৩. রথকারপেতিৰত্থুৰণ্ণনা
ৰেল়ুরিযথম্ভং রুচিরং পভস্সরন্তি ইদং সত্থরি সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে অঞ্ঞতরং পেতিং আরব্ভ ৰুত্তং. অতীতে কির কস্সপস্স ভগৰতো কালে অঞ্ঞতরা ইত্থী সীলাচারসম্পন্না কল্যাণমিত্তসন্নিস্সযেন সাসনে অভিপ্পসন্না সুৰিভত্তৰিচিত্রভিত্তিথম্ভসোপানভূমিতলং অতিৰিয দস্সনীযং একং আৰাসং কত্ৰা তত্থ ভিক্খূ নিসীদাপেত্ৰা পণীতেন আহারেন পরিৰিসিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিয্যাদেসি. সা অপরেন সমযেন কালং কত্ৰা অঞ্ঞস্স পাপকম্মস্স ৰসেন হিমৰতি পব্বতরাজে রথকারদহং নিস্সায ৰিমানপেতী হুত্ৰা নিব্বত্তি. তস্সা সঙ্ঘস্স আৰাসদানপুঞ্ঞানুভাৰেন সব্বরতনমযং উল়ারং অতিৰিয সমন্ততো পাসাদিকং মনোহরং রমণীযং পোক্খরণিযং নন্দনৰনসদিসং উপসোভিতং ৰিমানং নিব্বত্তি, সযঞ্চ সুৰণ্ণৰণ্ণা অভিরূপা দস্সনীযা পাসাদিকা অহোসি.
সা তত্থ পুরিসেহি ৰিনাৰ দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰন্তী ৰিহরতি. তস্সা তত্থ দীঘরত্তং নিপ্পুরিসায ৰসন্তিযা অনভিরতি উপ্পন্না. সা উক্কণ্ঠিতা হুত্ৰা ‘‘অত্থেসো উপাযো’’তি চিন্তেত্ৰা দিব্বানি অম্বপক্কানি নদিযং পক্খিপতি. সব্বং কণ্ণমুণ্ডপেতিৰত্থুস্মিং আগতনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. ইধ পন বারাণসিৰাসী একো মাণৰো গঙ্গায তেসু একং অম্বফলং দিস্ৰা তস্স পভৰং গৰেসন্তো অনুক্কমেন তং ঠানং গন্ত্ৰা নদিং দিস্ৰা তদনুসারেন তস্সা ৰসনট্ঠানং গতো. সা তং দিস্ৰা অত্তনো ৰসনট্ঠানং নেত্ৰা পটিসন্থারং করোন্তী নিসীদি. সো তস্সা ৰসনট্ঠানসম্পত্তিং দিস্ৰা পুচ্ছন্তো –
৪৩৯. ‘‘ৰেল়ুরিযথম্ভং রুচিরং পভস্সরং, ৰিমানমারুয্হ অনেকচিত্তং;
তত্থচ্ছসি দেৰি মহানুভাৰে, পথদ্ধনি পন্নরসেৰ চন্দো.
৪৪০. ‘‘ৰণ্ণো চ তে কনকস্স সন্নিভো, উত্তত্তরূপো ভুস দস্সনেয্যো;
পল্লঙ্কসেট্ঠে অতুলে নিসিন্না, একা তুৰং নত্থি চ তুয্হ সামিকো.
৪৪১. ‘‘ইমা চ তে পোক্খরণী সমন্তা, পহূতমল্যা বহুপুণ্ডরীকা;
সুৰণ্ণচুণ্ণেহি সমন্তমোত্থতা, ন তত্থ পঙ্কো পণকো চ ৰিজ্জতি.
৪৪২. ‘‘হংসা চিমে দস্সনীযা মনোরমা, উদকস্মিমনুপরিযন্তি সব্বদা;
সময্য ৰগ্গূপনদন্তি সব্বে, বিন্দুস্সরা দুন্দুভীনংৰ ঘোসো.
৪৪৩. ‘‘দদ্দল্লমানা যসসা যসস্সিনী, নাৰায চ ত্ৰং অৰলম্ব তিট্ঠসি;
আল়ারপম্হে হসিতে পিযংৰদে, সব্বঙ্গকল্যাণি ভুসং ৰিরোচসি.
