৭২-৭৩. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণনিদ্দেসৰণ্ণনা

১১৯. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণনিদ্দেসে কতমং তথাগতস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণন্তি পুচ্ছিত্ৰা তেন সমগতিকত্তা তেনেৰ সহ অনাৰরণঞাণং নিদ্দিট্ঠং. ন হি অনাৰরণঞাণং ধম্মতো ৰিসুং অত্থি, একমেৰ হেতং ঞাণং আকারভেদতো দ্ৰেধা ৰুচ্চতি সদ্ধিন্দ্রিযসদ্ধাবলাদীনি ৰিয. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণমেৰ হি নত্থি এতস্স আৰরণন্তি, কেনচি ধম্মেন, পুগ্গলেন ৰা আৰরণং কাতুং অসক্কুণেয্যতায অনাৰরণন্তি ৰুচ্চতি আৰজ্জনপটিবদ্ধত্তা সব্বধম্মানং. অঞ্ঞে পন আৰজ্জিত্ৰাপি ন জানন্তি. কেচি পনাহু ‘‘মনোৰিঞ্ঞাণং ৰিয সব্বারম্মণিকত্তা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং. তংযেৰ ঞাণং ইন্দৰজিরং ৰিয ৰিসযেসু অপ্পটিহতত্তা অনাৰরণঞাণং. অনুপুব্বসব্বঞ্ঞুতাপটিক্খেপো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, সকিংসব্বঞ্ঞুতাপটিক্খেপো অনাৰরণঞাণং, ভগৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণপটিলাভেনপি সব্বঞ্ঞূতি ৰুচ্চতি, ন চ অনুপুব্বসব্বঞ্ঞূ. অনাৰরণঞাণপটিলাভেনপি সব্বঞ্ঞূতি ৰুচ্চতি, ন চ সকিংসব্বঞ্ঞূ’’তি.

সব্বং সঙ্খতমসঙ্খতং অনৰসেসং জানাতীতি এত্থ সব্বন্তি জাতিৰসেন সব্বধম্মানং নিস্সেসপরিযাদানং. অনৰসেসন্তি একেকস্সেৰ ধম্মস্স সব্বাকারৰসেন নিস্সেসপরিযাদানং. সঙ্খতমসঙ্খতন্তি দ্ৰিধা পভেদদস্সনং. সঙ্খতঞ্হি একো পভেদো, অসঙ্খতং একো পভেদো. পচ্চযেহি সঙ্গম্ম কতন্তি সঙ্খতং. খন্ধপঞ্চকং. তথা ন সঙ্খতন্তি অসঙ্খতং. নিব্বানং. সঙ্খতং অনিচ্চদুক্খানত্তাদীহি আকারেহি অনৰসেসং জানাতি, অসঙ্খতং সুঞ্ঞতানিমিত্তঅপ্পণিহিতাদীহি আকারেহি অনৰসেসং জানাতি. নত্থি এতস্স সঙ্খতস্স অসঙ্খতস্স চ অৰসেসোতি অনৰসেসং. সঙ্খতং অসঙ্খতঞ্চ. অনেকভেদাপি পঞ্ঞত্তি পচ্চযেহি অকতত্তা অসঙ্খতপক্খং ভজতি. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঞ্হি সব্বাপি পঞ্ঞত্তিযো অনেকভেদতো জানাতি. অথ ৰা সব্বন্তি সব্বধম্মগ্গহণং. অনৰসেসন্তি নিপ্পদেসগ্গহণং. তত্থ আৰরণং নত্থীতি তত্থ তস্মিং অনৰসেসে সঙ্খতাসঙ্খতে নিস্সঙ্গত্তা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স আৰরণং নত্থীতি তদেৰ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং অনাৰরণঞাণং নামাতি অত্থো.

