২. সাণৰাসিত্থেরপেতৰত্থুৰণ্ণনা

কুণ্ডিনাগরিযো থেরোতি ইদং সত্থরি ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তে আযস্মতো সাণৰাসিত্থেরস্স ঞাতিপেতে আরব্ভ ৰুত্তং. অতীতে কির বারাণসিযং কিতৰস্স নাম রঞ্ঞো পুত্তো উয্যানকীল়ং কীল়িত্ৰা নিৰত্তন্তো সুনেত্তং নাম পচ্চেকবুদ্ধং পিণ্ডায চরিত্ৰা নগরতো নিক্খমন্তং দিস্ৰা ইস্সরিযমদমত্তো হুত্ৰা ‘‘কথঞ্হি নাম ময্হং অঞ্জলিং অকত্ৰা অযং মুণ্ডকো গচ্ছতী’’তি পদুট্ঠচিত্তো হত্থিক্খন্ধতো ওতরিত্ৰা ‘‘কচ্চি তে পিণ্ডপাতো লদ্ধো’’তি আলপন্তো হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা পথৰিযং পাতেত্ৰা ভিন্দি. অথ নং সব্বত্থ তাদিভাৰপ্পত্তিযা নিব্বিকারং করুণাৰিপ্ফারসোমনস্সনিপাতপসন্নচিত্তমেৰ ওলোকেন্তং অট্ঠানাঘাতেন দূসিতচিত্তো ‘‘কিং মং কিতৰস্স রঞ্ঞো পুত্তং ন জানাসি, ত্ৰং ওলোকযন্তো ময্হং কিং করিস্সসী’’তি ৰত্ৰা অৰহসন্তো পক্কামি. পক্কন্তমত্তস্সেৰ চস্স নরকগ্গিদাহপটিভাগো বলৰসরীরদাহো উপ্পজ্জি. সো তেন মহাসন্তাপেনাভিভূতকাযো অতিবাল়্হং দুক্খৰেদনাভিতুন্নো কালং কত্ৰা অৰীচীমহানিরযে নিব্বত্তি.

সো তত্থ দক্খিণপস্সেন ৰামপস্সেন উত্তানো অৰকুজ্জোতি বহূহি পকারেহি পরিৰত্তিত্ৰা চতুরাসীতি ৰস্সসহস্সানি পচ্চিত্ৰা ততো চুতো পেতেসু অপিরিমিতকালং খুপ্পিপাসাদিদুক্খং অনুভৰিত্ৰা ততো চুতো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুণ্ডিনগরস্স সমীপে কেৰট্টগামে নিব্বত্তি. তস্স জাতিস্সরঞাণং উপ্পজ্জি, তেন সো পুব্বে অত্তনা অনুভূতপুব্বং দুক্খং অনুস্সরন্তো ৰযপ্পত্তোপি পাপভযেন ঞাতকেহিপি সদ্ধিং মচ্ছবন্ধনত্থং ন গচ্ছতি. তেসু গচ্ছন্তেসু মচ্ছে ঘাতেতুং অনিচ্ছন্তো নিলীযতি, গতো চ জালং ভিন্দতি, জীৰন্তে ৰা মচ্ছে গহেত্ৰা উদকে ৰিস্সজ্জেতি, তস্স তং কিরিযং অরোচন্তা ঞাতকা গেহতো তং নীহরিংসু. একো পনস্স ভাতা সিনেহবদ্ধহদযো অহোসি.

তেন চ সমযেন আযস্মা আনন্দো কুণ্ডিনগরং উপনিস্সায সাণপব্বতে ৰিহরতি. অথ সো কেৰট্টপুত্তো ঞাতকেহি পরিচ্চত্তো হুত্ৰা ইতো চিতো চ পরিব্ভমন্তো তং পদেসং পত্তো ভোজনৰেলায থেরস্স সন্তিকং উপসঙ্কমি. থেরো তং পুচ্ছিত্ৰা ভোজনেন অত্থিকভাৰং ঞত্ৰা তস্স ভত্তং দত্ৰা কতভত্তকিচ্চো সব্বং তং পৰত্তিং ঞত্ৰা ধম্মকথায পসন্নমানসং ঞত্ৰা ‘‘পব্বজিস্সসি, আৰুসো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, পব্বজিস্সামী’’তি. থেরো তং পব্বাজেত্ৰা তেন সদ্ধিং ভগৰতো সন্তিকং অগমাসি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘আনন্দ, ইমং সামণেরং অনুকম্পেয্যাসী’’তি. সো চ অকতকুসলত্তা অপ্পলাভো অহোসি. অথ নং সত্থা অনুগ্গণ্হন্তো ভিক্খূনং পরিভোগত্থায পানীযঘটানং পরিপূরণে নিযোজেসি. তং দিস্ৰা উপাসকা তস্স বহূনি নিচ্চভত্তানি পট্ঠপেসুং.

