৮. সতিপট্ঠানকথা

সতিপট্ঠানকথাৰণ্ণনা

৩৪. ইদানি সমসীসকথানন্তরং অত্তনা ৰুত্তস্স ইদ্ধিপাটিহারিযস্স সাধকে সত্ত অনুপস্সনাৰিসেসে দস্সেন্তেন কথিতায সুত্তন্তপুব্বঙ্গমায সতিপট্ঠানকথায অপুব্বত্থানুৰণ্ণনা. তত্থ সুত্তন্তে তাৰ চত্তারোতি গণনপরিচ্ছেদো, তেন ন ততো হেট্ঠা, ন উদ্ধন্তি সতিপট্ঠানপরিচ্ছেদং দীপেতি. ইমেতি নিদ্দিসিতব্বনিদস্সনং. ভিক্খৰেতি ধম্মপটিগ্গাহকপুগ্গলালপনং. সতিপট্ঠানাতি তযো সতিপট্ঠানা সতিগোচরোপি, তিধা পটিপন্নেসু সাৰকেসু সত্থুনো পটিঘানুনযৰীতিৰত্ততাপি, সতিপি. ‘‘চতুন্নং, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেস্সামী’’তিআদীসু (সং. নি. ৫.৪০৮) হি সতিগোচরো ‘‘সতিপট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তো. তস্সত্থো – পতিট্ঠাতি তস্মিন্তি পট্ঠানং. কা পতিট্ঠাতি? সতি. সতিযা পট্ঠানং সতিপট্ঠানন্তি.

‘‘তযো সতিপট্ঠানা যদরিযো সেৰতি, যদরিযো সেৰমানো সত্থা গণমনুসাসিতুমরহতী’’তি (ম. নি. ৩.৩০৪, ৩১১) এত্থ তিধা পটিপন্নেসু সাৰকেসু সত্থুনো পটিঘানুনযৰীতিৰত্ততা ‘‘সতিপট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তা. তস্সত্থো – পট্ঠপেতব্বতো পট্ঠানং, পৰত্তযিতব্বতোতি অত্থো. কেন পট্ঠপেতব্বতোতি? সতিযা. সতিযা পট্ঠানং সতিপট্ঠানন্তি. ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ৩.১৪৭) পন সতিযেৰ ‘‘সতিপট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তা. তস্সত্থো – পতিট্ঠাতীতি পট্ঠানং, উপট্ঠাতি ওক্কন্দিত্ৰা পক্খন্দিত্ৰা ৰত্ততীতি অত্থো. সতিযেৰ পট্ঠানং সতিপট্ঠানং. অথ ৰা সরণট্ঠেন সতি, উপট্ঠানট্ঠেন উপট্ঠানং. ইতি সতি চ সা উপট্ঠানঞ্চাতিপি সতিপট্ঠানং. ইদমিধ অধিপ্পেতং. যদি এৰং কস্মা সতিপট্ঠানাতি বহুৰচনং কতন্তি? সতিবহুত্তা. আরম্মণভেদেন হি বহুকা তা সতিযোতি.

কতমে চত্তারোতি কথেতুকম্যতাপুচ্ছা. ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. ভিক্খূতি সংসারে ভযং ইক্খতীতি ভিক্খু. সেসপদানং অত্থৰণ্ণনা পনেত্থ সুতমযঞাণকথায মগ্গসচ্চনিদ্দেসৰণ্ণনাযং ৰুত্তাযেৰাতি.

কস্মা পন ভগৰতা চত্তারোৰ সতিপট্ঠানা ৰুত্তা অনূনা অনধিকাতি? ৰেনেয্যহিতত্তা. তণ্হাচরিতদিট্ঠিচরিতসমথযানিকৰিপস্সনাযানিকেসু হি মন্দতিক্খৰসেন দ্ৰেধা দ্ৰেধা পৰত্তেসু মন্দস্স তণ্হাচরিতস্স ওল়ারিকং কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ৰিসুদ্ধিমগ্গো, তিক্খস্স সুখুমং ৰেদনানুপস্সনাসতিপট্ঠানং. দিট্ঠিচরিতস্সাপি মন্দস্স নাতিপ্পভেদগতং চিত্তানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ৰিসুদ্ধিমগ্গো, তিক্খস্স অতিপ্পভেদগতং ধম্মানুপস্সনাসতিপট্ঠানং. সমথযানিকস্স চ মন্দস্স অকিচ্ছেন অধিগন্তব্বনিমিত্তং পঠমং সতিপট্ঠানং ৰিসুদ্ধিমগ্গো, তিক্খস্স ওল়ারিকারম্মণে অসণ্ঠহনতো দুতিযং. ৰিপস্সনাযানিকস্সপি মন্দস্স নাতিপ্পভেদগতারম্মণং ততিযং, তিক্খস্স অতিপ্পভেদগতারম্মণং চতুত্থং. ইতি চত্তারোৰ ৰুত্তা অনূনা অনধিকাতি.