১২০. ইদানি অনেকৰিসযভেদতো দস্সেতুং অতীতন্তিআদিমাহ. তত্থ অতীতং অনাগতং পচ্চুপ্পন্নন্তি কালভেদতো দস্সিতং, চক্খু চেৰ রূপা চাতিআদি ৰত্থারম্মণভেদতো. এৰং তং সব্বন্তি তেসং চক্খুরূপানং অনৰসেসপরিযাদানং. এৰং সেসেসু. যাৰতাতি অনৰসেসপরিযাদানং. অনিচ্চট্ঠন্তিআদি সামঞ্ঞলক্খণভেদতো দস্সিতং. অনিচ্চট্ঠন্তি চ অনিচ্চাকারং. পচ্চত্তত্থে ৰা উপযোগৰচনং. এস নযো এদিসেসু. রূপস্সাতিআদি খন্ধভেদতো দস্সিতং. চক্খুস্স…পে… জরামরণস্সাতি হেট্ঠা ৰুত্তপেয্যালনযেন যোজেতব্বং. অভিঞ্ঞাযাতিআদীসু হেট্ঠা ৰুত্তঞাণানেৰ. অভিঞ্ঞট্ঠন্তি অভিজাননসভাৰং. এস নযো এদিসেসু. খন্ধানং খন্ধট্ঠন্তিআদি হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. কুসলে ধম্মেতিআদি কুসলত্তিকৰসেন ভেদো. কামাৰচরে ধম্মেতিআদি চতুভূমকৰসেন. উভযত্থাপি ‘‘সব্বে জানাতী’’তি বহুৰচনপাঠো সুন্দরো. একৰচনসোতে পতিতত্তা পন পোত্থকেসু একৰচনেন লিখিতং. দুক্খস্সাতিআদি চুদ্দসন্নং বুদ্ধঞাণানং ৰিসযভেদো. ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তে ঞাণন্তিআদীনি চত্তারি ঞাণানি ৰত্ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং কস্মা ন ৰুত্তন্তি চে? ৰুচ্চমানস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণত্তা. ৰিসযভেদতো হি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণে ৰুচ্চমানে তং ঞাণং ন ৰত্তব্বং হোতি, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স ৰিসযো হোতিযেৰ.

পুন কাল়কারামসুত্তন্তাদীসু (অ. নি. ৪.২৪) ৰুত্তনযেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণভূমিং দস্সেন্তো যাৰতা সদেৰকস্স লোকস্সাতিআদিমাহ. তত্থ সহ দেৰেহি সদেৰকস্স. সহ মারেন সমারকস্স. সহ ব্রহ্মুনা সব্রহ্মকস্স লোকস্স. সহ সমণব্রাহ্মণেহি সস্সমণব্রাহ্মণিযা. সহ দেৰমনুস্সেহি সদেৰমনুস্সায পজায. পজাতত্তা পজাতি সত্তলোকস্স পরিযাযৰচনমেতং. তত্থ সদেৰকৰচনেন পঞ্চকামাৰচরদেৰগ্গহণং, সমারকৰচনেন ছট্ঠকামাৰচরদেৰগ্গহণং, সব্রহ্মকৰচনেন ব্রহ্মকাযিকাদিব্রহ্মগ্গহণং, সস্সমণব্রাহ্মণিৰচনেন সাসনস্স পচ্চত্থিকপচ্চামিত্তসমণব্রাহ্মণগ্গহণং সমিতপাপবাহিতপাপসমণব্রাহ্মণগ্গহণঞ্চ, পজাৰচনেন সত্তলোকগ্গহণং, সদেৰমনুস্সৰচনেন সম্মুতিদেৰসেসমনুস্সগ্গহণং ৰেদিতব্বং. এৰমেত্থ তীহি পদেহি ওকাসলোকো, দ্ৰীহি পজাৰসেন সত্তলোকো গহিতোতি ৰেদিতব্বো.

অপরো নযো – সদেৰকগ্গহণেন অরূপাৰচরলোকো গহিতো, সমারকগ্গহণেন ছকামাৰচরদেৰলোকো, সব্রহ্মকগ্গহণেন রূপাৰচরব্রহ্মলোকো, সস্সমণব্রাহ্মণাদিগ্গহণেন চতুপরিসৰসেন, সম্মুতিদেৰেহি ৰা সহ মনুস্সলোকো, অৰসেসসত্তলোকো ৰা.

