৩. এরকত্থেরগাথাৰণ্ণনা

দুক্খা কামা এরকাতি আযস্মতো এরকত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নমানসো সত্থু কিঞ্চি দাতব্বযুত্তকং অলভন্তো ‘‘হন্দাহং কাযসারং পুঞ্ঞং করিস্সামী’’তি সত্থু গমনমগ্গং সোধেত্ৰা সমং অকাসি. সত্থা তেন তথাকতং মগ্গং পটিপজ্জি. সো তত্থ ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো ৰন্দিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ পসন্নচিত্তো যাৰ দস্সনুপচারসমতিক্কমা বুদ্ধারম্মণং পীতিং অৰিজহন্তো অট্ঠাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰলোকে নিব্বত্তো অপরাপরং পুঞ্ঞানি কত্ৰা সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং সম্ভাৰনীযস্স কুটুম্বিযস্স পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, এরকোতিস্স নামং অহোসি অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো ইতিকত্তব্বতাসু পরমেন ৰেয্যত্তিযেন সমন্নাগতো. তস্স মাতাপিতরো কুলেন রূপেন আচারেন ৰযেন কোসল্লেন চ অনুচ্ছৰিকং দারিকং আনেত্ৰা ৰিৰাহকম্মং অকংসু. সো তায সদ্ধিং সংৰাসেন গেহে ৰসন্তো পচ্ছিমভৰিকত্তা কেনচিদেৰ সংৰেগৰত্থুনা সংসারে সংৰিগ্গমানসো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজি, তস্স সত্থা কম্মট্ঠানং অদাসি. সো কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা কতিপযদিৰসাতিক্কমেন উক্কণ্ঠাভিভূতো ৰিহাসি. অথ সত্থা তস্স চিত্তপ্পৰত্তিং ঞত্ৰা ওৰাদৰসেন ‘‘দুক্খা কামা এরকা’’তি গাথং অভাসি. সো তং সুত্ৰা ‘‘অযুত্তং মযা কতং, যোহং এৰরূপস্স সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা তং ৰিস্সজ্জেন্তো মিচ্ছাৰিতক্কবহুলো ৰিহাসি’’ন্তি সংৰেগজাতো ৰিপস্সনায যুত্তপ্পযুত্তো নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১৫.৩২-৩৬) –

‘‘উত্তরিত্ৰান নদিকং, ৰনং গচ্ছতি চক্খুমা;

তমদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, সিদ্ধত্থং ৰরলক্খণং.

‘‘কুদালপিটকমাদায, সমং কত্ৰান তং পথং;

সত্থারং অভিৰাদেত্ৰা, সকং চিত্তং পসাদযিং.

‘‘চতুন্নৰুতিতো কপ্পে, যং কম্মমকরিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, মগ্গদানস্সিদং ফলং.

‘‘সত্তপঞ্ঞাসকপ্পম্হি, একো আসিং জনাধিপো;

নামেন সুপ্পবুদ্ধোতি, নাযকো সো নরিস্সরো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহা পন হুত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

৯৩. ‘‘দুক্খা কামা এরক, ন সুখা কামা এরক;

যো কামে কামযতি, দুক্খং সো কামযতি এরক;

যো কামে ন কামযতি, দুক্খং সো ন কামযতি এরকা’’তি. –

তমেৰ ভগৰতা ৰুত্তগাথং পচ্চুদাহাসি.

তত্থ দুক্খা কামাতি ইমে ৰত্থুকামকিলেসকামা দুক্খৰত্থুতায ৰিপরিণামদুক্খসংসারদুক্খসভাৰতো চ, দুক্খা দুক্খমা দুক্খনিব্বত্তিকা. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘অপ্পস্সাদা কামা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো’’তিআদি (পাচি. ৪১৭; ম. নি. ১.২৩৪). এরকাতি পঠমং তাৰ ভগৰা তং আলপতি, পচ্ছা পন থেরো অত্তানং নামেন কথেসি. ন সুখা কামাতি কামা নামেতে জানন্তস্স সুখা ন হোন্তি, অজানন্তস্স পন সুখতো উপট্ঠহন্তি. যথাহ – ‘‘যো সুখং দুক্খতো অদ্দ, দুক্খমদ্দক্খি সল্লতো’’তিআদি (সং. নি. ৪.২৫৩; ইতিৰু. ৫৩; থেরগা. ৯৮৬). যো কামে কামযতি, দুক্খং সো কামযতীতি যো সত্তো কিলেসকামেন ৰত্থুকামে কামযতি, তস্স তং কামনং সম্পতি সপরিল়াহতায, আযতিং অপাযদুক্খহেতুতায চ ৰট্টদুক্খহেতুতায চ দুক্খং. ৰত্থুকামা পন দুক্খস্স ৰত্থুভূতা. ইতি সো দুক্খসভাৰং দুক্খনিমিত্তং দুক্খৰত্থুঞ্চ কামযতীতি ৰুত্তো. ইতরং পটিপক্খৰসেন তমেৰত্থং ঞাপেতুং ৰুত্তং, তস্মা তস্সত্থো ৰুত্তৰিপরিযাযেন ৰেদিতব্বো.

এরকত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.