৪. সিৰকসামণেরগাথাৰণ্ণনা

উপজ্ঝাযোতি সিৰকস্স সামণেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির ইতো একতিংসে কপ্পে ৰেস্সভুস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো একদিৰসং কেনচিদেৰ করণীযেন অরঞ্ঞং পৰিট্ঠো তত্থ পব্বতন্তরে নিসিন্নং ৰেস্সভুং ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. পুন তত্থ মনোহরানি কাসুমারিকফলানি দিস্ৰা তানি গহেত্ৰা ভগৰতো উপনেসি, পটিগ্গহেসি ভগৰা অনুকম্পং উপাদায. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো কস্সপস্স ভগৰতো সাসনে মাতুলে পব্বজন্তে তেন সদ্ধিং পব্বজিত্ৰা বহুং ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰনৰচ্ছত্থেরস্স ভাগিনেয্যো হুত্ৰা নিব্বত্তো, সিৰকোতিস্স নামং অহোসি. তস্স মাতা অত্তনো জেট্ঠভাতিকে ৰনৰচ্ছে সাসনে পব্বজিত্ৰা পব্বজিতকিচ্চং মত্থকং পাপেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তে তং পৰত্তিং সুত্ৰা পুত্তং আহ – ‘‘তাত সিৰক, থেরস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৰা থেরং উপট্ঠহ, মহল্লকো দানি থেরো’’তি. সো মাতু একৰচনেনেৰ চ পুব্বে কতাধিকারতায চ মাতুলত্থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজিত্ৰা তং উপট্ঠহন্তো অরঞ্ঞে ৰসতি.

তস্স একদিৰসং কেনচিদেৰ করণীযেন গামন্তং গতস্স খরো আবাধো উপ্পজ্জি. মনুস্সেসু ভেসজ্জং করোন্তেসুপি ন পটিপ্পস্সম্ভি. তস্মিং চিরাযন্তে থেরো ‘‘সামণেরো চিরাযতি, কিং নু খো কারণ’’ন্তি তত্থ গন্ত্ৰা তং গিলানং দিস্ৰা তস্স তং তং কত্তব্বযুত্তকং করোন্তো দিৰসভাগং ৰীতিনামেত্ৰা রত্তিভাগে বলৰপচ্চূসৰেলাযং আহ – ‘‘সিৰক, ন মযা পব্বজিতকালতো পট্ঠায গামে ৰসিতপুব্বং, ইতো অরঞ্ঞমেৰ গচ্ছামা’’তি. তং সুত্ৰা সিৰকো ‘‘যদিপি মে, ভন্তে, ইদানি কাযো গামন্তে ঠিতো, চিত্তং পন অরঞ্ঞে, তস্মা সযানোপি অরঞ্ঞমেৰ গমিস্সামী’’তি, তং সুত্ৰা থেরো তং বাহাযং গহেত্ৰা অরঞ্ঞমেৰ নেত্ৰা ওৰাদং অদাসি. সো থেরস্স ওৰাদে ঠত্ৰা ৰিপস্সিত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.৩৮.৫৩-৫৮) –

‘‘কণিকারংৰ জোতন্তং, নিসিন্নং পব্বতন্তরে;

অদ্দসং ৰিরজং বুদ্ধং, লোকজেট্ঠং নরাসভং.

‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, কিরে কত্ৰান অঞ্জলিং;

কাসুমারিকমাদায, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

সো অরহত্তং পত্ৰা উপজ্ঝাযেন অত্তনা চ ৰুত্তমত্থং সংসন্দিত্ৰা অত্তনো ৰিৰেকাভিরতিকতং কতকিচ্চতঞ্চ পৰেদেন্তো ‘‘উপজ্ঝাযো মং অৰচা’’তি গাথং অভাসি.

১৪. তত্থ উপজ্ঝাযোতি ৰজ্জাৰজ্জং উপনিজ্ঝাযতি হিতেসিতং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা ঞাণচক্খুনা পেক্খতীতি উপজ্ঝাযো. মন্তি অত্তানং ৰদতি. অৰচাতি অভাসি. ইতো গচ্ছাম সীৰকাতি ৰুত্তাকারদস্সনং, সিৰক, ইতো গামন্ততো অরঞ্ঞট্ঠানমেৰ এহি গচ্ছাম, তদেৰ অম্হাকং ৰসনযোগ্গন্তি অধিপ্পাযো. এৰং পন উপজ্ঝাযেন ৰুত্তো সিৰকো ভদ্রো অস্সাজানীযো ৰিয কসাভিহতো সঞ্জাতসংৰেগো হুত্ৰা অরঞ্ঞমেৰ গন্তুকামতং পৰেদেন্তো –

‘‘গামে মে ৰসতি কাযো, অরঞ্ঞং মে গতং মনো;

সেমানকোপি গচ্ছামি, নত্থি সঙ্গো ৰিজানত’’ন্তি. –আহ;

তস্সত্থো – যস্মা ইদানি যদিপি মে ইদং সরীরং গামন্তে ঠিতং, অজ্ঝাসযো পন অরঞ্ঞমেৰ গতো, তস্মা সেমানকোপি গচ্ছামি গেলঞ্ঞেন ঠাননিসজ্জাগমনেসু অসমত্থতায সযানোপি ইমিনা সযিতাকারেন সরীসপো ৰিয সরীসপন্তো, এথ, ভন্তে, অরঞ্ঞমেৰ গচ্ছাম, কস্মা? নত্থি সঙ্গো ৰিজানতন্তি, যস্মা ধম্মসভাৰা কামেসু সংসারে চ আদীনৰং, নেক্খম্মে নিব্বানে চ আনিসংসং যাথাৰতো জানন্তস্স ন কত্থচি সঙ্গো, তস্মা একপদেনেৰ উপজ্ঝাযস্স আণা অনুঠিতাতি, তদপদেসেন অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

সিৰকসামণেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.