অপিচেত্থ সদেৰকৰচনেন উক্কট্ঠপরিচ্ছেদতো সব্বস্সপি লোকস্স দিট্ঠাদিজাননভাৰং সাধেতি. ততো যেসং সিযা ‘‘মারো মহানুভাৰো ছকামাৰচরিস্সরো ৰসৰত্তী, কিং তস্সাপি দিট্ঠাদিং জানাতী’’তি, তেসং ৰিমতিং ৰিধমন্তো ‘‘সমারকস্সা’’তি আহ. যেসং পন সিযা ‘‘ব্রহ্মা মহানুভাৰো একঙ্গুলিযা একস্মিং চক্কৰাল়সহস্সে আলোকং ফরতি, দ্ৰীহি…পে… দসহি অঙ্গুলীহি দসসু চক্কৰাল়সহস্সেসু আলোকং ফরতি, অনুত্তরঞ্চ ঝানসমাপত্তিসুখং পটিসংৰেদেতি, কিং তস্সাপি দিট্ঠাদিং জানাতী’’তি, তেসং ৰিমতিং ৰিধমন্তো ‘‘সব্রহ্মকস্সা’’তি আহ. ততো যেসং সিযা ‘‘পুথূ সমণব্রাহ্মণা সাসনস্স পচ্চত্থিকা, কিং তেসম্পি দিট্ঠাদিং জানাতী’’তি, তেসং ৰিমতিং ৰিধমন্তো ‘‘সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজাযা’’তি আহ. এৰং উক্কট্ঠানং দিট্ঠাদিজাননভাৰং পকাসেত্ৰা অথ সম্মুতিদেৰে অৰসেসমনুস্সে চ উপাদায উক্কট্ঠপরিচ্ছেদৰসেন সেসসত্তলোকস্স দিট্ঠাদিজাননভাৰং পকাসেতি. অযমেত্থ অনুসন্ধিক্কমো. পোরাণা পনাহু – সদেৰকস্সাতি দেৰতাহি সদ্ধিং অৰসেসলোকস্স. সমারকস্সাতি মারেন সদ্ধিং অৰসেসলোকস্স. সব্রহ্মকস্সাতি ব্রহ্মেহি সদ্ধিং অৰসেসলোকস্স. এৰং সব্বেপি তিভৰূপগে সত্তে তীহাকারেহি তীসু পদেসু পক্খিপিত্ৰা পুন দ্ৰীহাকারেহি পরিযাদাতুং সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সাযাতি ৰুত্তং. এৰং পঞ্চহি পদেহি তেন তেন আকারেন তেধাতুকমেৰ পরিযাদিন্নং হোতীতি.

দিট্ঠন্তি রূপাযতনং. সুতন্তি সদ্দাযতনং. মুতন্তি পত্ৰা গহেতব্বতো গন্ধাযতনং, রসাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং. ৰিঞ্ঞাতন্তি সুখদুক্খাদিধম্মারম্মণং. পত্তন্তি পরিযেসিত্ৰা ৰা অপরিযেসিত্ৰা ৰা পত্তং. পরিযেসিতন্তি পত্তং ৰা অপ্পত্তং ৰা পরিযেসিতং. অনুৰিচরিতং মনসাতি চিত্তেন অনুসঞ্চরিতং. সব্বং জানাতীতি ইমিনা এতং দস্সেতি – যং অপরিমানাসু লোকধাতূসু ইমস্স সদেৰকস্স লোকস্স ‘‘নীলং পীত’’ন্তিআদি (ধ. স. ৬১৯) রূপারম্মণং চক্খুদ্ৰারে আপাথং আগচ্ছতি, অযং সত্তো ইমস্মিং খণে ইমং নাম রূপারম্মণং দিস্ৰা সুমনো ৰা দুম্মনো ৰা মজ্ঝত্তো ৰা জাতোতি তং সব্বং তথাগতস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং জানাতি. তথা যং অপরিমাণাসু লোকধাতূসু ইমস্স সদেৰকস্স লোকস্স ‘‘ভেরিসদ্দো, মুদিঙ্গসদ্দো’’তিআদি সদ্দারম্মণং সোতদ্ৰারে আপাথং আগচ্ছতি, ‘‘মূলগন্ধো তচগন্ধো’’তিআদি (ধ. স. ৬২৪-৬২৭) গন্ধারম্মণং ঘানদ্ৰারে আপাথং আগচ্ছতি, ‘‘মূলরসো, খন্ধরসো’’তিআদি (ধ. স. ৬২৮-৬৩১) রসারম্মণং জিৰ্হাদ্ৰারে আপাথং আগচ্ছতি, ‘‘কক্খল়ং, মুদুক’’ন্তিআদি (ধ. স. ৬৪৭-৬৫০) পথৰীধাতুতেজোধাতুৰাযোধাতুভেদং ফোট্ঠব্বারম্মণং কাযদ্ৰারে আপাথং আগচ্ছতি, অযং সত্তো ইমস্মিং খণে ইমং নাম ফোট্ঠব্বারম্মণং ফুসিত্ৰা সুমনো ৰা দুম্মনো ৰা মজ্ঝত্তো ৰা জাতোতি তং সব্বং তথাগতস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং জানাতি. তথা যং অপরিমাণাসু লোকধাতূসু ইমস্স সদেৰকস্স লোকস্স সুখদুক্খাদিভেদং ধম্মারম্মণং মনোদ্ৰারে আপাথং আগচ্ছতি, অযং সত্তো ইমস্মিং খণে ইমং নাম ধম্মারম্মণং ৰিজানিত্ৰা সুমনো ৰা দুম্মনো ৰা মজ্ঝত্তো ৰা জাতোতি তং সব্বং তথাগতস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং জানাতি. ইমস্স পন মহাজনস্স পরিযেসিত্ৰা অপ্পত্তম্পি অত্থি, পরিযেসিত্ৰা পত্তম্পি অত্থি. অপরিযেসিত্ৰা অপ্পত্তম্পি অত্থি, অপরিযেসিত্ৰা পত্তম্পি অত্থি. সব্বং তথাগতস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন অপ্পত্তং নাম নত্থীতি.

