১৪. তুৰটকসুত্তৰণ্ণনা

৯২২. পুচ্ছামি তন্তি তুৰটকসুত্তং. কা উপ্পত্তি? ইদম্পি তস্মিংযেৰ মহাসমযে ‘‘কা নু খো অরহত্তপ্পত্তিযা পটিপত্তী’’তি উপ্পন্নচিত্তানং একচ্চানং দেৰতানং তমত্থং পকাসেতুং পুরিমনযেনেৰ নিম্মিতবুদ্ধেন অত্তানং পুচ্ছাপেত্ৰা ৰুত্তং.

তত্থ আদিগাথায তাৰ পুচ্ছামীতি এত্থ অদিট্ঠজোতনাদিৰসেন পুচ্ছা ৰিভজিতা. আদিচ্চবন্ধুন্তি আদিচ্চস্স গোত্তবন্ধুং. ৰিৰেকং সন্তিপদঞ্চাতি ৰিৰেকঞ্চ সন্তিপদঞ্চ. কথং দিস্ৰাতি কেন কারণেন দিস্ৰা, কথং পৰত্তদস্সনো হুত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি.

৯২৩. অথ ভগৰা যস্মা যথা পস্সন্তো কিলেসে উপরুন্ধতি, তথা পৰত্তদস্সনো হুত্ৰা পরিনিব্বাতি, তস্মা তমত্থং আৰিকরোন্তো নানপ্পকারেন তং দেৰপরিসং কিলেসপ্পহানে নিযোজেন্তো ‘‘মূলং পপঞ্চসঙ্খাযা’’তি আরভিত্ৰা পঞ্চ গাথা অভাসি.

তত্থ আদিগাথায তাৰ সঙ্খেপত্থো – পপঞ্চাতি সঙ্খাতত্তা পপঞ্চা এৰ পপঞ্চসঙ্খা. তস্সা অৰিজ্জাদযো কিলেসা মূলং, তং পপঞ্চসঙ্খায মূলং অস্মীতি পৰত্তমানঞ্চ সব্বং মন্তায উপরুন্ধে. যা কাচি অজ্ঝত্তং তণ্হা উপজ্জেয্যুং, তাসং ৰিনযা সদা সতো সিক্খে উপট্ঠিতস্সতি হুত্ৰা সিক্খেয্যাতি.

৯২৪. এৰং তাৰ পঠমগাথায এৰ তিসিক্খাযুত্তং দেসনং অরহত্তনিকূটেন দেসেত্ৰা পুন মানপ্পহানৰসেন দেসেতুং ‘‘যং কিঞ্চী’’তি গাথমাহ. তত্থ যং কিঞ্চি ধম্মমভিজঞ্ঞা অজ্ঝত্তন্তি যং কিঞ্চি উচ্চাকুলীনতাদিকং অত্তনো গুণং জানেয্য অথ ৰাপি বহিদ্ধাতি অথ ৰা বহিদ্ধাপি আচরিযুপজ্ঝাযানং ৰা গুণং জানেয্য. ন তেন থামং কুব্বেথাতি তেন গুণেন থামং ন করেয্য.

৯২৫. ইদানিস্স অকরণৰিধিং দস্সেন্তো ‘‘সেয্যো ন তেনা’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – তেন চ মানেন ‘‘সেয্যোহ’’ন্তি ৰা ‘‘নীচোহ’’ন্তি ৰা ‘‘সরিক্খোহ’’ন্তি ৰাপি ন মঞ্ঞেয্য, তেহি চ উচ্চাকুলীনতাদীহি গুণেহি ফুট্ঠো অনেকরূপেহি ‘‘অহং উচ্চাকুলা পব্বজিতো’’তিআদিনা নযেন অত্তানং ৰিকপ্পেন্তো ন তিট্ঠেয্য.

৯২৬. এৰং মানপ্পহানৰসেনপি দেসেত্ৰা ইদানি সব্বকিলেসূপসমৰসেনপি দেসেতুং ‘‘অজ্ঝত্তমেৰা’’তি গাথমাহ. তত্থ অজ্ঝত্তমেৰুপসমেতি অত্তনি এৰ রাগাদিসব্বকিলেসে উপসমেয্য. ন অঞ্ঞতো ভিক্খু সন্তিমেসেয্যাতি ঠপেত্ৰা চ সতিপট্ঠানাদীনি অঞ্ঞেন উপাযেন সন্তিং ন পরিযেসেয্য. কুতো নিরত্তা ৰাতি নিরত্তা কুতো এৰ.