৪৪৪. ‘‘ইদং ৰিমানং ৰিরজং সমে ঠিতং, উয্যানৰন্তং রতিনন্দিৰড্ঢনং;
ইচ্ছামহং নারি অনোমদস্সনে, তযা সহ নন্দনে ইধ মোদিতু’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
৪৩৯. তত্থ তত্থাতি তস্মিং ৰিমানে. অচ্ছসীতি ইচ্ছিতিচ্ছিতকালে নিসীদসি. দেৰীতি তং আলপতি. মহানুভাৰেতি মহতা দিব্বানুভাৰেন সমন্নাগতে. পথদ্ধনীতি অত্তনো পথভূতে অদ্ধনি, গগনতলমগ্গেতি অত্থো. পন্নরসেৰ চন্দোতি পুণ্ণমাসিযং পরিপুণ্ণমণ্ডলো চন্দো ৰিয ৰিজ্জোতমানাতি অত্থো.
৪৪০. ৰণ্ণো চ তে কনকস্স সন্নিভোতি তৰ ৰণ্ণো চ উত্তত্তসিঙ্গীসুৰণ্ণেন সদিসো অতিৰিয মনোহরো. তেনাহ ‘‘উত্তত্তরূপো ভুস দস্সনেয্যো’’তি. অতুলেতি মহারহে. অতুলেতি ৰা দেৰতায আলপনং, অসদিসরূপেতি অত্থো. নত্থি চ তুয্হ সামিকোতি তুয্হং সামিকো চ নত্থি.
৪৪১. পহূতমল্যাতি কমলকুৰলযাদিবহুৰিধকুসুমৰতিযো. সুৰণ্ণচুণ্ণেহীতি সুৰণ্ণৰালুকাহি. সমন্তমোত্থতাতি সমন্ততো ওকিণ্ণা. তত্থাতি তাসু পোক্খরণীসু. পঙ্কো পণকো চাতি কদ্দমো ৰা উদকপিচ্ছিল্লো ৰা ন ৰিজ্জতি.
৪৪২. হংসা চিমে দস্সনীযা মনোরমাতি ইমে হংসা চ দস্সনসুখা মনোরমা চ. অনুপরিযন্তীতি অনুৰিচরন্তি. সব্বদাতি সব্বেসু উতূসু. সময্যাতি সঙ্গম্ম. ৰগ্গূতি মধুরং. উপনদন্তীতি ৰিকূজন্তি. বিন্দুস্সরাতি অৰিসটস্সরা সম্পিণ্ডিতস্সরা. দুন্দুভীনংৰ ঘোসোতি ৰগ্গুবিন্দুস্সরভাৰেন দুন্দুভীনং ৰিয তৰ পোক্খরণিযং হংসানং ঘোসোতি অত্থো.
৪৪৩. দদ্দল্লমানাতি অতিৰিয অভিজলন্তী. যসসাতি দেৰিদ্ধিযা. নাৰাযাতি দোণিযং. পোক্খরণিযঞ্হি পদুমিনিযং সুৰণ্ণনাৰায মহারহে পল্লঙ্কে নিসীদিত্ৰা উদককীল়ং কীল়ন্তিং পেতিং দিস্ৰা এৰমাহ. অৰলম্বাতি অৰলম্বিত্ৰা অপস্সেনং অপস্সায. তিট্ঠসীতি ইদং ঠানসদ্দস্স গতিনিৰত্তি অত্থত্তা গতিযা পটিক্খেপৰচনং. ‘‘নিসজ্জসী’’তি ৰা পাঠো, নিসীদসিচ্চেৰস্স অত্থো দট্ঠব্বো. আল়ারপম্হেতি ৰেল্লিতদীঘনীলপখুমে. হসিতেতি হসিতমহাহসিতমুখে. পিযংৰদেতি পিযভাণিনী. সব্বঙ্গকল্যাণীতি সব্বেহি অঙ্গেহি সুন্দরে, সোভনসব্বঙ্গপচ্চঙ্গীতি অত্থো. ৰিরোচসীতি ৰিরাজেসি.
