১০. মণ্ডপেয্যকথা
মণ্ডপেয্যকথাৰণ্ণনা
২৩৮. ইদানি তস্স মগ্গস্স মণ্ডপেয্যত্তং দস্সেন্তেন কথিতায ভগৰতো ৰচনেকদেসপুব্বঙ্গমায মণ্ডপেয্যকথায অপুব্বত্থানুৰণ্ণনা. তত্থ মণ্ডপেয্যন্তি যথা সম্পন্নং নিম্মলং ৰিপ্পসন্নং সপ্পি সপ্পিমণ্ডোতি ৰুচ্চতি, এৰং ৰিপ্পসন্নট্ঠেন মণ্ডো, পাতব্বট্ঠেন পেয্যং. যঞ্হি পিৰিত্ৰা অন্তরৰীথিযং পতিতা ৰিসঞ্ঞিনো অত্তনো সাটকাদীনম্পি অস্সামিকা হোন্তি, তং পসন্নম্পি ন পাতব্বং. ময্হং পন ইদং সিক্খত্তযসঙ্গহিতং সাসনব্রহ্মচরিযং সম্পন্নত্তা নিম্মলত্তা ৰিপ্পসন্নত্তা মণ্ডঞ্চ হিতসুখাৰহত্তা পেয্যঞ্চাতি মণ্ডপেয্যন্তি দীপেতি. মণ্ডো পেয্যো এত্থাতি মণ্ডপেয্যং. কিং তং? সাসনব্রহ্মচরিযং. কস্মা সিক্খত্তযং ব্রহ্মচরিযং নাম? উত্তমট্ঠেন নিব্বানং ব্রহ্মং নাম, সিক্খত্তযং নিব্বানত্থায পৰত্তনতো ব্রহ্মত্থায চরিযাতি ব্রহ্মচরিযন্তি ৰুচ্চতি. সাসনব্রহ্মচরিযন্তি তংযেৰ. সত্থা সম্মুখীভূতোতি ইদমেত্থ কারণৰচনং. যস্মা পন সত্থা সম্মুখীভূতো, তস্মা ৰীরিযপযোগং কত্ৰা পিৰথেতং মণ্ডং. বাহিরকঞ্হি ভেসজ্জমণ্ডং ৰেজ্জস্স অসম্মুখা পিৰন্তানং পমাণং ৰা উগ্গমননিগ্গমনং ৰা ন জানামাতি আসঙ্কা হোতি. ৰেজ্জস্স সম্মুখা পন ৰেজ্জো জানিস্সতীতি নিরাসঙ্কা পিৰন্তি. এৰমেৰং অম্হাকঞ্চ ধম্মস্সামী সত্থা সম্মুখীভূতোতি ৰীরিযং কত্ৰা পিৰথাতি মণ্ডপানে সন্নিযোজেতি. দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকপরমত্থেহি যথারহং অনুসাসতীতি সত্থা. অপিচ ‘‘সত্থা ভগৰা সত্থৰাহো’’তিআদিনা (মহানি. ১৯০) নিদ্দেসনযেনপেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. সন্দিস্সমানো মুখো ভূতোতি সম্মুখীভূতো.
মণ্ডপেয্যনিদ্দেসে তিধত্তমণ্ডোতি তিধাভাৰো তিধত্তং. তিধত্তেন মণ্ডো তিধত্তমণ্ডো, তিৰিধেন মণ্ডোতি অত্থো. সত্থরি সম্মুখীভূতেতি ইদং সব্বাকারপরিপুণ্ণমণ্ডত্তযদস্সনত্থং ৰুত্তং. পরিনিব্বুতেপি পন সত্থরি একদেসেন মণ্ডত্তযং পৰত্ততিযেৰ. তেনেৰ চস্স নিদ্দেসে ‘‘সত্থরি সম্মুখীভূতে’’তি অৰত্ৰা কতমো দেসনামণ্ডোতিআদি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
দেসনামণ্ডোতি ধম্মদেসনা এৰ মণ্ডো. পটিগ্গহমণ্ডোতি দেসনাপটিগ্গাহকো এৰ মণ্ডো. ব্রহ্মচরিযমণ্ডোতি মগ্গব্রহ্মচরিযমেৰ মণ্ডো.
