১০. উট্ঠানসুত্তৰণ্ণনা
৩৩৪. উট্ঠহথাতি উট্ঠানসুত্তং. কা উপ্পত্তি? একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরন্তো রত্তিং জেতৰনৰিহারে ৰসিত্ৰা পুব্বণ্হসমযং ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পাচীনদ্ৰারেন নগরা নিক্খমিত্ৰা মিগারমাতুপাসাদং অগমাসি দিৰাৰিহারত্থায. আচিণ্ণং কিরেতং ভগৰতো রত্তিং জেতৰনৰিহারে ৰসিত্ৰা মিগারমাতুপাসাদে দিৰাৰিহারূপগমনং, রত্তিঞ্চ মিগারমাতুপাসাদে ৰসিত্ৰা জেতৰনে দিৰাৰিহারূপগমনং. কস্মা? দ্ৰিন্নং কুলানং অনুগ্গহত্থায মহাপরিচ্চাগগুণপরিদীপনত্থায চ. মিগারমাতুপাসাদস্স চ হেট্ঠা পঞ্চ কূটাগারগব্ভসতানি হোন্তি, যেসু পঞ্চসতা ভিক্খূ ৰসন্তি. তত্থ যদা ভগৰা হেট্ঠাপাসাদে ৰসতি, তদা ভিক্খূ ভগৰতো গারৰেন উপরিপাসাদং নারুহন্তি. তং দিৰসং পন ভগৰা উপরিপাসাদে কূটাগারগব্ভং পাৰিসি, তেন হেট্ঠাপাসাদে পঞ্চপি গব্ভসতানি পঞ্চসতা ভিক্খূ পৰিসিংসু. তে চ সব্বেৰ নৰা হোন্তি অধুনাগতা ইমং ধম্মৰিনযং উদ্ধতা উন্নল়া পাকতিন্দ্রিযা. তে পৰিসিত্ৰা দিৰাসেয্যং সুপিত্ৰা সাযং উট্ঠায মহাতলে সন্নিপতিত্ৰা ‘‘অজ্জ ভত্তগ্গে তুয্হং কিং অহোসি, ত্ৰং কত্থ অগমাসি, অহং আৰুসো কোসলরঞ্ঞো ঘরং, অহং অনাথপিণ্ডিকস্স, তত্থ এৰরূপো চ এৰরূপো চ ভোজনৰিধি অহোসী’’তি নানপ্পকারং আমিসকথং কথেন্তা উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অহেসুং.
ভগৰা তং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘ইমে মযা সদ্ধিং ৰসন্তাপি এৰং পমত্তা, অহো অযুত্তকারিনো’’তি মহামোগ্গল্লানত্থেরস্স আগমনং চিন্তেসি. তাৰদেৰ আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো চিত্তং ঞত্ৰা ইদ্ধিযা আগম্ম পাদমূলে ৰন্দমানোযেৰ অহোসি. ততো নং ভগৰা আমন্তেসি – ‘‘এতে তে, মোগ্গল্লান, সব্রহ্মচারিনো পমত্তা, সাধু নে সংৰেজেহী’’তি. ‘‘এৰং ভন্তে’’তি খো সো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো পটিস্সুণিত্ৰা তাৰদেৰ আপোকসিণং সমাপজ্জিত্ৰা করীসভূমিযং ঠিতং মহাপাসাদং নাৰং ৰিয মহাৰাতো পাদঙ্গুট্ঠকেন কম্পেসি সদ্ধিং পতিট্ঠিতপথৰিপ্পদেসেন. অথ তে ভিক্খূ ভীতা ৰিস্সরং করোন্তা সকসকচীৰরানি ছড্ডেত্ৰা চতূহি দ্ৰারেহি নিক্খমিংসু. ভগৰা তেসং অত্তানং দস্সেন্তো অঞ্ঞেন দ্ৰারেন গন্ধকুটিং পৰিসন্তো ৰিয অহোসি, তে ভগৰন্তং দিস্ৰা ৰন্দিত্ৰা অট্ঠংসু. ভগৰা ‘‘কিং, ভিক্খৰে, ভীতত্থা’’তি পুচ্ছি, তে ‘‘অযং, ভন্তে, মিগারমাতুপাসাদো কম্পিতো’’তি আহংসু. ‘‘জানাথ, ভিক্খৰে, কেনা’’তি? ‘‘ন জানাম, ভন্তে’’তি. অথ ভগৰা ‘‘তুম্হাদিসানং, ভিক্খৰে, মুট্ঠস্সতীনং অসম্পজানানং পমাদৰিহারীনং সংৰেগজননত্থং মোগ্গল্লানেন কম্পিতো’’তি ৰত্ৰা তেসং ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং সুত্তমভাসি.