৯২৭. ইদানি অজ্ঝত্তং উপসন্তস্স খীণাসৰস্স তাদিভাৰং দস্সেন্তো ‘‘মজ্ঝে যথা’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – যথা মহাসমুদ্দস্স উপরিমহেট্ঠিমভাগানং ৰেমজ্ঝসঙ্খাতে চতুযোজনসহস্সপ্পমাণে মজ্ঝে পব্বতন্তরে ঠিতস্স ৰা মজ্ঝে সমুদ্দস্স ঊমি ন জাযতি, ঠিতোৰ সো হোতি অৰিকম্পমানো, এৰং অনেজো খীণাসৰো লাভাদীসু ঠিতো অস্স অৰিকম্পমানো, সো তাদিসো রাগাদিউস্সদং ভিক্খু ন করেয্য কুহিঞ্চীতি.

৯২৮. ইদানি এতং অরহত্তনিকূটেন দেসিতং ধম্মদেসনং অব্ভনুমোদন্তো তস্স চ অরহত্তস্স আদিপটিপদং পুচ্ছন্তো নিম্মিতবুদ্ধো ‘‘অকিত্তযী’’তি গাথমাহ. তত্থ অকিত্তযীতি আচিক্খি. ৰিৰটচক্খূতি ৰিৰটেহি অনাৰরণেহি পঞ্চহি চক্খূহি সমন্নাগতো. সক্খিধম্মন্তি সযং অভিঞ্ঞাতং অত্তপচ্চক্খং ধম্মং. পরিস্সযৰিনযন্তি পরিস্সযৰিনযনং. পটিপদং ৰদেহীতি ইদানি পটিপত্তিং ৰদেহি. ভদ্দন্তেতি ‘‘ভদ্দং তৰ অত্থূ’’তি ভগৰন্তং আলপন্তো আহ. অথ ৰা ভদ্দং সুন্দরং তৰ পটিপদং ৰদেহীতি ৰুত্তং হোতি. পাতিমোক্খং অথ ৰাপি সমাধিন্তি তমেৰ পটিপদং ভিন্দিত্ৰা পুচ্ছতি. পটিপদন্তি এতেন ৰা মগ্গং পুচ্ছতি. ইতরেহি সীলং সমাধিঞ্চ পুচ্ছতি.

৯২৯-৩০. অথস্স ভগৰা যস্মা ইন্দ্রিযসংৰরো সীলস্স রক্খা, যস্মা ৰা ইমিনা অনুক্কমেন দেসিযমানা অযং দেসনা তাসং দেৰতানং সপ্পাযা, তস্মা ইন্দ্রিযসংৰরতো পভুতি পটিপদং দস্সেন্তো ‘‘চক্খূহী’’তিআদিমারদ্ধো. তত্থ চক্খূহি নেৰ লোলস্সাতি অদিট্ঠদক্খিতব্বাদিৰসেন চক্খূহি লোলো নেৰস্স. গামকথায আৰরযে সোতন্তি তিরচ্ছানকথাতো সোতং আৰরেয্য. ফস্সেনাতি রোগফস্সেন. ভৰঞ্চনাভিজপ্পেয্যাতি তস্স ফস্সস্স ৰিনোদনত্থায কামভৰাদিভৰঞ্চ ন পত্থেয্য. ভেরৰেসু চ ন সম্পৰেধেয্যাতি তস্স ফস্সস্স পচ্চযভূতেসু সীহব্যগ্ঘাদীসু ভেরৰেসু চ ন সম্পৰেধেয্য, অৰসেসেসু ৰা ঘানিন্দ্রিযমনিন্দ্রিযৰিসযেসু নপ্পৰেধেয্য. এৰং পরিপূরো ইন্দ্রিযসংৰরো ৰুত্তো হোতি. পুরিমেহি ৰা ইন্দ্রিযসংৰরং দস্সেত্ৰা ইমিনা ‘‘অরঞ্ঞে ৰসতা ভেরৰং দিস্ৰা ৰা সুত্ৰা ৰা ন ৰেধিতব্ব’’ন্তি দস্সেতি.

৯৩১. লদ্ধা ন সন্নিধিং কযিরাতি এতেসং অন্নাদীনং যংকিঞ্চি ধম্মেন লভিত্ৰা ‘‘অরঞ্ঞে চ সেনাসনে ৰসতা সদা দুল্লভ’’ন্তি চিন্তেত্ৰা সন্নিধিং ন করেয্য.

৯৩২. ঝাযী ন পাদলোলস্সাতি ঝানাভিরতো চ ন পাদলোলো অস্স. ৰিরমে কুক্কুচ্চা নপ্পমজ্জেয্যাতি হত্থকুক্কুচ্চাদিকুক্কুচ্চং ৰিনোদেয্য. সক্কচ্চকারিতায চেত্থ নপ্পমজ্জেয্য.

