পরে চ ৰম্ভেন্তো ৰিহাসি. সো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে তস্স কম্মস্স নিস্সন্দেন সাৰত্থিযং পরিভূতরূপে সুসানগোপককুলে নিব্বত্তি. সুপ্পিযোতিস্স নামং অহোসি. অথ ৰিঞ্ঞুতং পত্তো অত্তনো সহাযভূতং সোপাকত্থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা তস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসংৰেগো পব্বজিত্ৰা সম্মাপটিপত্তিং পূরেত্ৰা ‘‘অজরং জীরমানেনা’’তি গাথং অভাসি.
৩২. তত্থ অজরন্তি জরারহিতং, নিব্বানং সন্ধাযাহ. তঞ্হি অজাতত্তা নত্থি এত্থ জরা, এতস্মিং ৰা অধিগতে পুগ্গলস্স সা নত্থীতি জরাভাৰহেতুতোপি অজরং নাম. জীরমানেনাতি জীরন্তেন, খণে খণে জরং পাপুণন্তেন. তপ্পমানেনাতি সন্তপ্পমানেন, রাগাদীহি একাদসহি অগ্গীহি দয্হমানেন. নিব্বুতিন্তি যথাৰুত্তসন্তাপাভাৰতো নিব্বুতসভাৰং নিব্বানং. নিমিযন্তি পরিৰত্তেয্যং চেতাপেয্যং. পরমং সন্তিন্তি অনৰসেসকিলেসাভিসঙ্খারপরিল়াহৰূপসমধম্মতায উত্তমং সন্তিং. চতূহি যোগেহি অননুবন্ধত্তা যোগক্খেমং. অত্তনো উত্তরিতরস্স কস্সচি অভাৰতো অনুত্তরং. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – খণে খণে জরায অভিভুয্যমানত্তা জীরমানেন, তথা রাগগ্গিআদীহি সন্তপ্পমানেন গতো এৰং অনিচ্চেন দুক্খেন অসারেন সব্বথাপি অনুপসন্তসভাৰেন সউপদ্দৰেন, তপ্পটিপক্খভাৰতো অজরং পরমুপসমভূতং কেনচি অনুপদ্দুতং অনুত্তরং নিব্বানং নিমিযং পরিৰত্তেয্যং ‘‘মহা ৰত মে লাভো মহা উদযো হত্থগতো’’তি. যথা হি মনুস্সা যং কিঞ্চি ভণ্ডং পরিৰত্তেন্তা নিরপেক্খা গয্হমানেন সম্বহুমানা হোন্তি, এৰমযং থেরো পহিতত্তো ৰিহরন্তো অত্তনো কাযে চ জীৰিতে চ নিরপেক্খতং, নিব্বানং পটিপেসিতত্তঞ্চ পকাসেন্তো ‘‘নিমিযং পরমং সন্তিং, যোগক্খেমং অনুত্তর’’ন্তি ৰত্ৰা তমেৰ পটিপত্তিং পরিব্রূহযন্তো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫২.৫১-৭৭) –
‘‘ৰরুণো নাম নামেন, ব্রাহ্মণো মন্তপারগূ;
ছড্ডেত্ৰা দস পুত্তানি, ৰনমজ্ঝোগহিং তদা.
‘‘অস্সমং সুকতং কত্ৰা, সুৰিভত্তং মনোরমং;
পণ্ণসালং করিত্ৰান, ৰসামি ৰিপিনে অহং.
‘‘পদুমুত্তরো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
মমুদ্ধরিতুকামো সো, আগচ্ছি মম অস্সমং.
‘‘যাৰতা ৰনসণ্ডম্হি, ওভাসো ৰিপুলো অহু;
বুদ্ধস্স আনুভাৰেন, পজ্জলী ৰিপিনং তদা.
‘‘দিস্ৰান তং পাটিহীরং, বুদ্ধসেট্ঠস্স তাদিনো;
পত্তপুটং গহেত্ৰান, ফলেন পূজযিং অহং.
‘‘উপগন্ত্ৰান সম্বুদ্ধং, সহখারিমদাসহং;
অনুকম্পায মে বুদ্ধো, ইদং ৰচনমব্রৰি.
‘‘খারিভারং গহেত্ৰান, পচ্ছতো এহি মে তুৰং;
পরিভুত্তে চ সঙ্ঘম্হি, পুঞ্ঞং তৰ ভৰিস্সতি.
‘‘পুটকং তং গহেত্ৰান, ভিক্খুসঙ্ঘস্সদাসহং;
তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৰা, তুসিতং উপপজ্জহং.
‘‘তত্থ দিব্বেহি নচ্চেহি, গীতেহি ৰাদিতেহি চ;
পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তং, অনুভোমি সদা সুখং.
‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৰত্তং অথ মানুসং;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘যাৰতা চতুরো দীপা, সসমুদ্দা সপব্বতা;
ফলং বুদ্ধস্স দত্ৰান, ইস্সরং কারযামহং.
‘‘যাৰতা যে পক্খিগণা, আকাসে উপ্পতন্তি চে;
তেপি মে ৰসমন্ৰেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘যাৰতা ৰনসণ্ডম্হি, যক্খা ভূতা চ রক্খসা;
কুম্ভণ্ডা গরুল়া চাপি, পারিচরিযং উপেন্তি মে.
‘‘কুম্মা সোণা মধুকারা, ডংসা চ মকসা উভো;
তেপি মং ৰসমন্ৰেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘সুপণ্ণা নাম সকুণা, পক্খিজাতা মহব্বলা;
তেপি মং সরণং যন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘যেপি দীঘাযুকা নাগা, ইদ্ধিমন্তো মহাযসা;
তেপি মং ৰসমন্ৰেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘সীহা ব্যগ্ঘা চ দীপী চ, অচ্ছকোকতরচ্ছকা;
তেপি মং ৰসমন্ৰেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘ওসধী তিণৰাসী চ, যে চ আকাসৰাসিনো;
সব্বে মং সরণং যন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘সুদুদ্দসং সুনিপুণং, গম্ভীরং সুপ্পকাসিতং;
ফস্সযিত্ৰা ৰিহরামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘ৰিমোক্খে অট্ঠ ফুসিত্ৰা, ৰিহরামি অনাসৰো;
আতাপী নিপকো চাহং, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘যে ফলট্ঠা বুদ্ধপুত্তা, খীণদোসা মহাযসা;
অহমঞ্ঞতরো তেসং, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘অভিঞ্ঞাপারমিং গন্ত্ৰা, সুক্কমূলেন চোদিতো;
সব্বাসৰে পরিঞ্ঞায, ৰিহরামি অনাসৰো.
‘‘তেৰিজ্জা ইদ্ধিপত্তা চ, বুদ্ধপুত্তা মহাযসা;
দিব্বসোতং সমাপন্না, তেসং অঞ্ঞতরো অহং.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰাপি তমেৰ গাথং অঞ্ঞাব্যাকরণৰসেন অভাসি.
সুপ্পিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.