তত্থ উট্ঠহথাতি আসনা উট্ঠহথ ঘটথ ৰাযমথ, মা কুসীতা হোথ. নিসীদথাতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা কম্মট্ঠানানুযোগত্থায নিসীদথ. কো অত্থো সুপিতেন ৰোতি কো তুম্হাকং অনুপাদাপরিনিব্বানত্থায পব্বজিতানং সুপিতেন অত্থো. ন হি সক্কা সুপন্তেন কোচি অত্থো পাপুণিতুং. আতুরানঞ্হি কা নিদ্দা, সল্লৰিদ্ধান রুপ্পতন্তি যত্র চ নাম অপ্পকেপি সরীরপ্পদেসে উট্ঠিতেন চক্খুরোগাদিনা রোগেন আতুরানং একদ্ৰঙ্গুলমত্তম্পি পৰিট্ঠেন অযসল্লঅট্ঠিসল্লদন্তসল্লৰিসাণসল্লকট্ঠসল্লানং অঞ্ঞতরেন সল্লেন রুপ্পমানানং মনুস্সানং নিদ্দা নত্থি, তত্থ তুম্হাকং সকলচিত্তসরীরসন্তানং ভঞ্জিত্ৰা উপ্পন্নেহি নানপ্পকারকিলেসরোগেহি আতুরানঞ্হি কা নিদ্দা রাগসল্লাদীহি চ পঞ্চহি সল্লেহি অন্তোহদযং পৰিসিয ৰিদ্ধত্তা সল্লৰিদ্ধানং রুপ্পতং.
৩৩৫. এৰং ৰত্ৰা পুন ভগৰা ভিয্যোসোমত্তায তে ভিক্খূ উস্সাহেন্তো সংৰেজেন্তো চ আহ – ‘‘উট্ঠহথ…পে… ৰসানুগে’’তি. তত্রাযং সাধিপ্পাযযোজনা অত্থৰণ্ণনা – এৰং কিলেসসল্লৰিদ্ধানঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, কালো পবুজ্ঝিতুং. কিং কারণং? মণ্ডপেয্যমিদং, ভিক্খৰে, ব্রহ্মচরিযং, সত্থা সম্মুখীভূতো, ইতো পুব্বে পন ৰো দীঘরত্তং সুত্তং, গিরীসু সুত্তং, নদীসু সুত্তং, সমেসু সুত্তং, ৰিসমেসু সুত্তং, রুক্খগ্গেসুপি সুত্তং অদস্সনা অরিযসচ্চানং, তস্মা তস্সা নিদ্দায অন্তকিরিযত্থং উট্ঠহথ নিসীদথ দল়্হং সিক্খথ সন্তিযা.
তত্থ পুরিমপাদস্সত্থো ৰুত্তনযো এৰ. দুতিযপাদে পন সন্তীতি তিস্সো সন্তিযো – অচ্চন্তসন্তি, তদঙ্গসন্তি, সম্মুতিসন্তীতি, নিব্বানৰিপস্সনাদিট্ঠিগতানমেতং অধিৰচনং. ইধ পন অচ্চন্তসন্তি নিব্বানমধিপ্পেতং, তস্মা নিব্বানত্থং দল়্হং সিক্খথ, অসিথিলপরক্কমা হুত্ৰা সিক্খথাতি ৰুত্তং হোতি. কিং কারণং? মা ৰো পমত্তে ৰিঞ্ঞায, মচ্চুরাজা অমোহযিত্থ ৰসানুগে, মা তুম্হে ‘‘পমত্তা এতে’’তি এৰং ঞত্ৰা মচ্চুরাজপরিযাযনামো মারো ৰসানুগে অমোহযিত্থ, যথা তস্স ৰসং গচ্ছথ, এৰং ৰসানুগে করোন্তো মা অমোহযিত্থাতি ৰুত্তং হোতি.