সো অপরেন সমযেন লদ্ধূপসম্পদো অরহত্তং পত্ৰা থেরো হুত্ৰা দ্ৰাদসহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সাণপব্বতে ৰসি. তস্স পন ঞাতকা পঞ্চসতমত্তা অনুপচিতকুসলকম্মা উপচিতমচ্ছেরাদিপাপধম্মা কালং কত্ৰা পেতেসু নিব্বত্তিংসু. তস্স পন মাতাপিতরো ‘‘এস অম্হেহি পুব্বে গেহতো নিক্কড্ঢিতো’’তি সারজ্জমানা তং অনুপসঙ্কমিত্ৰা তস্মিং বদ্ধসিনেহং ভাতিকং পেসেসুং. সো থেরস্স গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠসমযে দক্খিণজাণুমণ্ডলং পথৰিযং পতিট্ঠাপেত্ৰা কতঞ্জলী অত্তানং দস্সেত্ৰা ‘‘মাতা পিতা চ তে, ভন্তে’’তিআদিগাথা অৰোচ. কুণ্ডিনাগরিযো থেরোতিআদযো পন আদিতো পঞ্চ গাথা তাসং সম্বন্ধদস্সনত্থং ধম্মসঙ্গাহকেহি ঠপিতা.

৪০৮. ‘‘কুণ্ডিনাগরিযো থেরো, সাণৰাসিনিৰাসিকো;

পোট্ঠপাদোতি নামেন, সমণো ভাৰিতিন্দ্রিযো.

৪০৯. ‘‘তস্স মাতা পিতা ভাতা, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং করিত্ৰান, পেতলোকং ইতো গতা.

৪১০. ‘‘তে দুগ্গতা সূচিকট্টা, কিলন্তা নগ্গিনো কিসা;

উত্তসন্তা মহত্তাসা, ন দস্সেন্তি কুরূরিনো.

৪১১. ‘‘তস্স ভাতা ৰিতরিত্ৰা, নগ্গো একপথেককো;

চতুকুণ্ডিকো ভৰিত্ৰান, থেরস্স দস্সযীতুমং.

৪১২. ‘‘থেরো চামনসিকত্ৰা, তুণ্হীভূতো অতিক্কমি;

সো চ ৰিঞ্ঞাপযী থেরং, ‘ভাতা পেতগতো অহং’.

৪১৩. ‘‘মাতা পিতা চ তে ভন্তে, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং করিত্ৰান, পেতলোকং ইতো গতা.

৪১৪. ‘‘তেন দুগ্গতা সূচিকট্টা, কিলন্তা নগ্গিনো কিসা;

উত্তসন্তা মহত্তাসা, ন দস্সেন্তি কুরূরিনো.

৪১৫. ‘‘অনুকম্পস্সু কারুণিকো, দত্ৰা অন্ৰাদিসাহি নো;

তৰ দিন্নেন দানেন, যাপেস্সন্তি কুরূরিনো’’তি.

৪০৮-৯. তত্থ কুণ্ডিনাগরিযো থেরোতি এৰংনামকে নগরে জাতসংৰড্ঢত্থেরো, ‘‘কুণ্ডিকনগরো থেরো’’তিপি পাঠো, সো এৰত্থো. সাণৰাসিনিৰাসিকোতি সাণপব্বতৰাসী. পোট্ঠপাদোতি নামেনাতি নামেন পোট্ঠপাদো নাম. সমণোতি সমিতপাপো. ভাৰিতিন্দ্রিযোতি অরিযমগ্গভাৰনায ভাৰিতসদ্ধাদিইন্দ্রিযো, অরহাতি অত্থো. তস্সাতি তস্স সাণৰাসিত্থেরস্স. দুগ্গতাতি দুগ্গতিগতা.