১২১. পুন অপরেন পরিযাযেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণভাৰসাধনত্থং ন তস্সাতি গাথমাহ. তত্থ ন তস্স অদ্দিট্ঠমিধত্থি কিঞ্চীতি তস্স তথাগতস্স ইধ ইমস্মিং তেধাতুকে লোকে, ইমস্মিং পচ্চুপ্পন্নকালে ৰা পঞ্ঞাচক্খুনা অদ্দিট্ঠং নাম কিঞ্চি অপ্পমত্তকম্পি ন অত্থি ন সংৰিজ্জতি. অত্থীতি ইদং ৰত্তমানকালিকং আখ্যাতপদং. ইমিনা পচ্চুপ্পন্নকালিকস্স সব্বধম্মস্স ঞাতভাৰং দস্সেতি. গাথাবন্ধসুখত্থং পনেত্থ দ-কারো সংযুত্তো. অথো অৰিঞ্ঞাতন্তি এত্থ অথোইতি ৰচনোপাদানে নিপাতো. অৰিঞ্ঞাতন্তি অতীতকালিকং অৰিঞ্ঞাতং নাম কিঞ্চি ধম্মজাতং. নাহোসীতি পাঠসেসো. অব্যযভূতস্স অত্থিসদ্দস্স গহণে পাঠসেসং ৰিনাপি যুজ্জতিযেৰ. ইমিনা অতীতকালিকস্স সব্বধম্মস্স ঞাতভাৰং দস্সেতি. অজানিতব্বন্তি অনাগতকালিকং অজানিতব্বং নাম ধম্মজাতং ন ভৰিস্সতি, নত্থি ৰা. ইমিনা অনাগতকালিকস্স সব্বধম্মস্স ঞাতভাৰং দস্সেতি. জাননকিরিযাৰিসেসনমত্তমেৰ ৰা এত্থ অ-কারো. সব্বং অভিঞ্ঞাসি যদত্থি নেয্যন্তি এত্থ যং তেকালিকং ৰা কালৰিমুত্তং ৰা নেয্যং জানিতব্বং কিঞ্চি ধম্মজাতং অত্থি, তং সব্বং তথাগতো অভিঞ্ঞাসি অধিকেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন জানি পটিৰিজ্ঝি. এত্থ অত্থিসদ্দেন তেকালিকস্স কালৰিমুত্তস্স চ গহণা অত্থি-সদ্দো অব্যযভূতোযেৰ দট্ঠব্বো. তথাগতো তেন সমন্তচক্খূতি কালৰসেন ওকাসৰসেন চ নিপ্পদেসত্তা সমন্তা সব্বতো পৰত্তং ঞাণচক্খু অস্সাতি সমন্তচক্খু. তেন যথাৰুত্তেন কারণেন তথাগতো সমন্তচক্খু, সব্বঞ্ঞূতি ৰুত্তং হোতি. ইমিস্সা গাথায পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং সাধিতং.