৩৩৬. যতো তস্স ৰসং অনুপগচ্ছন্তা যায দেৰা মনুস্সা চ…পে… সমপ্পিতা, যায দেৰা চ মনুস্সা চ অত্থিকা রূপসদ্দগন্ধরসফোট্ঠব্বত্থিকা, তং রূপাদিং সিতা নিস্সিতা অল্লীনা হুত্ৰা তিট্ঠন্তি, তরথ সমতিক্কমথ এতং নানপ্পকারেসু ৰিসযেসু ৰিসটৰিত্থিণ্ণৰিসালত্তা ৰিসত্তিকং ভৰভোগতণ্হং. খণো ৰো মা উপচ্চগা, অযং তুম্হাকং সমণধম্মকরণক্খণো মা অতিক্কমি. যেসঞ্হি অযমেৰরূপো খণো অতিক্কমতি, যে চ ইমং খণং অতিক্কমন্তি, তে খণাতীতা হি সোচন্তি নিরযম্হি সমপ্পিতা, নিরস্সাদট্ঠেন নিরযসঞ্ঞিতে চতুব্বিধেপি অপাযে পতিট্ঠিতা ‘‘অকতং ৰত নো কল্যাণ’’ন্তিআদিনা নযেন সোচন্তি.
৩৩৭. এৰং ভগৰা তে ভিক্খূ উস্সাহেত্ৰা সংৰেজেত্ৰা চ ইদানি তেসং তং পমাদৰিহারং ৰিগরহিত্ৰা সব্বেৰ তে অপ্পমাদে নিযোজেন্তো ‘‘পমাদো রজো’’তি ইমং গাথমাহ. তত্থ পমাদোতি সঙ্খেপতো সতিৰিপ্পৰাসো, সো চিত্তমলিনট্ঠেন রজো. তং পমাদমনুপতিতো পমাদানুপতিতো, পমাদানুপতিতত্তা অপরাপরুপ্পন্নো পমাদো এৰ, সোপি রজো. ন হি কদাচি পমাদো নাম অরজো অত্থি. তেন কিং দীপেতি? মা তুম্হে ‘‘দহরা তাৰ মযং পচ্ছা জানিস্সামা’’তি ৰিস্সাসমাপজ্জিত্থ. দহরকালেপি হি পমাদো রজো, মজ্ঝিমকালেপি থেরকালেপি পমাদানুপতিতত্তা মহারজো সঙ্কারকূটো এৰ হোতি, যথা ঘরে একদ্ৰেদিৰসিকো রজো রজো এৰ, ৰড্ঢমানো পন গণৰস্সিকো সঙ্কারকূটো এৰ হোতি. এৰং সন্তেপি পন পঠমৰযে বুদ্ধৰচনং পরিযাপুণিত্ৰা ইতরৰযেসু সমণধম্মং করোন্তো, পঠমৰযে ৰা পরিযাপুণিত্ৰা মজ্ঝিমৰযে সুণিত্ৰা পচ্ছিমৰযে সমণধম্মং করোন্তোপি ভিক্খু পমাদৰিহারী ন হোতি অপ্পমাদানুলোমপটিপদং পটিপন্নত্তা. যো পন সব্বৰযেসু পমাদৰিহারী দিৰাসেয্যং আমিসকথঞ্চ অনুযুত্তো, সেয্যথাপি তুম্হে, তস্সেৰ সো পঠমৰযে পমাদো রজো, ইতরৰযেসু পমাদানুপতিতো মহাপমাদো চ মহারজো এৰাতি.
এৰং তেসং পমাদৰিহারং ৰিগরহিত্ৰা অপ্পমাদে নিযোজেন্তো আহ – ‘‘অপ্পমাদেন ৰিজ্জায, অব্বহে সল্লমত্তনো’’তি, তস্সত্থো – যস্মা এৰমেসো সব্বদাপি পমাদো রজো, তস্মা সতিঅৰিপ্পৰাসসঙ্খাতেন অপ্পমাদেন আসৰানং খযঞাণসঙ্খাতায চ ৰিজ্জায পণ্ডিতো কুলপুত্তো উদ্ধরে অত্তনো হদযনিস্সিতং রাগাদিপঞ্চৰিধং সল্লন্তি অরহত্তনিকূটেন দেসনং সমাপেসি. দেসনাপরিযোসানে সংৰেগমাপজ্জিত্ৰা তমেৰ ধম্মদেসনং মনসি করিত্ৰা পচ্চৰেক্খমানা ৰিপস্সনং আরভিত্ৰা পঞ্চসতাপি তে ভিক্খূ অরহত্তে পতিট্ঠহিংসূতি.
পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায
সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায উট্ঠানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.