৩. অভিসমযকথা
অভিসমযকথাৰণ্ণনা
১৯. ইদানি ইদ্ধিকথানন্তরং পরমিদ্ধিভূতং অভিসমযং দস্সেন্তেন কথিতায অভিসমযকথায অপুব্বত্থানুৰণ্ণনা. তত্থ অভিসমযোতি সচ্চানং অভিমুখেন সমাগমো, পটিৰেধোতি অত্থো. কেন অভিসমেতীতি কিং ৰুত্তং হোতি? ‘‘এৰং মহত্থিযো খো, ভিক্খৰে, ধম্মাভিসমযো’’তিআদীসু (সং. নি. ২.৭৪) সুত্তপদেসু যো সো অভিসমযোতি ৰুত্তো, তস্মিং অভিসমযে ৰত্তমানে অভিসমেতা পুগ্গলো কেন ধম্মেন সচ্চানি অভিসমেতি, অভিমুখো হুত্ৰা সমাগচ্ছতি, পটিৰিজ্ঝতীতি ৰুত্তং হোতীতি. অযং তাৰ চোদকস্স পুচ্ছা. চিত্তেন অভিসমেতীতি চিত্তং ৰিনা অভিসমযাভাৰতো তথা ৰিস্সজ্জনং. হঞ্চীতিআদি পুন চোদনা. হঞ্চি যদীতি অত্থো. ‘‘চিত্তেনা’’তি ৰুত্তত্তা তেন হি অঞ্ঞাণী অভিসমেতীতি আহ. ন অঞ্ঞাণী অভিসমেতীতি চিত্তমত্তেনেৰ অভিসমযাভাৰতো পটিক্খেপো. ঞাণেন অভিসমেতীতি পটিঞ্ঞা. পুন হঞ্চীতিআদি ‘‘ঞাণেনা’’তি ৰুত্তত্তা অঞ্ঞাণী অচিত্তকোতি চোদনা. ন অচিত্তকো অভিসমেতীতি অচিত্তকস্স অভিসমযাভাৰতো পটিক্খেপো. চিত্তেন চাতিআদি পটিঞ্ঞা. পুন হঞ্চীতিআদি সব্বচিত্তঞাণসাধারণৰসেন চোদনা. সেসচোদনাৰিস্সজ্জনেসুপি এসেৰ নযো.
পরতো পন কম্মস্সকতচিত্তেন চ ঞাণেন চাতি কম্মস্সকা সত্তাতি এৰং কম্মস্সকতায পৰত্তচিত্তেন চ ঞাণেন চ. সচ্চানুলোমিকচিত্তেন চ ঞাণেন চাতি সচ্চপটিৰেধস্স অনুকূলত্তা সচ্চানুলোমিকসঙ্খাতেন ৰিপস্সনাসম্পযুত্তচিত্তেন চ ৰিপস্সনাঞাণেন চ. কথন্তি যথা অভিসমযো হোতি, তথা কথেতুকম্যতা পুচ্ছা. উপ্পাদাধিপতেয্যন্তি যস্মা চিত্তস্স উপ্পাদে অসতি চেতসিকানং উপ্পাদো নত্থি. আরম্মণগ্গহণঞ্হি চিত্তং তেন সহ উপ্পজ্জমানা চেতসিকা কথং আরম্মণে অগ্গহিতে উপ্পজ্জিস্সন্তি. অভিধম্মেপি চিত্তুপ্পাদেনেৰ চেতসিকা ৰিভত্তা, তস্মা মগ্গঞাণস্স উপ্পাদে অধিপতিভূতং চিত্তন্তি অত্থো. ঞাণস্সাতি মগ্গঞাণস্স. হেতু পচ্চযো চাতি জনকো চ উপত্থম্ভকো চ. তংসম্পযুত্তন্তি তেন ঞাণেন সম্পযুত্তং. নিরোধগোচরন্তি নিব্বানারম্মণং. দস্সনাধিপতেয্যন্তি সেসানং দস্সনকিচ্চাভাৰা নিব্বানদস্সনে অধিপতিভূতং. চিত্তস্সাতি মগ্গসম্পযুত্তচিত্তস্স. তংসম্পযুত্তন্তি তেন চিত্তেন সম্পযুত্তং.
