৫. মহানামত্থেরগাথাৰণ্ণনা

এসাৰহিয্যসে পব্বতেনাতি আযস্মতো মহানামত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সুমেধস্স ভগৰতো কালে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ব্রাহ্মণৰিজ্জাসু নিপ্ফত্তিং গতো ঘরাৰাসং পহায অঞ্ঞতরায নদিযা তীরে অস্সমং কারেত্ৰা সম্বহুলে ব্রাহ্মণে মন্তে ৰাচেন্তো ৰিহরতি. অথেকদিৰসং ভগৰা তং অনুগ্গণ্হিতুং তস্স অসমপদং উপগচ্ছি. সো ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা অদাসি. নিসিন্নে ভগৰতি সুমধুরং মধুং উপনামেসি. তং ভগৰা পরিভুঞ্জিত্ৰা হেট্ঠা অধিমুত্তত্থেরৰত্থুম্হি ৰুত্তনযেন অনাগতং ব্যাকরিত্ৰা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা অপরাপরং সুগতীসুযেৰ পরিৰত্তেন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা মহানামোতি লদ্ধনামো ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৰতো সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা নেসাদকে নাম পব্বতে ৰিহরন্তো কিলেসপরিযুট্ঠানং ৰিক্খম্ভেতুং অসক্কোন্তো ‘‘কিং মে ইমিনা সংকিলিট্ঠচিত্তস্স জীৰিতেনা’’তি অত্তভাৰং নিব্বিন্দন্তো উচ্চং পব্বতসিখরং অভিরুহিত্ৰা ‘‘ইতো পাতেত্ৰা তং মারেস্সামী’’তি অত্তানং পরং ৰিয নিদ্দিসন্তো –

১১৫. ‘‘এসাৰহিয্যসে পব্বতেন, বহুকুটজসল্লকিকেন;

নেসাদকেন গিরিনা, যসস্সিনা পরিচ্ছদেনা’’তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ এসাৰহিয্যসেতি এসো ত্ৰং মহানাম অৰহিয্যসে পরিহাযসি. পব্বতেনাতি নিৰাসট্ঠানভূতেন ইমিনা পব্বতেন. বহুকুটজসল্লকিকেনাতি বহূহি কুটজেহি ইন্দসালরুক্খেহি সল্লকীহি ইন্দসালরুক্খেহি ৰা সমন্নাগতেন. নেসাদকেনাতি এৰংনামকেন. গিরিনাতি সেলেন. সেলো হি সন্ধিসঙ্খাতেহি পব্বেহি ঠিতত্তা ‘‘পব্বতো’’তি, পসৰনাদিৰসেন জলস্স, সারভূতানং ভেসজ্জাদিৰত্থূনঞ্চ গিরণতো ‘‘গিরী’’তি ৰুচ্চতি. তদুভযত্থসম্ভৰতো পনেত্থ ‘‘পব্বতেনা’’তি ৰত্ৰা ‘‘গিরিনা’’তি চ ৰুত্তং. যসস্সিনাতি সব্বগুণেহি ৰিস্সুতেন পকাসেন. পরিচ্ছদেনাতি নানাৰিধরুক্খগচ্ছলতাহি সমন্ততো ছন্নেন, ৰসনট্ঠানতায ৰা তুয্হং পরিচ্ছদভূতেন. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – মহানাম, যদি কম্মট্ঠানং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ৰিতক্কবহুলো হোসি, এৰং ত্ৰং ইমিনা ছাযূদকসম্পন্নেন সপ্পাযেন নিৰাসনট্ঠানভূতেন নেসাদকগিরিনা পরিহাযসি, ইদানিহং তং ইতো পাতেত্ৰা মারেস্সামি, তস্মা ন লব্ভা ৰিতক্কৰসিকেন ভৰিতুন্তি. এৰং থেরো অত্তানং সন্তজ্জেন্তোযেৰ ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.৪০.৩৩৩-৩৫২) –

‘‘সিন্ধুযা নদিযা তীরে, সুকতো অস্সমো মম;

তত্থ ৰাচেমহং সিস্সে, ইতিহাসং সলক্খণং.

‘‘ধম্মকামা ৰিনীতা তে, সোতুকামা সুসাসনং;

ছল়ঙ্গে পারমিপ্পত্তা, সিন্ধুকূলে ৰসন্তি তে.

‘‘উপ্পাতগমনে চেৰ, লক্খণেসু চ কোৰিদা;

উত্তমত্থং গৰেসন্তা, ৰসন্তি ৰিপিনে তদা.

‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, লোকে উপ্পজ্জি তাৰদে;

অম্হাকং অনুকম্পন্তো, উপাগচ্ছি ৰিনাযকো.

‘‘উপাগতং মহাৰীরং, সুমেধং লোকনাযকং;

তিণসন্থারকং কত্ৰা, লোকজেট্ঠস্সদাসহং.

‘‘ৰিপিনাতো মধুং গয্হ, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং;

সম্বুদ্ধো পরিভুঞ্জিত্ৰা, ইদং ৰচনমব্রৰি.

‘‘যো তং অদাসি মধুং মে, পসন্নো সেহি পাণিভি;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

‘‘ইমিনা মধুদানেন, তিণসন্থারকেন চ;

তিংস কপ্পসহস্সানি, দেৰলোকে রমিস্সতি.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৰো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৰিস্সতি.

‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওরসো ধম্মনিম্মিতো;

সব্বাসৰে পরিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৰো.

‘‘দেৰলোকা ইধাগন্ত্ৰা, মাতুকুচ্ছিং উপাগতে;

মধুৰস্সং পৰস্সিত্থ, ছাদযং মধুনা মহিং.

‘‘মযি নিক্খন্তমত্তম্হি, কুচ্ছিযা চ সুদুত্তরা;

তত্রাপি মধুৰস্সং মে, ৰস্সতে নিচ্চকালিকং.

‘‘অগারা অভিনিক্খম্ম, পব্বজিং অনগারিযং;

লাভী অন্নস্স পানস্স, মধুদানস্সিদং ফলং.

‘‘সব্বকামসমিদ্ধোহং, ভৰিত্ৰা দেৰমানুসে;

তেনেৰ মধুদানেন, পত্তোম্হি আসৰক্খযং.

‘‘ৰুট্ঠম্হি দেৰে চতুরঙ্গুলে তিণে, সম্পুপ্ফিতে ধরণীরুহে সঞ্ছন্নে;

সুঞ্ঞে ঘরে মণ্ডপরুক্খমূলকে, ৰসামি নিচ্চং সুখিতো অনাসৰো.

‘‘মজ্ঝে মহন্তে হীনে চ, ভৰে সব্বে অতিক্কমিং;

অজ্জ মে আসৰা খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং দানমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, মধুদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অযমেৰ চ থেরস্স অঞ্ঞাব্যাকরণগাথা অহোসীতি.

মহানামত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.