৪১০. সূচিকট্টাতি পূতিনা লূখগত্তা অট্টকা, সূচিকাতি লদ্ধনামায খুপ্পিপাসায অট্টা পীল়িতা. ‘‘সূচিকণ্ঠা’’তি কেচি পঠন্তি, সূচিছিদ্দসদিসমুখদ্ৰারাতি অত্থো. কিলন্তাতি কিলন্তকাযচিত্তা. নগ্গিনোতি নগ্গরূপা নিচ্চোল়া. কিসাতি অট্ঠিত্তচমত্তসরীরতায কিসদেহা. উত্তসন্তাতি ‘‘অযং সমণো অম্হাকং পুত্তো’’তি ওত্তপ্পেন উত্রাসং আপজ্জন্তা. মহত্তাসাতি অত্তনা পুব্বে কতকম্মং পটিচ্চ সঞ্জাতমহাভযা. ন দস্সেন্তীতি অত্তানং ন দস্সেন্তি, সম্মুখীভাৰং ন গচ্ছন্তি. কুরূরিনোতি দারুণকম্মন্তা.

৪১১. তস্স ভাতাতি সাণৰাসিত্থেরস্স ভাতা. ৰিতরিত্ৰাতি ৰিতিণ্ণো হুত্ৰা, ওত্তপ্পসন্তাসভযাতি অত্থো. ৰিতুরিত্ৰাতি ৰা পাঠো, তুরিতো হুত্ৰা, তরমানরূপো হুত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. একপথেতি একপদিকমগ্গে. এককোতি একিকো অদুতিযো. চতুকুণ্ডিকো ভৰিত্ৰানাতি চতূহি অঙ্গেহি কুণ্ডেতি অত্তভাৰং পৰত্তেতীতি চতুকুণ্ডিকো, দ্ৰীহি জাণূহি দ্ৰীহি হত্থেহি গচ্ছন্তো তিট্ঠন্তো চ, এৰংভূতো হুত্ৰাতি অত্থো. সো হি এৰং পুরতো কোপীনপটিচ্ছাদনা হোতীতি তথা অকাসি. থেরস্স দস্সযীতুমন্তি থেরস্স অত্তানং উদ্দিসযি দস্সেসি.

৪১২. অমনসিকত্ৰাতি ‘‘অযং নাম এসো’’তি এৰং মনসি অকরিত্ৰা অনাৰজ্জেত্ৰা. সো চাতি সো পেতো. ভাতা পেতগতো অহন্তি ‘‘অহং অতীতত্তভাৰে ভাতা, ইদানি পেতভূতো ইধাগতো’’তি ৰত্ৰা ৰিঞ্ঞাপযি থেরন্তি যোজনা.

৪১৩-৫. যথা পন ৰিঞ্ঞাপযি, তং দস্সেতুং ‘‘মাতা পিতা চা’’তিআদিনা তিস্সো গাথা ৰুত্তা. তত্থ মাতা পিতা চ তেতি তৰ মাতা চ পিতা চ. অনুকম্পস্সূতি অনুগ্গণ্হ অনুদযং করোহি. অন্ৰাদিসাহীতি আদিস. নোতি অম্হাকং. তৰ দিন্নেনাতি তযা দিন্নেন.

তং সুত্ৰা থেরো যথা পটিপজ্জি, তং দস্সেতুং –

৪১৬. ‘‘থেরো চরিত্ৰা পিণ্ডায, ভিক্খূ অঞ্ঞে চ দ্ৰাদস;

একজ্ঝং সন্নিপতিংসু, ভত্তৰিস্সগ্গকারণা.

৪১৭. ‘‘থেরো সব্বেৰ তে আহ, যথালদ্ধং দদাথ মে;

সঙ্ঘভত্তং করিস্সামি, অনুকম্পায ঞাতিনং.

৪১৮. ‘‘নিয্যাদযিংসু থেরস্স, থেরো সঙ্ঘং নিমন্তযি;

দত্ৰা অন্ৰাদিসি থেরো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.

৪১৯. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ভোজনং উদপজ্জথ;

সুচিং পণীতং সম্পন্নং, অনেকরসব্যঞ্জনং.

৪২০. ‘‘ততো উদ্দস্সযী ভাতা, ৰণ্ণৰা বলৰা সুখী;

পহূতং ভোজনং ভন্তে, পস্স নগ্গাম্হসে মযং;

তথা ভন্তে পরক্কম, যথা ৰত্থং লভামসে.

৪২১. ‘‘থেরো সঙ্কারকূটম্হা, উচ্চিনিত্ৰান নন্তকে;

পিলোতিকং পটং কত্ৰা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা.

৪২২. ‘‘দত্ৰা অন্ৰাদিসী থেরো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.

৪২৩. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ৰত্থানি উদপজ্জিসুং;

ততো সুৰত্থৰসনো, থেরস্স দস্সযীতুমং.

৪২৪. ‘‘যাৰতা নন্দরাজস্স, ৰিজিতস্মিং পটিচ্ছদা;

ততো বহুতরা ভন্তে, ৰত্থানচ্ছাদনানি নো.