৯৩৩. তন্দিং মাযং হস্সং খিড্ডন্তি আলসিযঞ্চ মাযঞ্চ হস্সঞ্চ কাযিকচেতসিকখিড্ডঞ্চ. সৰিভূসন্তি সদ্ধিং ৰিভূসায.

৯৩৪-৭. আথব্বণন্তি আথব্বণিকমন্তপ্পযোগং. সুপিনন্তি সুপিনসত্থং. লক্খণন্তি মণিলক্খণাদিং. নো ৰিদহেতি নপ্পযোজেয্য. ৰিরুতন্তি মিগাদীনং ৰস্সিতং. পেসুণিযন্তি পেসুঞ্ঞং. কযৰিক্কযেতি পঞ্চহি সহধম্মিকেহি সদ্ধিং ৰঞ্চনাৰসেন ৰা উদযপত্থনাৰসেন ৰা ন তিট্ঠেয্য. উপৰাদং ভিক্খু ন করেয্যাতি উপৰাদকরে কিলেসে অনিব্বত্তেন্তো অত্তনি পরেহি সমণব্রাহ্মণেহি উপৰাদং ন জনেয্য. গামে চ নাভিসজ্জেয্যাতি গামে চ গিহিসংসগ্গাদীহি নাভিসজ্জেয্য. লাভকম্যা জনং ন লপযেয্যাতি লাভকামতায জনং নালপযেয্য. পযুত্তন্তি চীৰরাদীহি সম্পযুত্তং, তদত্থং ৰা পযোজিতং.

৯৩৮-৯. মোসৰজ্জে ন নীযেথাতি মুসাৰাদে ন নীযেথ. জীৰিতেনাতি জীৰিকায. সুত্ৰা রুসিতো বহুং ৰাচং, সমণানং ৰা পুথুজনানন্তি রুসিতো ঘট্টিতো পরেহি তেস সমণানং ৰা খত্তিযাদিভেদানং ৰা অঞ্ঞেসং পুথুজনানং বহুম্পি অনিট্ঠৰাচং সুত্ৰা. ন পটিৰজ্জাতি ন পটিৰদেয্য. কিং কারণং? ন হি সন্তো পটিসেনিকরোন্তি.

৯৪০. এতঞ্চ ধম্মমঞ্ঞাযাতি সব্বমেতং যথাৰুত্তং ধম্মং ঞত্ৰা. ৰিচিনন্তি ৰিচিনন্তো. সন্তীতি নিব্বুতিং ঞত্ৰাতি নিব্বুতিং রাগাদীনং সন্তীতি ঞত্ৰা.

৯৪১. কিংকারণা নপ্পমজ্জেইতি চে – অভিভূ হি সোতি গাথা. তত্থ অভিভূতি রূপাদীনং অভিভৰিতা. অনভিভূতোতি তেহি অনভিভূতো. সক্খিধম্মমনীতিহমদস্সীতি পচ্চক্খমেৰ অনীতিহং ধম্মমদ্দক্খি. সদা নমস্সমনুসিক্খেতি সদা নমস্সন্তো তিস্সো সিক্খাযো সিক্খেয্য. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৰ.

কেৰলং পন এত্থ ‘‘চক্খূহি নেৰ লোলো’’তিআদীহি ইন্দ্রিযসংৰরো, ‘‘অন্নানমথো পানান’’ন্তিআদীহি সন্নিধিপটিক্খেপমুখেন পচ্চযপটিসেৰনসীলং, মেথুনমোসৰজ্জপেসুণিযাদীহি পাতিমোক্খসংৰরসীলং, ‘‘আথব্বণং সুপিনং লক্খণ’’ন্তিআদীহি আজীৰপারিসুদ্ধিসীলং, ‘‘ঝাযী অস্সা’’তি ইমিনা সমাধি, ‘‘ৰিচিনং ভিক্খূ’’তি ইমিনা পঞ্ঞা, ‘‘সদা সতো সিক্খে’’তি ইমিনা পুন সঙ্খেপতো তিস্সোপি সিক্খা, ‘‘অথ আসনেসু সযনেসু, অপ্পসদ্দেসু ভিক্খু ৰিহরেয্য, নিদ্দং ন বহুলীকরেয্যা’’তিআদীহি সীলসমাধিপঞ্ঞানং উপকারাপকারসঙ্গণ্হনৰিনোদনানি ৰুত্তানীতি. এৰং ভগৰা নিম্মিতস্স পরিপুণ্ণপটিপদং ৰত্ৰা অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি, দেসনাপরিযোসানে পুরাভেদসুত্তে ৰুত্তসদিসোযেৰাভিসমযো অহোসীতি.

পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায তুৰটকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.