পুন বুদ্ধঞাণানং ৰিসযৰসেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং দস্সেতুকামো সমন্তচক্খূতি কেনট্ঠেন সমন্তচক্খূতিআদিমাহ. তত্থ গাথায সমন্তচক্খূতি ৰুত্তপদে যং তং সমন্তচক্খু, তং কেনট্ঠেন সমন্তচক্খূতি অত্থো. অত্থো পনস্স যাৰতা দুক্খস্স দুক্খট্ঠোতিআদীহি ৰুত্তোযেৰ হোতি. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঞ্হি সমন্তচক্খু. যথাহ – ‘‘সমন্তচক্খু ৰুচ্চতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণ’’ন্তি (চূল়নি. ধোতকমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৩২). তস্মিং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণট্ঠে ৰুত্তে সমন্তচক্খুট্ঠো ৰুত্তোযেৰ হোতীতি. বুদ্ধস্সেৰ ঞাণানীতি বুদ্ধঞাণানি. দুক্খে ঞাণাদীনিপি হি সব্বাকারেন বুদ্ধস্সেৰ ভগৰতো পৰত্তন্তি, ইতরেসং পন একদেসমত্তেনেৰ পৰত্তন্তি. সাৰকসাধারণানীতি পন একদেসেনাপি অত্থিতং সন্ধায ৰুত্তং. সব্বো ঞাতোতি সব্বো ঞাণেন ঞাতো. অঞ্ঞাতো দুক্খট্ঠো নত্থীতি ৰুত্তমেৰ অত্থং পটিসেধেন ৰিভাৰেতি. সব্বো দিট্ঠোতি ন কেৰলং ঞাতমত্তোযেৰ, অথ খো চক্খুনা দিট্ঠো ৰিয কতো. সব্বো ৰিদিতোতি ন কেৰলং দিট্ঠমত্তোযেৰ, অথ খো পাকটো. সব্বো সচ্ছিকতোতি ন কেৰলং ৰিদিতোযেৰ, অথ খো তত্থ ঞাণপটিলাভৰসেন পচ্চক্খীকতো. সব্বো ফস্সিতোতি ন কেৰলং সচ্ছিকতোযেৰ, অথ খো পুনপ্পুনং যথারুচি সমুদাচারৰসেন ফুট্ঠোতি. অথ ৰা ঞাতো সভাৰলক্খণৰসেন. দিট্ঠো সামঞ্ঞলক্খণৰসেন. ৰিদিতো রসৰসেন. সচ্ছিকতো পচ্চুপট্ঠানৰসেন. ফস্সিতো পদট্ঠানৰসেন. অথ ৰা ঞাতো ঞাণুপ্পাদৰসেন. দিট্ঠো চক্খুপ্পাদৰসেন. ৰিদিতো পঞ্ঞুপ্পাদৰসেন. সচ্ছিকতো ৰিজ্জুপ্পাদৰসেন. ফস্সিতো আলোকুপ্পাদৰসেন. ‘‘যাৰতা দুক্খস্স দুক্খট্ঠো, সব্বো দিট্ঠো, অদিট্ঠো দুক্খট্ঠো নত্থী’’তিআদিনা নযেন চ ‘‘যাৰতা সদেৰকস্স লোকস্স…পে… অনুৰিচরিতং মনসা, সব্বং ঞাতং, অঞ্ঞাতং নত্থী’’তিআদিনা নযেন চ ৰিত্থারো ৰেদিতব্বো. পঠমং ৰুত্তগাথা নিগমনৰসেন পুন ৰুত্তা. তংনিগমনেযেৰ হি কতে ঞাণনিগমনম্পি কতমেৰ হোতীতি.

সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সদ্ধম্মপ্পকাসিনিযা পটিসম্ভিদামগ্গ-অট্ঠকথায

ঞাণকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.