২. ৰিজযত্থেরগাথাৰণ্ণনা
যস্সাসৰা পরিক্খীণাতি আযস্মতো ৰিজযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো পিযদস্সিস্স ভগৰতো কালে ৰিভৰসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থরি পরিনিব্বুতে তস্স থূপস্স রতনখচিতং ৰেদিকং কারেত্ৰা তত্থ উল়ারং ৰেদিকামহং কারেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন অনেকসতে অত্তভাৰে মণিওভাসেন ৰিচরি. এৰং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, ৰিজযোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো ব্রাহ্মণৰিজ্জাসু নিপ্ফত্তিং গতো তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অরঞ্ঞাযতনে ঝানলাভী হুত্ৰা ৰিহরন্তো বুদ্ধুপ্পাদং সুত্ৰা উপ্পন্নপ্পসাদো সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. তস্স সত্থা ধম্মং দেসেসি. সো ধম্মং সুত্ৰা পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১৫.১০-১৪) –
‘‘নিব্বুতে লোকনাথম্হি, পিযদস্সীনরুত্তমে;
পসন্নচিত্তো সুমনো, মুত্তাৰেদিমকাসহং.
‘‘মণীহি পরিৰারেত্ৰা, অকাসিং ৰেদিমুত্তমং;
ৰেদিকায মহং কত্ৰা, তত্থ কালঙ্কতো অহং.
‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৰত্তং অথ মানুসং;
মণী ধারেন্তি আকাসে, পুঞ্ঞকম্মস্সিদং ফলং.
‘‘সোল়সিতো কপ্পসতে, মণিপ্পভাসনামকা;
ছত্তিংসাসিংসু রাজানো, চক্কৰত্তী মহব্বলা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো ‘‘যস্সাসৰা পরিক্খীণা’’তি গাথং অভাসি.
৯২. তত্থ যস্সাসৰা পরিক্খীণাতি যস্স উত্তমপুগ্গলস্স কামাসৰাদযো চত্তারো আসৰা সব্বসো খীণা অরিযমগ্গেন খেপিতা. আহারে চ অনিস্সিতোতি যো চ আহারে তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযেহি অনিস্সিতো অগধিতো অনজ্ঝাপন্নো, নিদস্সনমত্তং, আহারসীসেনেত্থ চত্তারোপি পচ্চযা গহিতাতি দট্ঠব্বং. পচ্চযপরিযাযো ৰা ইধ আহার-সদ্দো ৰেদিতব্বো. ‘‘সুঞ্ঞতো অনিমিত্তো চা’’তি এত্থ অপ্পণিহিতৰিমোক্খোপি গহিতোযেৰ, তীণিপি চেতানি নিব্বানস্সেৰ নামানি. নিব্বানঞ্হি রাগাদীনং অভাৰেন সুঞ্ঞং, তেহি ৰিমুত্তঞ্চাতি সুঞ্ঞতৰিমোক্খো, তথা রাগাদিনিমিত্তাভাৰেন সঙ্খারনিমিত্তাভাৰেন চ অনিমিত্তং, তেহি ৰিমুত্তঞ্চাতি অনিমিত্তৰিমোক্খো, রাগাদিপণিধীনং অভাৰেন অপ্পণিহিতং, তেহি ৰিমুত্তঞ্চাতি অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খোতি ৰুচ্চতি. ফলসমাপত্তিৰসেন তং আরম্মণং কত্ৰা ৰিহরন্তস্স অযম্পি তিৰিধো ৰিমোক্খো যস্স গোচরো, আকাসেৰ সকুন্তানং, পদং তস্স দুরন্নযন্তি যথা আকাসে গচ্ছন্তানং সকুণানং ‘‘ইমস্মিং ঠানে পাদেহি অক্কমিত্ৰা গতা, ইদং ঠানং উরেন পহরিত্ৰা গতা, ইদং সীসেন, ইদং পক্খেহী’’তি ন সক্কা ঞাতুং, এৰমেৰ এৰরূপস্স ভিক্খুনো ‘‘নিরযপদাদীসু ইমিনা নাম পদেন গতো’’তি ঞাপেতুঞ্চ ন সক্কাতি.
ৰিজযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.