২০. যস্মা এতম্পি পরিযাযং, ন কেৰলং চিত্তঞাণেহিযেৰ অভিসমযো, অথ খো সব্বেপি মগ্গসম্পযুত্তচিত্তচেতসিকা ধম্মা সচ্চাভিসমযকিচ্চসাধনৰসেন অভিসমযো নাম হোন্তি, তস্মা তম্পি পরিযাযং দস্সেতুকামো কিং নু এত্তকোযেৰ অভিসমযোতি পুচ্ছিত্ৰা ন হীতি তং ৰচনং পটিক্খিপিত্ৰা লোকুত্তরমগ্গক্খণেতিআদিমাহ. দস্সনাভিসমযোতি দস্সনভূতো অভিসমযো. এস নযো সেসেসুপি. সচ্চাতি সচ্চঞাণানি. মগ্গঞাণমেৰ নিব্বানানুপস্সনট্ঠেন ৰিপস্সনা. ৰিমোক্খোতি মগ্গৰিমোক্খো. ৰিজ্জাতি মগ্গঞাণমেৰ. ৰিমুত্তীতি সমুচ্ছেদৰিমুত্তি. নিব্বানং অভিসমীযতীতি অভিসমযো, সেসা অভিসমেন্তি এতেহীতি অভিসমযা.
২১. পুন মগ্গফলৰসেন অভিসমযং ভিন্দিত্ৰা দস্সেতুং কিং নূতিআদিমাহ. ফলক্খণে পনেত্থ যস্মা সমুচ্ছেদনট্ঠেন খযে ঞাণং ন লব্ভতি, তস্মা পটিপ্পস্সদ্ধট্ঠেন অনুপ্পাদে ঞাণন্তি ৰুত্তং. সেসং পন যথানুরূপং ৰেদিতব্বন্তি. ইদানি যস্মা কিলেসপ্পহানে সতি অভিসমযো হোতি, অভিসমযে চ সতি কিলেসপ্পহানং হোতি, তস্মা চোদনাপুব্বঙ্গমং কিলেসপ্পহানং দস্সেতুকামো য্ৰাযন্তিআদিমাহ. তত্থ য্ৰাযন্তি যো অযং মগ্গট্ঠো অরিযপুগ্গলো. এৰমাদিকানি পনেত্থ চত্তারি ৰচনানি চোদকস্স পুচ্ছা. পুন অতীতে কিলেসে পজহতীতি ইদং চোদনায ওকাসদানত্থং ৰিস্সজ্জনং. খীণন্তি ভঙ্গৰসেন খীণং. নিরুদ্ধন্তি সন্তানৰসেন পুনপ্পুনং অনুপ্পত্তিযা নিরুদ্ধং. ৰিগতন্তি ৰত্তমানক্খণতো অপগতং. ৰিগমেতীতি অপগমযতি. অত্থঙ্গতন্তি অভাৰং গতং. অত্থঙ্গমেতীতি অভাৰং গমযতি. তত্থ দোসং দস্সেত্ৰা ন অতীতে কিলেসে পজহতীতি পটিক্খিত্তং. অনাগতচোদনায অজাতন্তি জাতিং অপ্পত্তং. অনিব্বত্তন্তি সভাৰং অপ্পত্তং. অনুপ্পন্নন্তি উপ্পাদতো পভুতি উদ্ধং ন পটিপন্নং. অপাতুভূতন্তি পচ্চুপ্পন্নভাৰেন চিত্তস্স অপাতুভূতং. অতীতানাগতে পজহতো পহাতব্বানং নত্থিতায অফলো ৰাযামো আপজ্জতীতি তদুভযম্পি পটিক্খিত্তং. রত্তো রাগং পজহতীতি ৰত্তমানেন রাগেন রত্তো তমেৰ রাগং পজহতি. ৰত্তমানকিলেসেসুপি এসেৰ নযো. থামগতোতি থিরসভাৰং গতো. কণ্হসুক্কাতি অকুসলা চ কুসলা চ ধম্মা যুগনদ্ধা সমমেৰ ৰত্তন্তীতি আপজ্জতীতি অত্থো. সংকিলেসিকাতি এৰং সংকিলেসানং সম্পযুত্তভাৰে সতি সংকিলেসে নিযুত্তা মগ্গভাৰনা হোতীতি আপজ্জতীতি অত্থো. এৰং পচ্চুপ্পন্নে পজহতো ৰাযামেন সদ্ধিং পহাতব্বানং অত্থিতায সংকিলেসিকা চ মগ্গভাৰনা হোতি, ৰাযামো চ অফলো হোতি. ন হি পচ্চুপ্পন্নানং কিলেসানং চিত্তৰিপ্পযুত্ততা নাম অত্থীতি.