৪২৫. ‘‘কোসেয্যকম্বলীযানি, খোমকপ্পাসিকানি চ;

ৰিপুলা চ মহগ্ঘা চ, তেপাকাসেৰলম্বরে.

৪২৬. ‘‘তে মযং পরিদহাম, যং যঞ্হি মনসো পিযং;

তথা ভন্তে পরক্কম, যথা গেহং লভামসে.

৪২৭. ‘‘থেরো পণ্ণকুটিং কত্ৰা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

দত্ৰা চ অন্ৰাদিসী থেরো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.

৪২৮. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ঘরানি উদপজ্জিসুং;

কূটাগারনিৰেসনা, ৰিভত্তা ভাগসো মিতা.

৪২৯. ‘‘ন মনুস্সেসু ঈদিসা, যাদিসা নো ঘরা ইধ;

অপি দিব্বেসু যাদিসা, তাদিসা নো ঘরা ইধ.

৪৩০. ‘‘দদ্দল্লমানা আভেন্তি, সমন্তা চতুরো দিসা;

তথা ভন্তে পরক্কম, যথা পানীযং লভামসে.

৪৩১. ‘‘থেরো করণং পূরেত্ৰা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

দত্ৰা অন্ৰাদিসী থেরো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.

৪৩২. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, পানীযং উদপজ্জথ;

গম্ভীরা চতুরস্সা চ, পোক্খরঞ্ঞো সুনিম্মিতা.

৪৩৩. ‘‘সীতোদিকা সুপ্পতিত্থা, সীতা অপ্পটিগন্ধিযা;

পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, ৰারিকিঞ্জক্খপূরিতা.

৪৩৪. ‘‘তত্থ ন্হত্ৰা পিৰিত্ৰা চ, থেরস্স পটিদস্সযুং;

পহূতং পানীযং ভন্তে, পাদা দুক্খা ফলন্তি নো.

৪৩৫. ‘‘আহিণ্ডমানা খঞ্জাম, সক্খরে কুসকণ্টকে;

তথা ভন্তে পরক্কম, যথা যানং লভামসে.

৪৩৬. ‘‘থেরো সিপাটিকং লদ্ধা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

দত্ৰা অন্ৰাদিসী থেরো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.

৪৩৭. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, পেতা রথেন মাগমুং;

অনুকম্পিতম্হ ভদন্তে, ভত্তেনচ্ছাদনেন চ.

৪৩৮. ‘‘ঘরেন পানীযদানেন, যানদানেন চূভযং;

মুনিং কারুণিকং লোকে, ভন্তে ৰন্দিতুমাগতা’’তি. – গাথাযো আহংসু;

৪১৬-৭. তত্থ থেরো চরিত্ৰা পিণ্ডাযাতি থেরো পিণ্ডাপাতচারিকায চরিত্ৰা. ভিক্খূ অঞ্ঞে চ দ্ৰাদসাতি থেরেন সহ ৰসন্তা অঞ্ঞে চ দ্ৰাদস ভিক্খূ একজ্ঝং একতো সন্নিপতিংসু. কস্মাতি চে? ভত্তৰিস্সগ্গকারণাতি ভত্তকিচ্চকারণা ভুঞ্জননিমিত্তং. তেতি তে ভিক্খূ. যথালদ্ধন্তি যং যং লদ্ধং. দদাথাতি দেথ.

৪১৮. নিয্যাদযিংসূতি অদংসু. সঙ্ঘং নিমন্তযীতি তে এৰ দ্ৰাদস ভিক্খূ সঙ্ঘুদ্দেসৰসেন তং ভত্তং দাতুং নিমন্তেসি. অন্ৰাদিসীতি আদিসি. তত্থ যেসং অন্ৰাদিসি, তে দস্সেতুং ‘‘মাতু পিতু চ ভাতুনো, ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’তি ৰুত্তং.

৪১৯. সমনন্তরানুদ্দিট্ঠেতি উদ্দিট্ঠসমনন্তরমেৰ. ভোজনং উদপজ্জথাতি তেসং পেতানং ভোজনং উপ্পজ্জি. কীদিসন্তি আহ ‘‘সুচি’’ন্তিআদি. তত্থ অনেকরসব্যঞ্জনন্তি নানারসেহি ব্যঞ্জনেহি যুত্তং, অথ ৰা অনেকরসং অনেকব্যঞ্জনঞ্চ. ততোতি ভোজনলাভতো পচ্ছা.