সুভসুখনিচ্চঅত্তৰিপল্লাসপ্পহানত্থং ৰা. কাযো হি অসুভো, তত্থ চ সুভৰিপল্লাসৰিপল্লত্থা সত্তা. তেসং তত্থ অসুভভাৰদস্সনেন তস্স ৰিপল্লাসস্স পহানত্থং পঠমং সতিপট্ঠানং ৰুত্তং. সুখং নিচ্চং অত্তাতি গহিতেসুপি চ ৰেদনাদীসু ৰেদনা দুক্খা, চিত্তং অনিচ্চং, ধম্মা অনত্তা, তেসু চ সুখনিচ্চঅত্তৰিপল্লাসৰিপল্লত্থা সত্তা. তেসং তত্থ দুক্খাদিভাৰদস্সনেন তেসং ৰিপল্লাসানং পহানত্থং সেসানি তীণি ৰুত্তানীতি এৰং সুভসুখনিচ্চঅত্তৰিপল্লাসপ্পহানত্থং ৰা চত্তারোৰ ৰুত্তা. ন কেৰলঞ্চ ৰিপল্লাসপ্পহানত্থমেৰ, চতুরোঘযোগাসৰগন্থউপাদানঅগতিপ্পহানত্থম্পি চতুব্বিধাহারপরিঞ্ঞত্থম্পি চত্তারোৰ ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বং.

৩৫. (ক) সুত্তন্তনিদ্দেসে পথৰীকাযন্তি ইমস্মিং রূপকাযে পথৰীধাতু. সকলসরীরে পন পথৰীধাতূনং বহুকত্তা সব্বপথৰীধাতুসঙ্গহত্থং সমূহত্থেন কাযগ্গহণং কতং. আপোকাযাদীসুপি এসেৰ নযো. কেসকাযাদীনম্পি বহুকত্তা কেসকাযাদিগহণং কতং. ৰক্কাদীনি পন পরিচ্ছিন্নত্তা কাযগ্গহণং নারহন্তীতি তেসং গহণং ন কতন্তি ৰেদিতব্বং.

(খ) সুখং ৰেদনন্তিআদীসু সুখং ৰেদনন্তি কাযিকং ৰা চেতসিকং ৰা সুখং ৰেদনং. তথা দুক্খং ৰেদনং. অদুক্খমসুখং ৰেদনন্তি পন চেতসিকমেৰ উপেক্খাৰেদনং. সামিসং সুখং ৰেদনন্তি ছ গেহসিতসোমনস্সৰেদনা. নিরামিসং সুখং ৰেদনন্তি ছ নেক্খম্মসিতসোমনস্সৰেদনা. সামিসং দুক্খং ৰেদনন্তি ছ গেহসিতদোমনস্সৰেদনা. নিরামিসং দুক্খং ৰেদনন্তি ছ নেক্খম্মসিতদোমনস্সৰেদনা. সামিসং অদুক্খমসুখং ৰেদনন্তি ছ গেহসিতউপেক্খাৰেদনা. নিরামিসং অদুক্খমসুখং ৰেদনন্তি ছ নেক্খম্মসিতউপেক্খাৰেদনা.

(গ) সরাগং চিত্তন্তিআদীনি ঞাণকথাযং ৰুত্তত্থানি.

(ঘ) তদৰসেসে ধম্মেতি তেহি কাযৰেদনাচিত্তেহি অৰসেসে তেভূমকধম্মে. সব্বত্থ তেন ঞাণেনাতি তেন সত্তৰিধেন অনুপস্সনাঞাণেন. যানি পনেত্থ অন্তরন্তরা অৰুত্তত্থানি, তানি হেট্ঠা তত্থ তত্থ ৰুত্তত্থানেৰাতি.

সতিপট্ঠানকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.