ন হীতি চতুধা ৰুত্তস্স ৰচনস্স পটিক্খেপো. অত্থীতি পটিজাননং. যথা কথং ৰিযাতি অত্থিভাৰস্স উদাহরণদস্সনত্থং পুচ্ছা. যথা অত্থি, তং কেন পকারেন ৰিয অত্থি, কিং ৰিয অত্থীতি অত্থো. সেয্যথাপীতি যথা নাম. তরুণরুক্খোতি ফলদাযকভাৰদীপনত্থং তরুণগ্গহণং. অজাতফলোতি ফলদাযকত্তেপি সতি ফলগ্গহণতো পুরেকালগ্গহণং. তমেনন্তি তং রুক্খং. এনন্তি নিপাতমত্তং, তং এতন্তি ৰা অত্থো. মূলং ছিন্দেয্যাতি মূলতো ছিন্দেয্য. অজাতফলাতি অজাতানি ফলানি. এৰমেৰন্তি এৰং এৰং. উপ্পাদো পৰত্তং নিমিত্তং আযূহনাতি চতূহিপি পচ্চুপ্পন্নখন্ধসন্তানমেৰ ৰুত্তং. যস্মিঞ্হি খন্ধসন্তানে যং যং মগ্গঞাণং উপ্পজ্জতি, তেন তেন মগ্গঞাণেন পহাতব্বানং কিলেসানং তং খন্ধসন্তানং অবীজং হোতি, তস্স অবীজভূতত্তা তপ্পচ্চযা তে তে কিলেসা অনুপ্পন্না এৰ ন উপ্পজ্জন্তি. আদীনৰং দিস্ৰাতি অনিচ্চাদিতো আদীনৰং দিস্ৰা. অনুপ্পাদোতিআদীহি চতূহি নিব্বানমেৰ ৰুত্তং. চিত্তং পক্খন্দতীতি মগ্গসম্পযুত্তং চিত্তং পক্খন্দতি. হেতুনিরোধা দুক্খনিরোধোতি কিলেসানং বীজভূতস্স সন্তানস্স অনুপ্পাদনিরোধা অনাগতক্খন্ধভূতস্স দুক্খস্স হেতুভূতানং কিলেসানং অনুপ্পাদনিরোধো হোতি. এৰং দুক্খস্স হেতুভূতকিলেসানং অনুপ্পাদনিরোধা দুক্খস্স অনুপ্পাদনিরোধো হোতি. এৰং কিলেসপ্পহানযুত্তিসব্ভাৰতো এৰ অত্থি মগ্গভাৰনাতিআদিমাহ. অট্ঠকথাযং (ৰিসুদ্ধি. ২.৮৩২) পন ‘‘এতেন কিং দীপিতং হোতি? ভূমিলদ্ধানং কিলেসানং পহানং দীপিতং হোতি. ভূমিলদ্ধা পন কিং অতীতা অনাগতা, উদাহু পচ্চুপ্পন্নাতি? ভূমিলদ্ধুপ্পন্নাযেৰ নামা’’তি ৰত্ৰা কথিতকিলেসপ্পহানস্স ৰিত্থারকথা সুতমযঞাণকথায মগ্গসচ্চনিদ্দেসৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা, ইধ পন মগ্গঞাণেন পহাতব্বা কিলেসাযেৰ অধিপ্পেতাতি.
অভিসমযকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.