৪২০. উদ্দস্সযী ভাতাতি ভাতিকভূতো পেতো থেরস্স অত্তানং দস্সেসি. ৰণ্ণৰা বলৰা সুখীতি তেন ভোজনলাভেন তাৰদেৰ রূপসম্পন্নো বলসম্পন্নো সুখিতোৰ হুত্ৰা. পহূতং ভোজনং, ভন্তেতি, ভন্তে, তৰ দানানুভাৰেন পহূতং অনপ্পকং ভোজনং অম্হেহি লদ্ধং. পস্স নগ্গাম্হসেতি ওলোকেহি, নগ্গিকা পন অম্হ, তস্মা তথা, ভন্তে, পরক্কম পযোগং করোহি. যথা ৰত্থং লভামসেতি যেন পকারেন যাদিসেন পযোগেন সব্বেৰ মযং ৰত্থানি লভেয্যাম, তথা ৰাযমথাতি অত্থো.

৪২১. সঙ্কারকূটম্হাতি তত্থ তত্থ সঙ্কারট্ঠানতো. উচ্চিনিত্ৰানাতি গৰেসনৰসেন গহেত্ৰা. নন্তকেতি ছিন্নপরিযন্তে ছড্ডিতদুস্সখণ্ডে. তে পন যস্মা খণ্ডভূতা পিলোতিকা নাম হোন্তি, তাহি চ থেরো চীৰরং কত্ৰা সঙ্ঘস্স অদাসি, তস্মা আহ ‘‘পিলোতিকং পটং কত্ৰা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা’’তি. তত্থ সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদাতি চতূহিপি দিসাহি আগতভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. সম্পদানত্থে হি ইদং ভুম্মৰচনং.

৪২৩-৪. সুৰত্থৰসনোতি সুন্দরৰত্থৰসনো. থেরস্স দস্সযীতুমন্তি থেরস্স অত্তানং দস্সযি দস্সেসি, পাকটো অহোসি. পটিচ্ছাদযতি এত্থাতি পটিচ্ছদা.

৪২৮-৯. কূটাগারনিৰেসনাতি কূটাগারভূতা তদঞ্ঞনিৰেসনসঙ্খাতা চ ঘরা. লিঙ্গৰিপল্লাসৰসেন হেতং ৰুত্তং. ৰিভত্তাতি সমচতুরস্সআযতৰট্টসণ্ঠানাদিৰসেন ৰিভত্তা. ভাগসো মিতাতি ভাগেন পরিচ্ছিন্না. নোতি অম্হাকং. ইধাতি ইমস্মিং পেতলোকে. অপি দিব্বেসূতি অপীতি নিপাতমত্তং, দেৰলোকেসূতি অত্থো.

৪৩১. করণন্তি ধমকরণং. পূরেত্ৰাতি উদকস্স পূরেত্ৰা. ৰারিকিঞ্জক্খপূরিতাতি তত্থ তত্থ ৰারিমত্থকে পদুমুপ্পলাদীনং কেসরভারেহি সঞ্ছাদিতৰসেন পূরিতা. ফলন্তীতি পুপ্ফন্তি, পণ্হিকপরিযন্তাদীসু ৰিদালেন্তীতি অত্থো.

৪৩৫-৬. আহিণ্ডমানাতি ৰিচরমানা. খঞ্জামাতি খঞ্জনৰসেন গচ্ছাম. সক্খরে কুসকণ্টকেতি সক্খরৰতি কুসকণ্টকৰতি চ ভূমিভাগে, সক্খরে কুসকণ্টকে চ অক্কমন্তাতি অত্থো. যানন্তি রথৰয্হাদিকং যংকিঞ্চি যানং. সিপাটিকন্তি একপটলউপাহনং.

৪৩৭-৮. রথেন মাগমুন্তি মকারো পদসন্ধিকরো, রথেন আগমংসু. উভযন্তি উভযেন দানেন, যানদানেন চেৰ ভত্তাদিচতুপচ্চযদানেন চ. পানীযদানেন হেত্থ ভেসজ্জদানম্পি সঙ্গহিতং. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা উত্তানমেৰাতি.

থেরো তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসি. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা ‘‘যথা ইমে এতরহি, এৰং ত্ৰম্পি ইতো অনন্তরাতীতে অত্তভাৰে পেতো হুত্ৰা মহাদুক্খং অনুভৰী’’তি ৰত্ৰা থেরেন যাচিতো সুত্তপেতৰত্থুং কথেত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি. তং সুত্ৰা মহাজনো সঞ্জাতসংৰেগো দানসীলাদিপুঞ্ঞকম্মনিরতো অহোসীতি.

সাণৰাসিত্থেরপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.