আচিক্খনাতি দেসেতব্বানং সচ্চাদীনং ইমানি নামানীতি নামৰসেন কথনা. দেসনাতি দস্সনা. পঞ্ঞাপনাতি জানাপনা, ঞাণমুখে ঠপনা ৰা. আসনং ঠপেন্তো হি ‘‘আসনং পঞ্ঞাপেতী’’তি ৰুচ্চতি. পট্ঠপনাতি পঞ্ঞাপনা, পৰত্তনাতি অত্থো, ঞাণমুখে ঠপনা ৰা. ৰিৰরণাতি ৰিৰটকরণং, ৰিৰরিত্ৰা দস্সনাতি অত্থো. ৰিভজনাতি ৰিভাগকিরিযা, ৰিভাগতো দস্সনাতি অত্থো. উত্তানীকম্মন্তি পাকটভাৰকরণং. অথ ৰা আচিক্খনাতি দেসনাদীনং ছন্নং পদানং মূলপদং. দেসনাদীনি ছ পদানি তস্স অত্থৰিৰরণত্থং ৰুত্তানি. তত্থ দেসনাতি উগ্ঘটিতঞ্ঞূনং ৰসেন সঙ্খেপতো পঠমং উদ্দেসৰসেন দেসনা. উগ্ঘটিতঞ্ঞূ হি সঙ্খেপেন ৰুত্তং পঠমং ৰুত্তঞ্চ পটিৰিজ্ঝন্তি. পঞ্ঞাপনাতি ৰিপঞ্চিতঞ্ঞূনং ৰসেন তেসং চিত্ততোসনেন বুদ্ধিনিসানেন চ পঠমং সঙ্খিত্তস্স ৰিত্থারতো নিদ্দেসৰসেন পঞ্ঞাপনা. পট্ঠপনাতি তেসংযেৰ নিদ্দিট্ঠস্স নিদ্দেসস্স পটিনিদ্দেসৰসেন ৰিত্থারতরৰচনেন পঞ্ঞাপনা. ৰিৰরণাতি নিদ্দিট্ঠস্সাপি পুনপ্পুনং ৰচনেন ৰিৰরণা. ৰিভজনাতি পুনপ্পুনং ৰুত্তস্সাপি ৰিভাগকরণেন ৰিভজনা. উত্তানীকম্মন্তি ৰিৰটস্স ৰিত্থারতরৰচনেন, ৰিভত্তস্স চ নিদস্সনৰচনেন উত্তানীকরণং. অযং দেসনা নেয্যানম্পি পটিৰেধায হোতি. যেৰাপনঞ্ঞেপি কেচীতি পিযঙ্করমাতাদিকা ৰিনিপাতিকা গহিতা. ৰিঞ্ঞাতারোতি পটিৰেধৰসেন লোকুত্তরধম্মং ৰিঞ্ঞাতারো. এতে হি ভিক্খুআদযো পটিৰেধৰসেন ধম্মদেসনং পটিগ্গণ্হন্তীতি পটিগ্গহা. অযমেৰাতিআদীনি পঠমঞাণনিদ্দেসে ৰুত্তত্থানি. অরিযমগ্গো নিব্বানেন সংসন্দনতো ব্রহ্মত্থায চরিযাতি ব্রহ্মচরিযন্তি ৰুচ্চতি.