৪৪৪. ৰিরজন্তি ৰিগতরজং নিদ্দোসং. সমে ঠিতন্তি সমে ভূমিভাগে ঠিতং, চতুরস্সসোভিততায ৰা সমভাগে ঠিতং, সমন্তভদ্দকন্তি অত্থো. উয্যানৰন্তন্তি নন্দনৰনসহিতং. রতিনন্দিৰড্ঢনন্তি রতিঞ্চ নন্দিঞ্চ ৰড্ঢেতীতি রতিনন্দিৰড্ঢনং, সুখস্স চ পীতিযা চ সংৰড্ঢনন্তি অত্থো. নারীতি তস্সা আলপনং. অনোমদস্সনেতি পরিপুণ্ণঅঙ্গপচ্চঙ্গতায অনিন্দিতদস্সনে. নন্দনেতি নন্দনকরে. ইধাতি নন্দনৰনে, ৰিমানে ৰা. মোদিতুন্তি অভিরমিতুং ইচ্ছামীতি যোজনা.
এৰং তেন মাণৰেন ৰুত্তে সা ৰিমানপেতিদেৰতা তস্স পটিৰচনং দেন্তী –
৪৪৫. ‘‘করোহি কম্মং ইধ ৰেদনীযং, চিত্তঞ্চ তে ইধ নিহিতং ভৰতু;
কত্ৰান কম্মং ইধ ৰেদনীযং, এৰং মমং লচ্ছসি কামকামিনি’’ন্তি. –
গাথমাহ. তত্থ করোহি কম্মং ইধ ৰেদনীযন্তি ইধ ইমস্মিং দিব্বট্ঠানে ৰিপচ্চনকং ৰিপাকদাযকং কুসলকম্মং করোহি পসৰেয্যাসি. ইধ নিহিতন্তি ইধূপনীতং, ‘‘ইধ নিন্ন’’ন্তি ৰা পাঠো, ইমস্মিং ঠানে নিন্নং পোণং পব্ভারং তৰ চিত্তং ভৰতু হোতু. মমন্তি মং. লচ্ছসীতি লভিস্সসি.
সো মাণৰো তস্সা ৰিমানপেতিযা ৰচনং সুত্ৰা ততো মনুস্সপথং গতো তত্থ চিত্তং পণিধায তজ্জং পুঞ্ঞকম্মং কত্ৰা নচিরস্সেৰ কালং কত্ৰা তত্থ নিব্বত্তি তস্সা পেতিযা সহব্যতং. তমত্থং পকাসেন্তা সঙ্গীতিকারা –
৪৪৬. ‘‘সাধূতি সো তস্সা পটিস্সুণিত্ৰা,
অকাসি কম্মং তহিং ৰেদনীযং;
কত্ৰান কম্মং তহিং ৰেদনীযং,
উপপজ্জি সো মাণৰো তস্সা সহব্যত’’ন্তি. –
ওসানগাথমাহংসু. তত্থ সাধূতি সম্পটিচ্ছনে নিপাতো. তস্সাতি তস্সা ৰিমানপেতিযা. পটিস্সুণিত্ৰাতি তস্সা ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা. তহিং ৰেদনীযন্তি তস্মিং ৰিমানে তায সদ্ধিং ৰেদিতব্বসুখৰিপাকং কুসলকম্মং. সহব্যতন্তি সহভাৰং. সো মাণৰো তস্সা সহব্যতং উপপজ্জীতি যোজনা. সেসং উত্তানমেৰ.
এৰং তেসু তত্থ চিরকালং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰন্তেসু পুরিসো কম্মস্স পরিক্খযেন কালমকাসি, ইত্থী পন অত্তনো পুঞ্ঞকম্মস্স খেত্তঙ্গতভাৰেন একং বুদ্ধন্তরং তত্থ পরিপুণ্ণং কত্ৰা ৰসি. অথ অম্হাকং ভগৰতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কে অনুক্কমেন জেতৰনে ৰিহরন্তে আযস্মা মহামোগ্গল্লানো একদিৰসং পব্বতচারিকং চরমানো তং ৰিমানঞ্চ ৰিমানপেতিঞ্চ দিস্ৰা ‘‘ৰেল়ুরিযথম্ভং রুচিরং পভস্সর’’ন্তিআদিকাহি গাথাহি পুচ্ছি. সা চস্স আদিতো পট্ঠায সব্বং অত্তনো পৰত্তিং আরোচেসি. তং সুত্ৰা থেরো সাৰত্থিং আগন্ত্ৰা ভগৰতো আরোচেসি. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি. তং সুত্ৰা মহাজনো দানাদিপুঞ্ঞধম্মনিরতো অহোসীতি.
রথকারপেতিৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.