২৩৯. ইদানি অধিমোক্খমণ্ডোতিআদীহি তস্মিং মগ্গক্খণে ৰিজ্জমানানি ইন্দ্রিযবলবোজ্ঝঙ্গমগ্গঙ্গানি মণ্ডপেয্যৰিধানে যোজেত্ৰা দস্সেতি. তত্থ অধিমোক্খমণ্ডোতি অধিমোক্খসঙ্খাতো মণ্ডো. কসটোতি পসাদৰিরহিতো আৰিলো. ছড্ডেত্ৰাতি সমুচ্ছেদৰসেন পহায. সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমোক্খমণ্ডং পিৰতীতি মণ্ডপেয্যন্তি সদ্ধিন্দ্রিযতো অধিমোক্খমণ্ডস্স অনঞ্ঞত্তেপি সতি অঞ্ঞং ৰিয কত্ৰা ৰোহারৰসেন ৰুচ্চতি, যথা লোকে নিসদপোতকো নিসদপোতসরীরস্স অনঞ্ঞত্তেপি সতি নিসদপোতস্স সরীরন্তি ৰুচ্চতি, যথা চ পাল়িযং ‘‘ফুসিতত্ত’’ন্তিআদীসু ধম্মতো অনঞ্ঞোপি ভাৰো অঞ্ঞো ৰিয ৰুত্তো, যথা চ অট্ঠকথাযং ‘‘ফুসনলক্খণো ফস্সো’’তিআদীসু (ধ. স. অট্ঠ. ১ ধম্মুদ্দেসৰার ফস্সপঞ্চমকরাসিৰণ্ণনা) ধম্মতো অনঞ্ঞম্পি লক্খণং অঞ্ঞং ৰিয ৰুত্তং, এৰমিদন্তি ৰেদিতব্বং. পিৰতীতি চেত্থ তংসমঙ্গিপুগ্গলোতি ৰুত্তং হোতি. তংসমঙ্গিপুগ্গলো তং মণ্ডং পিৰতীতি কত্ৰা তেন পুগ্গলেন সো মণ্ডো পাতব্বতো মণ্ডপেয্যং নাম হোতীতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘মণ্ডপেয্যো’’তি চ ৰত্তব্বে ‘‘মণ্ডপেয্য’’ন্তি লিঙ্গৰিপল্লাসো কতো. সেসানম্পি ইমিনা নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. অপুব্বেসু পন পরিল়াহোতি পীণনলক্খণায পীতিযা পটিপক্খো কিলেসসন্তাপো. দুট্ঠুল্লন্তি উপসমপটিপক্খো কিলেসৰসেন ওল়ারিকভাৰো অসন্তভাৰো. অপ্পটিসঙ্খাতি পটিসঙ্খানপটিপক্খো কিলেসৰসেন অসমৰাহিতভাৰো.
২৪০. পুন অঞ্ঞেন পরিযাযেন মণ্ডপেয্যৰিধিং নিদ্দিসিতুকামো অত্থি মণ্ডোতিআদিমাহ. তত্থ তত্থাতি তস্মিং সদ্ধিন্দ্রিযে. অত্থরসোতিআদীসু সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমুচ্চনং অত্থো, সদ্ধিন্দ্রিযং ধম্মো, তদেৰ নানাকিলেসেহি ৰিমুত্তত্তা ৰিমুত্তি, তস্স অত্থস্স সম্পত্তি অত্থরসো. তস্স ধম্মস্স সম্পত্তি ধম্মরসো. তস্সা ৰিমুত্তিযা সম্পত্তি ৰিমুত্তিরসো. অথ ৰা অত্থপটিলাভরতি অত্থরসো, ধম্মপটিলাভরতি ধম্মরসো, ৰিমুত্তিপটিলাভরতি ৰিমুত্তিরসো. রতীতি চ তংসম্পযুত্তা, তদারম্মণা ৰা পীতি. ইমিনা নযেন সেসপদেসুপি অত্থো ৰেদিতব্বো. ইমস্মিং পরিযাযে মণ্ডস্স পেয্যং মণ্ডপেয্যন্তি অত্থো ৰুত্তো হোতি.
এৰং ইন্দ্রিযাদিবোধিপক্খিযধম্মপটিপাটিযা ইন্দ্রিযবলবোজ্ঝঙ্গমগ্গঙ্গানং ৰসেন মণ্ডপেয্যং দস্সেত্ৰা পুন অন্তে ঠিতং ব্রহ্মচরিযমণ্ডং দস্সেন্তো মগ্গস্স পধানত্তা মগ্গং পুব্বঙ্গমং কত্ৰা উপ্পটিপাটিৰসেন মগ্গঙ্গবোজ্ঝঙ্গবলইন্দ্রিযানি দস্সেসি. আধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্রিযা মণ্ডোতিআদযো যথাযোগং লোকিযলোকুত্তরা মণ্ডা. তং হেট্ঠা ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বং. তথট্ঠেন সচ্চা মণ্ডোতি এত্থ পন দুক্খসমুদযানং মণ্ডত্তাভাৰা মহাহত্থিপদসুত্তে (ম. নি. ১.৩০০) ৰিয সচ্চঞাণানি সচ্চাতি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
সদ্ধম্মপ্পকাসিনিযা পটিসম্ভিদামগ্গ-অট্ঠকথায
মণ্ডপেয্যকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতা চ মহাৰগ্গৰণ্ণনা.